کتاب مقامات فتح الله خان شیبانی (بیانات شیبانی لامتثال فرمان سلطانی)

فتح‌الله‌خان شیبانی از شاعران و نویسندگان بزرگ قرن سیزدهم و چهاردهم ۱۳۰۸-۱۲۴۱ هـ. ق و نیز یکی از منتقدان بزرگ پادشاهان قاجار و نمایندهٔ مسلک بدبینی است؛ و این اندیشهٔ او از بدبینی هوای محیط اروپایی زمان قاجار سرچشمه گرفته است. در اشعار او یک لحن اعتراض و شکوه‌ای مشهود است که در آدمی تأثیر می‌گذارد و اساس آن از بخت و اقبال غم‌انگیز خود شاعر است. دکتر زهرا اسدی یکی از آثار او به نام «بیانات شیبانی لامتثال فرمان سلطانی» را که به شکل نسخه خطی بوده، تصحیح کرده و در اختیار ادب‌دوستان قرار داده است. بیانات شیبانی به شکل مقامه نگاشته شده که شامل یک دیباچه، دوازده مقامه و فرجام سخن است. شیبانی با تألیف این اثر زیبا و دلپذیر، جان تازه‌ای به کالبد مقامه‌نویسی فارسی بخشید و به این نوع ادبی که از زمان نگارش گلستان سعدی در قرن هفتم تا انشای این اثر مورد بی‌مهری قرار گرفته بود، رونق بیشتری بخشید و مقامه‌نویسی را که اغلب جنبهٔ سرگرمی و قصه و حکایت یا درخواست و سؤال داشت؛ در خدمت حکمت، عرفان، اخلاق و ادب درآورد. این «بیانات» خطابه‌های ادبی است که مؤلف به دستور ابومظفر ناصرالدین شاه نگاشته است. این اثر شامل دیباچه، سبب تألیف، دوازده مقامه (در حکمت، اخلاق، پند و اندرز) و فرجام خاتمه است.