کتاب تاریخ سیاسی چیست؟

«تاریخ سیاسی چیست؟» به قلم عبدالرحمان حسنی‌فر حاصل یک طرح تحقیقاتی در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی درگروه تاریخ سیاسی است که به مباحث نظری و مفهومی درباره تاریخ سیاسی، واکاوی تعاریف تاریخ سیاسی، تشریح تاریخ سیاسی جدید به مثابه یک روش و نسبت مباحث نظری و مفهومی تاریخ سیاسی با جامعهٔ ایران می‌پردازد. در مقدمه اثر می‌خوانید: «مفروض این پژوهش این است که در تاریخ سیاسی برای جلوگیری از افتادن در شبه‌علم لازم است «چارچوب مفهومی مشخصی» یا «یک قاعده بازی» وجود داشته باشد؛ چراکه به‌نظر می‌آید معرفتی به‌درد جامعه می‌خورد که روش‌مند باشد. وقتی مفهوم‌بندی صورت می‌گیرد، ذهنیت ایجاد می‌شود و مسائلی که ناشناختنی به‌نظر می‌رسند شناخت‌پذیر می‌شوند. مفاهیم پیچیدگی‌های عالم واقع را بازنمایی می‌کنند و به‌کار می‌آیند. تاریخ سیاسی با تاریخ‌های دیگر مثل تاریخ اجتماعی، تاریخ اقتصادی، تاریخ نظامی، تاریخ علم و حتی تاریخ دیپلماسی تمایز دارد. از موضوعات مطرح در بحث نظری تاریخ سیاسی عبارت‌اند از: تاریخ سیاسی در تعابیر قدیم و جدیدش چیست؛ چه مؤلفه‌هایی باعث اطلاق تاریخ سیاسی می‌شوند؛ نسبت میان تاریخ سیاسی و امر سیاسی چیست؛ موضوعات مطرح در تاریخ سیاسی چه هستند؛ موضوعات مرتبط با امر سیاسی و تاریخ سیاسی کدامند و چه تعریفی از آنها می‌توان ارائه کرد؛ جایگاه مردم، به‌عنوان مثال، در تاریخ سیاسی قدیم و جدید چیست. این موضوعات به نگاهی دقیق به تاریخ و سیاست نیازمندند که تعامل این دو حوزه باعث تقویت دانش تاریخ و دانش سیاست می‌شود. بنابراین، مسائل این پژوهش بدین قرارند: شناخت تاریخ سیاسی در تعابیر سنتی و جدید آن، ارتباط تاریخ سیاسی با امر سیاسی، و مفاهیم مرتبط با تاریخ سیاسی. با شناخت تاریخ سیاسی بهتر می‌توان از تاریخ بهره گرفت و در تنظیم و فهم روش‌مند این حوزه کمک کرد و این البته در حوزهٔ مصداقی معطوف به تاریخ جامعهٔ ایرانی در منابع تاریخی است.»