کتاب الارتداد فی رویته الجدیده فی الکتاب و السنه

کتاب الارتداد فی رویته الجدیده فی الکتاب و السنه نوشته سیدمحمدعلی ایازی، نسبت میان آزادی عقیده و احکام ارتداد را از مسیر بررسی قرآن، حدیث و دیدگاه‌های فقهی دنبال می‌کند. پرسش محوری این کتاب، تفاوت میان تغییر باور بر اثر شک و تحقیق و انکار آگاهانه‌ی حقیقت است. نویسنده همچنین زمینه‌های اجتماعی و سیاسی صدور احکام را در فهم موضوع دخالت می‌دهد. انتشارات میراث شرق این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب الارتداد فی رویته الجدیده فی الکتاب و السنه

کتاب الارتداد فی رویته الجدیده فی الکتاب و السنه، مسئله‌ی ارتداد را در پیوند با اختیار انسان در پذیرش و ادامه‌دادن اعتقاد دینی بررسی کرده است. سیدمحمدعلی ایازی بحث را از یک پرسش آغاز می‌کند: اگر اجبار در پذیرفتن دین پذیرفته نیست، تهدید به مجازات برای ترک دین چه نسبتی با آزادی عقیده دارد؟ نویسنده پاسخ را صرفاً در بیان حکم جست‌وجو نمی‌کند. او نخست سراغ تعریف موضوع می‌رود تا روشن کند آیا هر تغییر اعتقادی، مصداق ارتداد مورد بحث در منابع دینی است. تفاوت میان شک، ناآگاهی، جست‌وجوی حقیقت و انکار همراه با شناخت، محور این بررسی است. بررسی واژه‌های «ارتداد»، «کفر» و «جحود» نیز در همین مسیر قرار دارد. نویسنده می‌کوشد معنای این واژه‌ها را از کاربردهای قرآنی و روایی استخراج کند و سپس نسبت این معنا را با تعریف‌های فقهی بسنجد. مسئله‌ی حقوق انسان و پیامدهای پنهان‌کردن تردیدهای اعتقادی نیز در مقدمه مطرح شده است.
کتاب الارتداد فی رویته الجدیده فی الکتاب و السنه دو فصل اصلی با عنوان‌های «مفهوم الارتداد» و «حکم الارتداد» دارد. فصل نخست، کاربردهای قرآنی، گزارش‌های تفسیری و تاریخی، احادیث و آرای فقیهان شیعه و اهل‌سنت را کنار یکدیگر قرار می‌دهد. نویسنده در بررسی گزارش‌های تاریخی، میان خروج از دین و رفتارهایی مانند قتل، جاسوسی یا همراهی با دشمنان تمایز می‌گذارد. فصل دوم، پرسش‌هایی درباره‌ی ماهیت مجازات، ثابت‌بودن حکم و نسبت حکم با شرایط تأسیس جامعه‌ی اسلامی طرح می‌کند. عنوان‌هایی مانند «آیا حکم ارتداد از حدود است؟»، «قاعده‌ی درء»، «احتیاط در دماء و فروج» و «قبول توبه‌ی مرتد» مسیر این فصل را نشان می‌دهند. شیوه‌ی بحث بر طرح اشکال و پاسخ، سنجش دلالت روایت‌ها و توجه به شرایط صدور استوار است. خواننده در این مسیر، علاوه‌بر اختلاف برداشت‌ها، با نقش تعریف موضوع در استنباط حکم آشنا می‌شود.

خلاصه کتاب الارتداد فی رویته الجدیده فی الکتاب و السنه

ایده‌ی اصلی کتاب الارتداد فی رویته الجدیده فی الکتاب و السنه این است که تغییر عقیده، به‌تنهایی برای تحقق موضوع ارتداد کافی نیست. ایازی استدلال می‌کند که آیات مرتبط، اوصافی مانند شناخت حقیقت، کتمان، عناد و انگیزه‌های منفعت‌طلبانه را مطرح کرده‌اند. او تغییر باور بر اثر شبهه یا تحقیق را از چنین وضعیتی جدا می‌داند. نویسنده سپس روایت‌های مربوط به مجازات را در پرتو آیات نفی اجبار و شرایط تاریخی بررسی می‌کند. پرسش بعدی، ماهیت حکم است: آیا مجازات ارتداد حکمی همیشگی است یا می‌تواند به مصالح و موقعیت جامعه وابسته باشد؟ مباحث توبه، اختیار اجرای حکم و احتیاط در جان انسان‌ها، ادامه‌ی همین بررسی‌اند.

چرا باید کتاب الارتداد فی رویته الجدیده فی الکتاب و السنه را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب الارتداد فی رویته الجدیده فی الکتاب و السنه را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تفاوت شک اعتقادی و انکار آگاهانه را بررسی می‌کند.
• خواننده با نقش زمینه‌ی تاریخی در تفسیر احادیث ارتداد آشنا می‌شود.
• مباحث این کتاب امکان بررسی نسبت آزادی عقیده و مجازات دینی را فراهم می‌کنند.
• نویسنده استدلال‌های مربوط به حدود، توبه و احتیاط در جان انسان‌ها را طرح می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب الارتداد فی رویته الجدیده فی الکتاب و السنه به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• پژوهشگران فقه و حقوق اسلامی که مسئله‌ی ارتداد را دنبال می‌کنند.
• علاقه‌مندان به مباحث آزادی عقیده و حقوق انسان.
• دانشجویان علوم قرآن و حدیث که به تأثیر شرایط تاریخی بر فهم متون دینی توجه دارند.