کتاب کوه واژه ها

کتاب کوه واژه ها (واژه‌نامه کوه‌نوردی و صعودهای ورزشی) حاصل گردآوری و ترجمه رضا زارعی است؛ مجموعه‌ای که نام ابزارها، فنون و اصطلاحات کوهستان را در کنار معادل‌های فارسی گرد آورده است. مسئله‌ی اصلی این کتاب، فاصله‌ی میان واژه‌های مصوب و نام‌هایی است که کوه‌نوردان هنگام آموزش و فعالیت به کار می‌برند. انتشارات ایرانشناسی این کتاب را منتشر کرده است. مدخل‌ها، علاوه‌بر معرفی نام تجهیزات، مفاهیمی مانند شیوه‌های صعود، حمایت و پدیده‌های طبیعی کوهستان را نیز توضیح می‌دهند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب کوه واژه ها

کتاب کوه واژه ها حاصل کار رضا زارعی در گردآوری اصطلاحات تخصصی و مشارکت در معادل‌گزینی واژه‌های کوه‌نوردی است. گردآورنده در پیشگفتار، مسئله‌ی نام‌گذاری تجهیزات را از دل تجربه‌ی حضور در جمع‌های آموزشی مطرح کرده است: آیا نام خارجی هر ابزار باید بدون تغییر وارد آموزش شود یا می‌توان برای برخی اصطلاحات، معادل فارسی مناسبی یافت؟ پاسخ او یکسان‌سازی اجباری همه‌ی نام‌ها نیست. زارعی پذیرفته است که برخی تجهیزات به نام سازنده یا ابداع‌کننده شناخته می‌شوند و بهتر است همان نام را حفظ کنند. دغدغه‌ی او، پیداکردن معادل برای واژه‌هایی است که چنین امکانی دارند. این کتاب دو فصل اصلی دارد. فصل نخست به واژه‌های تأییدشده‌ی فرهنگستان اختصاص یافته است و بنا بر توضیح گردآورنده، بدون دخل‌وتصرف آمده است. مدخل‌های این فصل به‌ترتیب الفبای فارسی تنظیم شده‌اند و موضوعاتی مانند ابزار حمایت، فنون حرکت، انواع طناب و تجهیزات اتصال را در بر می‌گیرند.
کتاب کوه واژه ها در فصل دوم، اصطلاحات رایج کوه‌نوردی، صعودهای ورزشی و تعدادی از واژه‌های مشترک با گردشگری کوهستان را گرد آورده است. مدخل‌ها در این فصل بر پایه‌ی ترتیب الفبای اصطلاحات خارجی پیش می‌روند. توضیح بعضی واژه‌ها کوتاه است و بعضی دیگر، کاربرد ابزار یا تفاوت میان چند مفهوم نزدیک را باز می‌کنند. موضوعات به تجهیزات محدود نمی‌مانند؛ بیماری حاد ارتفاع، فشار هوا، بهمن، پوشاک، شیوه‌های سفر و سبک‌های صعود نیز جای خود را دارند. دو ضمیمه‌ی «ارتباطات: کلید ایمنی در صخره‌نوردی» و «چک‌لیست لوازم و تجهیزات کوه‌نوردی» نیز به این مجموعه افزوده شده‌اند. کنارهم‌آمدن واژه‌های مصوب و نام‌های متداول، امکان مقایسه‌ی اصطلاح رسمی با کاربرد رایج را فراهم می‌کند. گردآورنده همچنین معادل‌ها و تعریف‌های فصل دوم را تغییرناپذیر نمی‌داند و از نقد اهل زبان استقبال کرده است. بنابراین، این کتاب هم برای مراجعه به معنای اصطلاحات تنظیم شده است و هم مسئله‌ی واژه‌گزینی در یک رشته‌ی ورزشی را پیش می‌کشد.

خلاصه کتاب کوه واژه ها

کتاب کوه واژه ها بر این ایده استوار است که شناخت فعالیت‌های کوهستانی، به شناخت دقیق نام‌ها و مفهوم‌ها نیز وابسته است. مجموعه‌ی مدخل‌ها از نام ابزار و تعریف حرکت فراتر می‌رود و تفاوت‌هایی را روشن می‌کند که در گفت‌وگوهای تخصصی اهمیت دارند؛ برای نمونه، صعود طبیعی با صعود انفرادی بی‌ابزار یکسان نیست و طناب ایستا و پویا نیز ویژگی‌های متفاوتی دارند. اصطلاحات مربوط به نقش افراد، فرمان‌های میان صعودگر و حمایت‌چی و شیوه‌های استقرار در مسیر، بخش دیگری از محتوا را شکل می‌دهند. مدخل‌های مرتبط با محیط کوهستان نیز شناخت عوارض زمین، شرایط برف و یخ و تأثیر ارتفاع بر بدن را دنبال می‌کنند. پیام محوری مجموعه، پیوند میان دقت در کاربرد اصطلاحات و روشن‌ترشدن ارتباط در آموزش و فعالیت ورزشی است.

چرا باید کتاب کوه واژه ها را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب کوه واژه ها را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• مقایسه‌ی معادل‌های مصوب با اصطلاحات رایج، شناخت تفاوت نام‌گذاری‌ها را آسان‌تر می‌کند.
• تعریف مدخل‌های نزدیک به هم، به تشخیص تفاوت انواع صعود و تجهیزات کمک می‌کند.
• گستره‌ی موضوعات، از فنون سنگ‌نوردی تا پدیده‌های کوهستان، امکان مراجعه برای پرسش‌های متنوع را فراهم می‌کند.
• ضمیمه‌ی ارتباطات، اهمیت فرمان‌های مشترک میان اعضای گروه صعود را برجسته می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب کوه واژه ها به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• کوه‌نوردان و سنگ‌نوردانی که معنای دقیق اصطلاحات را جست‌وجو می‌کنند.
• مربیان و مترجمان متن‌های تخصصی کوهستان که با تفاوت معادل‌ها روبه‌رو هستند.
• علاقه‌مندان به واژه‌گزینی فارسی در رشته‌های ورزشی.