کتاب یازده، یازده

کتاب یازده، یازده (خاطرات خلیل اسماعیل نتاج) حاصل گفت‌وگو و تدوین حسن شیردل و حسین شیردل است. این کتاب مسیر زندگی نوجوانی از دیوکلای امیرکلا را دنبال می‌کند که شیطنت‌های کودکی، کار کشاورزی و دوستی‌های محلی‌اش به نگهبانی در بسیج و اشتیاق حضور در جبهه پیوند می‌خورد. نام اثر از روز ورود راوی به واحد تخریب لشکر ۲۵ کربلا گرفته شده است؛ روزی که برای او معنای تولدی دیگر دارد. انتشارات سرو این خاطرات را منتشر کرده است. روایت، علاوه‌بر تجربه‌ی جنگ، تصویری از خانواده، مناسبات روستا و مواجهه‌ی نوجوانان با مسئولیت و خطر ارائه می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب یازده، یازده

کتاب یازده، یازده خاطرات خلیل اسماعیل نتاج را از کودکی و نوجوانی تا پیوند زندگی او با جنگ ایران و عراق روایت می‌کند. حسن شیردل و حسین شیردل گفت‌وگوها را انجام داده‌اند و تدوین کرده‌اند؛ بنابراین صدای اصلی خاطرات به خلیل تعلق دارد. مقدمه، شکل‌گیری متن را حاصل ۱۲ جلسه و ۱۷ ساعت مصاحبه معرفی کرده است. روایت اول‌شخص از خانه‌ای آغاز می‌شود که پدر و مادر برای گذران زندگی در زمین‌های دیگران کشاورزی می‌کنند. مدرسه، باغ‌ها، شالیزارها، تکیه و مسجد، مکان‌هایی هستند که شخصیت راوی در ارتباط با آن‌ها شناخته می‌شود. خلیل هنگام یادآوری گذشته فقط از جسارت خود نمی‌گوید؛ ترس، یک‌دندگی، اشتباه و احساس گناه نیز در خاطراتش حضور دارند. همین جزئیات فاصله‌ی میان تصویر نوجوان از خودش و پیامد واقعی رفتارهایش را نشان می‌دهند. خاطرات مربوط به بیماری و تصادف کودکی نیز زمینه‌ای برای شناخت وضعیت جسمی او فراهم می‌کنند؛ وضعیتی که بعدها در موضوع اعزام اهمیت پیدا می‌کند.
کتاب یازده، یازده بخش‌هایی مقدماتی شامل سخن ناشر و مقدمه‌ی تدوین‌کنندگان دارد و خاطرات اصلی را در فصل‌های شماره‌دار پیش می‌برد. فصل اول، زندگی روزمره‌ی راوی را به فضای انقلاب و فعالیت‌های بسیج پیوند می‌زند. تفاوت موقعیت اقتصادی خانواده‌ها، همراهی دوستان، نگرانی والدین و نفوذ بزرگ‌ترهای محله در تصمیم نوجوانان، از موضوعات قابل‌توجه این فصل هستند. گفت‌وگوها گاهی به گویش مازندرانی نقل شده‌اند و توضیح فارسی آن‌ها نیز آمده است. لحن یادآوری‌ها میان شوخی با رفتارهای گذشته و اندوه مواجهه با رنج دوستان تغییر می‌کند. راوی بعضی کارهای خطرناک خود را بی‌دلیل و کودکانه می‌داند و مسئولیت پیامدهایشان را از یاد نمی‌برد. مقدمه نیز افق گسترده‌تر خاطرات را روشن کرده است: ورود به واحد تخریب، زخم‌های جنگ و ادامه‌ی حضور در پاک‌سازی میدان‌های مین و تفحص. عنوان اثر به یازدهمین روز از یازدهمین ماه اشاره دارد؛ تاریخی شخصی که تجربه‌ی نظامی را به حافظه‌ی راوی گره می‌زند. این خاطرات، جنگ را از مسیر روابط و تجربه‌های یک فرد معرفی می‌کند، نه صرفاً از خلال نام عملیات‌ها و یگان‌ها.

خلاصه کتاب یازده، یازده

خلیل اسماعیل نتاج کودکی پرجنب‌وجوش است که در خانواده‌ای کشاورز بزرگ می‌شود. او میان درس، کار و بازی‌های محلی، کم‌کم با اعتراض‌های انقلابی آشنا می‌شود و اصرار دارد کنار بزرگ‌ترها حضور داشته باشد. فعالیت‌های بسیج، نگهبانی‌های شبانه و آموزش‌های اولیه، بخش بزرگی از زندگی نوجوانی او را می‌گیرند. دوستی نزدیکش با محسن و بهزاد نیز در همین فضا ادامه پیدا می‌کند. رفتن محسن به جبهه و مجروح‌شدن او، خلیل را با رنجی روبه‌رو می‌کند که دیگر شبیه دردسرهای بازی و شیطنت نیست. او برای دیدن دوستش راهی بیمارستان می‌شود و مدتی کنار او می‌ماند. اشتیاق اعزام در خلیل بیشتر می‌شود، اما سن کم، جثه‌ی کوچک و مخالفت پدر مانع هستند. کتاب یازده، یازده از دل این تجربه‌ها، فاصله‌ی میان شوق نوجوانانه برای رفتن و مواجهه با مسئولیت، آسیب و خطر را آشکار می‌کند.

چرا باید کتاب یازده، یازده را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب یازده، یازده را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• خاطرات، زمینه‌های خانوادگی و محلی حضور یک نوجوان در جنگ را نشان می‌دهند.
• راوی از اشتباه‌ها و ترس‌های خود نیز سخن می‌گوید و تصویری صرفاً قهرمانانه ارائه نمی‌دهد.
• جزئیات زندگی در امیرکلا، پیوند کار کشاورزی، مدرسه و فعالیت‌های مسجد را روشن می‌کنند.
• تجربه‌ی مجروحیت یک دوست، تأثیر جنگ بر روابط نوجوانان را ملموس می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب یازده، یازده به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به خاطرات جنگ ایران و عراق و تجربه‌های نیروهای تخریب.
• خوانندگان علاقه‌مند به زندگی روزمره و مناسبات محلی در مازندران.
• کسانی که دغدغه‌ی شناخت تجربه‌ی نوجوانان از انقلاب، بسیج و مواجهه با جنگ را دارند.