کتاب کلیسای ارتدوکس

کتاب کلیسای ارتدوکس (الاهیات، عبادت و روابط کلیساها) نوشته تیموتی وئر، پیوند میان باور دینی، نیایش و زندگی کلیسایی را در مسیحیت ارتدوکس بررسی می‌کند. نویسنده سنت را نه صرفاً مجموعه‌ای از یادگارهای گذشته، بلکه تجربه‌ای زنده در حیات کلیسا معرفی کرده است؛ تجربه‌ای که کتاب مقدس، اعتقادنامه‌ها، شعائر و شمایل‌ها در شکل‌گیری آن سهم دارند. حمید بخشنده این کتاب را ترجمه کرده است. انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب این کتاب را منتشر کرده است. مباحث از سرچشمه‌های ایمان ارتدوکس تا آموزه‌های خدا و انسان و مسئله‌ی اتحاد مسیحیان امتداد دارند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب کلیسای ارتدوکس

کتاب کلیسای ارتدوکس نوشته تیموتی وئر، شناخت مسیحیت ارتدوکس را از بررسی معنای «سنت مقدس» آغاز می‌کند. نویسنده نشان می‌دهد که سنت در این کلیسا تنها به تعالیم شفاهی یا آداب به‌ارث‌رسیده محدود نیست. کتاب مقدس، مصوبات شوراها، نوشته‌های آبای کلیسا، نیایش‌ها، احکام شرعی و شمایل‌ها همگی در این مفهوم جای می‌گیرند. البته این اجزا از اعتبار یکسان برخوردار نیستند. وئر میان اصول اعتقادی تغییرناپذیر و رسوم وابسته به شرایط زندگی تفاوت می‌گذارد. مسئله‌ی مهم، تشخیص همین مرز است: چگونه می‌توان میراث دینی را حفظ کرد، بدون آنکه هر رسم تاریخی را حقیقتی همیشگی دانست؟ نویسنده وفاداری به سنت را نیازمند فهم، پرسشگری و مشارکت در زندگی کلیسا می‌داند. او همچنین پیوند الاهیات و نیایش را برجسته کرده است. باورهای دینی در این تلقی، تنها گزاره‌هایی برای بحث نظری نیستند؛ دعا، رفتار، هنر و مناسبات میان مؤمنان نیز معنای این باورها را آشکار می‌کنند. این نگاه، مبنای ورود به بحث‌های اعتقادی و عبادی بعدی است.
کتاب کلیسای ارتدوکس در این ترجمه، بخش ایمان و عبادت را در هفت فصل، از فصل ۱۰ تا ۱۶، در بر می‌گیرد. فصل «سنت مقدس» منابع ایمان را توضیح می‌دهد. فصل «خدا و انسان» به تثلیث، مسیح، روح‌القدس و آموزه‌ی انسان اختصاص دارد. فصل «کلیسای خدا» نیز کلیسا و فرجام‌شناسی را بررسی می‌کند. سه فصل بعدی، عبادت ارتدوکس را از منظر فضای مراسم، شعائر هفت‌گانه، اعیاد، روزه‌ها و نیایش شخصی معرفی می‌کنند. فصل پایانی درباره‌ی روابط کلیساها و امکان اتحاد دوباره‌ی مسیحیان است. بحث‌های اعتقادی گاه به مقایسه‌ی دیدگاه‌های مسیحیان شرقی و غربی می‌رسند؛ برای نمونه، مسئله‌ی صدور روح‌القدس با توضیح تفاوت میان صدور ازلی و فرستاده‌شدن به جهان بررسی شده است. نویسنده در بیان اختلاف‌ها، وجود نظرهای سخت‌گیرانه‌تر و ملایم‌تر در میان متفکران ارتدوکس را نیز نشان می‌دهد. بنابراین، تصویر ارائه‌شده تنها فهرستی از عقاید مشترک نیست و اختلاف تفسیرها را هم بازتاب می‌دهد. مترجم برای تفکیک مباحث، عنوان‌هایی افزوده است. پاورقی‌های او نیز ضبط نام‌های خاص، معادل اصطلاحات الاهیاتی و توضیح برخی مفاهیم را در اختیار خواننده قرار می‌دهند.

خلاصه کتاب کلیسای ارتدوکس

کتاب کلیسای ارتدوکس، ایمان، عبادت و زندگی دینی را اجزای مرتبط یک تجربه‌ی کلیسایی می‌داند. ایده‌ی محوری این است که سنت را نباید به تکرار سخنان گذشتگان یا حفظ بی‌چون‌وچرای رسوم فروکاست. سنت در فهم ارتدوکس، هم میراثی دریافت‌شده است و هم حیاتی که مؤمنان در آن مشارکت می‌کنند. نویسنده باتکیه‌بر این معنا، جایگاه کتاب مقدس و شوراها را توضیح می‌دهد و سپس به خداشناسی، انسان‌شناسی، کلیسا و شعائر می‌رسد. بحث تعالی خدا و حضور او در جهان، تمایز ذات و انرژی‌های الاهی و معنای تثلیث از موضوعات اصلی هستند. نیایش، شمایل و آیین‌های کلیسایی نیز صورت‌هایی از بیان ایمان به‌شمار می‌آیند. بررسی روابط میان کلیساها، این سؤال را پیش می‌کشد که اختلاف‌های اعتقادی چگونه فهمیده می‌شوند و گفت‌وگو درباره‌ی اتحاد مسیحیان چه موانعی دارد.

چرا باید کتاب کلیسای ارتدوکس را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب کلیسای ارتدوکس را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تمایز سنت مقدس و رسوم تاریخی را در تفکر ارتدوکس توضیح می‌دهد.
• ارتباط باورهای اعتقادی با نیایش، هنر و زندگی کلیسایی را روشن می‌کند.
• جایگاه شعائر هفت‌گانه، اعیاد و روزه‌ها را معرفی می‌کند.
• اختلاف دیدگاه‌های ارتدوکس درباره‌ی صدور روح‌القدس و نسبت این بحث با گفت‌وگوی کلیساها را نشان می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب کلیسای ارتدوکس به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان ادیان و الاهیات که موضوع مطالعه‌شان مسیحیت شرقی است.
• علاقه‌مندان به شناخت مبانی اعتقادی و آیین‌های ارتدوکس.
• پژوهشگران گفت‌وگوی مسیحی که اختلاف‌های کلیساهای شرقی و غربی را بررسی می‌کنند.