کتاب او یا ما

کتاب او یا ما (آیا هوش مصنوعی جای انسان را خواهد گرفت؟) نوشته فرامرز عیب پوش و فهیمه سادات قاسمی، پرسش از آینده‌ی ماشین‌ها را به پرسش درباره‌ی انسان پیوند می‌زند. نویسندگان تفاوت میان پردازش اطلاعات، فهمیدن و تجربه‌کردن را بررسی کرده‌اند و مسئولیت انسان در ساخت و استفاده از ابزارهای هوشمند را پیش می‌کشند. انتشارات دیده بان قلم فرتاک این کتاب را منتشر کرده است. موضوع اصلی فقط توانایی ماشین در انجام‌دادن کارها نیست؛ مسئله این است که آیا تقلید رفتار انسان، نشانه‌ی داشتن تجربه‌ای درونی است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب او یا ما

کتاب او یا ما نوشته فرامرز عیب پوش و فهیمه سادات قاسمی، بحث هوش مصنوعی را در مرز فناوری، فلسفه‌ی ذهن و اخلاق دنبال می‌کند. نویسندگان بحث را به مقایسه‌ی سرعت محاسبه یا توانایی تولید متن محدود نکرده‌اند؛ آن‌ها تعریف انسان، هوش، تفکر و آگاهی را نیز موضوع بررسی قرار داده‌اند. این کتاب یک مقدمه، ۱۰ فصل و پی‌گفتاری با عنوان در جست‌وجوی معنای انسان بودن دارد. فصل‌های انسان کیست؟، هوش چیست؟ و تفکر چیست؟ زمینه‌ی بحث را فراهم می‌کنند. فصل‌های از چرخ تا چت بات؟ و ماشین‌ها چگونه یاد می‌گیرند؟ نیز مسیر ابزارسازی انسان و مفاهیم پایه‌ی یادگیری ماشینی را توضیح می‌دهند. عنوان‌هایی مانند احساسات؛ آخرین سنگر انسان؟ و روح مصنوعی | قدرتی که باید کنترل شود، دامنه‌ی بحث را به احساس، قدرت و کنترل گسترش داده‌اند. فصل پایانی نیز عشق، پذیرش رنج و نبود قطعیت را در پیوند با آزادی انسان مطرح کرده است. نویسندگان در این مسیر، میان توضیح سازوکارهای فنی و طرح پرسش‌های فلسفی رفت‌وآمد می‌کنند.
کتاب او یا ما از مثال‌های روزمره، موقعیت‌های فرضی و پرسش‌های پی‌درپی برای پیش‌بردن بحث استفاده می‌کند. مقایسه‌ی دانش‌آموزی که مطالب را حفظ کرده است با دانش‌آموزی که مفهوم را درک می‌کند، تفاوت حافظه و هوش را روشن می‌سازد. توضیح داده، اطلاعات، دانش و خرد نیز زمینه‌ای برای جداکردن محاسبه از داوری فراهم می‌آورد. نویسندگان انواع یادگیری نظارت‌شده، بدون نظارت و تقویتی را معرفی کرده‌اند و نقش کیفیت داده‌ها در نتیجه‌ی کار ماشین را توضیح داده‌اند. بحث آگاهی، کانون فلسفی این مجموعه است: رفتار قابل‌مشاهده تا چه اندازه می‌تواند وجود تجربه‌ی درونی را نشان دهد؟ نویسندگان ضمن بیان دیدگاه خود درباره‌ی تفاوت انسان و ماشین، اختلاف‌نظر درباره‌ی امکان آگاهی مصنوعی را نیز مطرح کرده‌اند. ارجاع به شعر خیام و مولانا، موضوع معنا، تردید و عشق را به این گفت‌وگو وارد می‌کند. حاصل این مسیر، مواجهه با مسئله‌ای دوطرفه است: ابزارهای هوشمند چه قابلیت‌هایی دارند و انسان چگونه خواسته‌ها، محدودیت‌ها و مسئولیت‌های خود را در استفاده از این ابزارها بازمی‌شناسد؟

خلاصه کتاب او یا ما

کتاب او یا ما مسئله‌ی جایگزینی انسان را از بررسی معنای انسان‌بودن آغاز می‌کند. نویسندگان می‌پرسند آیا بدن، خاطرات، توانایی حل مسئله یا تجربه‌ی درونی، هویت انسان را می‌سازند. بحث سپس به تفاوت میان حفظ‌کردن، یادگرفتن و فهمیدن می‌رسد. ماشین می‌تواند الگوها را تشخیص دهد و پاسخ‌هایی دقیق تولید کند؛ اما نسبت این عملکرد با آگاهی و احساس همچنان محل پرسش است. نویسندگان همچنین ترس از ازدست‌دادن کنترل، وابستگی به فناوری و نقش داده‌های انسانی در آموزش سامانه‌ها را بررسی کرده‌اند. دغدغه‌ی محوری، انتقال همه‌ی مسئولیت‌ها به ماشین نیست؛ این کتاب بر بازنگری در رفتار انسان، پذیرش نادانسته‌ها و توجه به پیامدهای استفاده از قدرت فناوری تکیه دارد.

چرا باید کتاب او یا ما را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب او یا ما را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تفاوت داده، دانش و خرد را از طریق مثال توضیح می‌دهد.
• مفاهیم اولیه‌ی یادگیری ماشینی و نقش کیفیت داده‌ها را معرفی می‌کند.
• امکان آگاهی ماشین را از تقلید رفتار انسانی جدا می‌کند.
• مسئولیت سازندگان و استفاده‌کنندگان فناوری را در کنار مسئله‌ی کنترل مطرح می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب او یا ما به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که به پرسش‌های فلسفی درباره‌ی ذهن و هویت علاقه دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند با مبانی یادگیری ماشینی آشنا شوند.
• علاقه‌مندان به پیامدهای اخلاقی فناوری و مسئولیت انسان در استفاده از سامانه‌های هوشمند.