کتاب یک کلمه از سوفیا

کتاب یک کلمه از سوفیا نوشته جیم اوربک، داستان کودکی است که برای تولدش یک زرافه‌ی خانگی می‌خواهد؛ خواسته‌ای که رسیدن به آن، به موافقت خانواده بستگی دارد. سوفیا برای قانع‌کردن بزرگ‌ترها فقط به گفتن آرزویش بسنده نمی‌کند. او دلیل می‌آورد، تصویر نشان می‌دهد و حتی سراغ حساب‌وکتاب می‌رود؛ اما پاسخ‌ها مطابق انتظارش نیستند. مسئله‌ی او کم‌کم از داشتن زرافه به چگونگی بیان یک درخواست تغییر می‌کند. مهدی حاجی محمدی این کتاب را ترجمه کرده است و انتشارات دال آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب یک کلمه از سوفیا

کتاب یک کلمه از سوفیا اثر جیم اوربک، آرزوی نامعمول یک کودک را به موقعیتی طنزآمیز درباره‌ی گفت‌وگو تبدیل کرده است. سوفیا زرافه می‌خواهد و برای رسیدن به خواسته‌اش، بزرگ‌ترهای خانه را مخاطب قرار می‌دهد. او تصور می‌کند اگر سودمندی این حیوان را توضیح دهد، موافقت خانواده را به دست می‌آورد. تفاوت میان منطق کودک و معیارهای بزرگ‌ترها، بخش مهمی از شوخی‌های داستان را می‌سازد. سوفیا برای آرزویی خیال‌انگیز، استدلال‌هایی شبیه بحث‌های جدی بزرگسالان آماده می‌کند. او از رفت‌وآمد، درآمد، هزینه و نظر اعضای خانه حرف می‌زند. همین برخورد میان یک خواسته‌ی کودکانه و شیوه‌های رسمی اقناع، به ماجرا حال‌وهوایی بازیگوشانه می‌دهد. شخصیت اصلی، کودکی پیگیر است که پس از شنیدن جواب منفی، شکل دیگری از درخواست را امتحان می‌کند. خانواده نیز صرفاً جمعی از شنوندگان نیستند؛ هرکدام از زاویه‌ای متفاوت به حرف‌های او واکنش نشان می‌دهند. این تفاوت‌ها باعث می‌شود هر گفت‌وگو، مسئله‌ی تازه‌ای پیش پای سوفیا بگذارد.
کتاب یک کلمه از سوفیا موضوع بیان خواسته را از مسیر اتفاق‌ها پیش می‌برد، نه از راه توصیه‌های جدا از داستان. تصاویر، نمودارها و نقشه‌هایی که همراه توضیحات سوفیا می‌آیند، نشان می‌دهند او برای حرفش تدارک دیده است. بااین‌حال، زیادبودن اطلاعات لزوماً به معنای مؤثربودن درخواست نیست. بزرگ‌ترها گاهی به محتوای استدلال ایراد می‌گیرند و گاهی طولانی‌بودن توضیح را مسئله می‌دانند. این واکنش‌ها، توجه داستان را به فاصله‌ی میان منظور گوینده و برداشت شنونده می‌برند. واژه‌هایی مانند «اطناب کلام» نیز در دل همین برخوردها مطرح می‌شوند و سؤال کودک درباره‌ی معنای واژه، بخشی از مکالمه می‌شود. تکرار موقعیت درخواست و پاسخ، فرصتی برای مقایسه‌ی شیوه‌های مختلف حرف‌زدن فراهم می‌کند. موضوع فقط کوتاه‌گویی نیست؛ توجه به مخاطب و انتخاب اطلاعات مرتبط نیز در ماجرا حضور دارند. فضای خانه، مناسبت تولد و آرزوی عجیب سوفیا، این موضوع‌ها را به تجربه‌ای نزدیک به دنیای کودکان پیوند می‌زنند. خواندن مشترک این داستان می‌تواند زمینه‌ای برای گفت‌وگو درباره‌ی شنیدن پاسخ منفی، توضیح‌دادن خواسته‌ها و تفاوت میان پافشاری و قانع‌کردن فراهم کند.

خلاصه کتاب یک کلمه از سوفیا

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
سوفیا به تولدش نزدیک می‌شود و آرزوی مشخصی دارد: یک زرافه‌ی خانگی. او در کتاب یک کلمه از سوفیا، برای جلب موافقت مادرش از فایده‌های زرافه حرف می‌زند و توضیحاتش را به تصویر و نقشه مجهز می‌کند. مادر، استدلال او را نمی‌پذیرد و حرف‌هایش را بیش‌ازاندازه طولانی می‌داند. سوفیا سپس سراغ پدرش می‌رود و این‌بار، فروش کود زرافه را به‌عنوان راهی برای درآمد مطرح می‌کند. پدر از هزینه‌هایی می‌پرسد که در حساب‌وکتاب او جایی ندارند. سوفیا به این دو گفت‌وگو بسنده نمی‌کند؛ نظر اعضای خانه را جمع می‌کند و برای درخواستش نمودار هم می‌سازد. هر دیدار، ایراد تازه‌ای به روش او وارد می‌کند. سوفیا باید بفهمد چرا توضیح‌های مفصل و آماده‌سازی‌هایش، هنوز خانواده را قانع نکرده‌اند و چه چیزی در شیوه‌ی بیان خواسته‌اش نیاز به تغییر دارد.

چرا باید کتاب یک کلمه از سوفیا را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب یک کلمه از سوفیا را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• برخورد آرزوی داشتن زرافه با حساب‌وکتاب بزرگ‌ترها، موقعیت‌های طنز می‌سازد.
• گفت‌وگوهای سوفیا، تفاوت میان توضیح مفصل و درخواست مؤثر را ملموس می‌کنند.
• حضور نقشه و نمودار در ماجرا، شکل‌های مختلف ارائه‌ی یک خواسته را نشان می‌دهد.
• داستان زمینه‌ای برای گفت‌وگوی کودک و بزرگسال درباره‌ی توجه به شنونده فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب یک کلمه از سوفیا به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• کودکانی که از داستان‌های طنز درباره‌ی آرزوهای نامعمول لذت می‌برند.
• والدینی که به گفت‌وگو درباره‌ی شیوه‌ی بیان درخواست‌ها علاقه دارند.
• مربیانی که برای صحبت درباره‌ی کوتاه‌گویی و توجه به مخاطب، به‌دنبال یک داستان کودک هستند.