کتاب مردم خیال

کتاب مردم خیال، نوشته آندره آسیمان، مجموعه‌ای از جستارها درباره‌ی تمنا، خاطره و امکان‌هایی است که می‌توانستند به وقوع بپیوندند. نویسنده با تأمل در شعر، تماشای آثار هنری و بازگشت به شهرها، به فاصله‌ی میان تجربه‌های واقعی و زندگی‌های تحقق‌نیافته می‌پردازد. پرسش اصلی آسیمان این است که چرا بعضی تجربه‌های ناتمام با گذشت زمان همچنان در ذهن ما حضور دارند و بر شناختمان از خود اثر می‌گذارند. محمدحسین واقف این مجموعه جستار را ترجمه کرده و نشر مهرگان خرد در سال ۱۴۰۴ آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مردم خیال اثر آندره آسیمان

کتاب مردم خیال گزیده‌ای از جستارهای آندره آسیمان در کتاب Homo Irrealis است و باقی جستارهای آن در کتاب شفق در خم جاده‌ی بی‌رهگذر منتشر شده و به فارسی ترجمه شده‌اند. مفهوم وجوه خیالی یا نامتحقق، که در دستور زبان به وضعیت‌های فرضی، شرطی و تمنایی اشاره دارد، محور پیوند این جستارهاست. آسیمان این مفهوم را به تجربه‌ی زندگی گسترش می‌دهد و نشان می‌دهد که ذهن انسان تنها با اکنون و خاطرات گذشته سروکار ندارد و خواسته‌های برآورده‌نشده، فرصت‌های ازدست‌رفته و آینده‌های احتمالی در شکل‌گیری تجربه‌ی او نقش دارند. نویسنده این موضوع را با تأملات شخصی و مواجهه با آثار ادبی و هنری دنبال می‌کند. تمنا در این مجموعه نیرویی است که به فقدان‌های گذشته و انتظار برای اتفاق‌های آینده گره می‌خورد.

این جستارها تجربه‌های روزمره را به پرسش‌هایی درباره‌ی حافظه، هویت و دریافت هنری پیوند می‌دهند. آندره آسیمان از یک موقعیت شخصی آغاز می‌کند و با بازنگری در آن، به برداشت‌های تازه‌ای می‌رسد. شهر رم در این نوشته‌ها جایگاهی ویژه دارد؛ مکان‌های آشنا و خاطرات شخصی در کنار تصویرهایی قرار می‌گیرند که ادبیات و هنر در ذهن نویسنده ساخته‌اند. ارجاع‌های ادبی و هنری در کتاب مردم خیال بخشی از مسیر اندیشیدن نویسنده‌اند و به او کمک می‌کنند تا تجربه‌های شخصی را از زاویه‌های تازه‌ای ببیند. این جستارها همچنین به احساس دوگانه‌ی تعلق و بیگانگی با مکان‌ها می‌پردازند و نشان می‌دهند که خاطره و تخیل چگونه بر تجربه‌ی حضور در یک مکان اثر می‌گذارند.

خلاصه کتاب مردم خیال

آندره آسیمان در کتاب مردم خیال، زندگی ذهنی انسان را فراتر از اتفاق‌هایی می‌بیند که واقعاً رخ داده‌اند. از نظر او خاطره بازسازی ساده‌ی گذشته نیست و میل، تخیل و احساس فقدان در شکل‌گیری آن نقش دارند. نویسنده با طرح این موضوع، به تأثیر هنر بر تجربه‌ی فردی می‌پردازد و نشان می‌دهد که شعر و تصویر گاه احساسی را در انسان آشکار می‌کنند که پیش از مواجهه با آن اثر، امکان بیانش را نداشته است. جستارها همچنین تفاوت میان دیدن یک مکان و تجربه‌ی حضور در آن را بررسی می‌کنند. رسیدن به مقصدی که مدت‌ها در خیال خود ساخته‌ایم همیشه با احساس رضایت و تعلق همراه نیست. محور اصلی جستارها تأثیر زندگی‌های نازیسته و امکان‌های تحقق‌نیافته بر احساسات، انتخاب‌ها و شناخت انسان از خویش است.

چرا باید کتاب مردم خیال را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مردم خیال را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این اثر نقش تجربه‌های شخصی را در دریافت و تفسیر آثار هنری نشان می‌دهد.
• نویسنده در این اثر، درباره‌ی تمنا و فاصله‌ میان آنچه هست و آنچه می‌توانست باشد، سخن می‌گوید.
• این مجموعه جستار تفاوت میان حضور در یک مکان و تجربه‌ی ذهنی آن را روشن می‌کند.
• این کتاب زمینه‌ای برای تأمل درباره‌ی تأثیر خواسته‌های تحقق‌نیافته بر شناخت انسان از خود فراهم می‌کند.

خواندن کتاب مردم خیال را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب مردم خیال به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به جستارهای شخصی درباره‌ی حافظه، هویت و مرز میان زیسته و نازیسته.
• خوانندگانی که پیوند ادبیات، هنر و تجربه‌ی زیسته را دنبال می‌کنند.
• کسانی که به موضوعاتی چون حسرت، تعلق و امکان‌های ازدست‌رفته علاقه دارند.

درباره آندره آسیمان

آندره آسیمان، نویسنده‌ی ایتالیایی‌‌ـ‌آمریکایی، در ۲ ژانویه‌ی ۱۹۵۱ در اسکندریه‌ی مصر به دنیا آمد و در همان شهر بزرگ شد. او استاد ممتاز مرکز تحصیلات تکمیلی دانشگاه شهری نیویورک است و در آنجا تاریخ نظریه‌ی ادبی و آثار مارسل پروست را تدریس می‌کند. آسیمان پیش‌تر در دانشگاه نیویورک، دانشگاه پرینستون و کالج بارد نیز تدریس کرده است.

او نویسنده‌ی چندین رمان و جستار است و بیشتر با رمان «مرا با نامت صدا کن» شناخته می‌شود؛ اثری که در سال ۲۰۰۷ منتشر شد و در سال ۲۰۱۷ دست‌مایه‌ی ساخت فیلمی با همین نام قرار گرفت. خاطرات او با عنوان «خروج از مصر» نیز تصویری از زندگی چندفرهنگی اسکندریه و تجربه‌ی خانواده‌اش پیش از ترک مصر ارائه می‌دهد.

آسیمان در سال ۱۹۷۳ مدرک کارشناسی زبان انگلیسی و ادبیات تطبیقی را از کالج لمان دریافت کرد و در سال ۱۹۸۸ دکتری ادبیات تطبیقی خود را از دانشگاه هاروارد گرفت. او در خانواده‌ای یهودی و سفاردی با ریشه‌های ترکی و ایتالیایی متولد شد. پدرش صاحب کارخانه‌ی تولید لباس بافتنی بود و مادرش ناشنوا بود. زبان اصلی خانواده فرانسوی بود و اعضای آن به ایتالیایی، یونانی، لادینو و عربی نیز صحبت می‌کردند. خانواده در سال ۱۹۶۵ مصر را ترک کردند و پس از اقامت در رم و پاریس، در سال ۱۹۶۸ به نیویورک رفتند.

«تو آنجا نبوده‌ای» و «شفق در خم جاده‌ی بی‌رهگذر» دیگر کتاب‌های ترجمه‌شده از او به فارسی هستند.

این کتاب یا نویسنده چه جوایز و افتخاراتی کسب کرده است؟

آندره آسیمان در سال ۱۹۹۵ برای کتاب خروج از مصر جایزه‌ی وایتینگ را دریافت کرد. او در سال ۲۰۰۸ نیز برای رمان مرا با نامت صدا کن برنده‌ی جایزه‌ی ادبی لامدا شد.

بخشی از کتاب مردم خیال

«چگونگی مواجههٔ ما با اثری هنری، با کتابی، آوازی، اندیشه‌ای، جامه‌ای که آرزویش را داریم یا چهره‌ای که تمنّای لمسش را در دل داریم، از خودِ کتاب، چهره یا نغمه جدا نیستند. حتی آن خوانش‌های نخستینِ لغزان و مردّدم از شعر هم معنایی در خود دارند و نباید از یاد روند، زیرا بدفهمی، وقتی می‌پنداریم شعری را درست نفهمیده‌ایم، هرگز فقط گناه ما نیست، بلکه گناه شعر نیز هست -اگر اساساً واژهٔ گناه روا باشد که شاید نباشد- زیرا ممکن است خطایِ خوانش، معنایی ناخواسته، نانوشته یا زیرپوستی بیافریند که شعر، با محضِ وجودش، به آن اشاره دارد، هرچند گاه ذهنمان را لحظه‌ای می‌رباید. معنایی که در حاشیه چشم‌به‌راه است، همواره درک می‌شود و درعین‌حال هماره به تعویق می‌افتد؛ اشاره‌ای است به معنایی مشروط، معنایی که آسان به دست نمی‌آید یا زمانی بخشی از آن بوده، امّا شاعر یا خواننده حذفش کرده‌اند و اینک معنایی نهفته و خیالی است که در برزخی مانده و می‌کوشد بار دیگر راهی به شعر باز کند. هر اثر هنری آکنده از چنین شکاف‌هایی است؛ شکاف‌هایی که پیوسته از ما می‌خواهند تماشاگر آنچه ناپیدا است باشیم. ابهام در هنر چیزی نیست جز دعوتی به اندیشیدن، به خطر کردن، حدس زدنِ آنچه شاید در ما نهفته باشد و همیشه در ما بوده و شاید بیش از آن‌که در اثر باشد، در خویشتن ما است. ناتوانی از تشخیص این رشته‌ها در حاشیهٔ هنر نیست؛ خود هنر است.»