کتاب وایب

کتاب وایب (Vibe)، نوشته آدام گرانت، رابطه‌های انسانی را نه صرفاً حاصل کنار هم قرارگرفتن آدم‌های مناسب، بلکه نتیجه‌ی شیوه‌ی تعامل میان آن‌ها می‌داند. کسی که همراه خوبی برای تفریح است لزوماً در لحظه‌های دشوار همدم مناسبی نیست؛ همین تفاوتْ نقطه‌ی شروع بررسی پیوندهای انسانی در این کتاب است. گرانت با بهره‌گیری از پژوهش‌های روان‌شناسی، تجربه‌های شخصی و نمونه‌هایی از همکاری در گروه‌ها نشان می‌دهد که ارتباط چگونه شکل می‌گیرد و چگونه می‌توان پیوندهایی عمیق‌ و ماندگار ساخت. آدام گرانت در جریان تور معرفی کتاب در کشورهای مختلف، درباره‌ی ایده‌ها و محتوای اثر صحبت کرده بود و به‌این‌ترتیب، مخاطبان بسیاری پیش‌تر با آن آشنا شده بودند. ترجمه‌ی حرفه‌ای هادی بهمنی این امکان را فراهم کرده که خوانندگان فارسی‌زبان بتوانند با نثری روان از خواندن کتاب بهره ببرند. این کتاب در ۲۱ مهر ۱۴۰۵، هم‌زمان با انتشار نسخه‌ی انگلیسی آن در آمریکا، توسط نشر نوین در ایران منتشر شده است و حق کپی‌رایت دارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب وایب اثر آدام گرانت

کتاب وایب نوشته‌ی آدام گرانت درباره‌ی کیفیت ارتباطی است که هنگام تعامل میان آدم‌ها پدید می‌آید. نویسنده مفهوم محوری خود را از برداشت رایج درباره‌ی انرژی ثابت یک شخص یا مکان جدا می‌کند: دو آدم دوست‌داشتنی ممکن است در کنار هم ارتباط رضایت‌بخشی نداشته باشند. گرانت در حوزه‌ی روان‌شناسی اجتماعی و سازمانی، کانون بحث را از خصوصیات اشخاص به الگوهای مشترک رفتار منتقل کرده است. پرسش اصلی، چگونگی ساختن پیوند در دوستی، خانواده، محیط کار و اجتماع است.

در کتاب روایت‌های شخصی در کنار گزارش پژوهش‌ها قرار گرفته‌اند؛ به‌ این‌ ترتیب، بحث میان تجربه‌های ملموس و توضیح سازوکار ارتباط حرکت می‌کند. کتاب همچنین به فاصله‌ی میان داشتن آشنایان فراوان و برخورداری از پیوندهای معنادار توجه دارد. آدام گرانت تنهایی را صرفاً کمبود معاشرت نمی‌بیند و کیفیت همان تعامل‌های موجود را نیز بررسی کرده است.

کتاب وایب سه بخش دارد که به شکل‌گیری، حفظ و گسترش ارتباط اختصاص یافته‌اند. بخش نخست، سه باور درباره‌ی ضرورت شباهت، سرعت پیدایش شیمی میان آدم‌ها و زمان لازم برای صمیمیت را بررسی می‌کند و سازگاری و تسریع دلبستگی را موضوع بحث قرار می‌دهد. بخش دوم، تعارض، روابط پیچیده و تماس‌های گاه‌به‌گاه را در دوام پیوندها بررسی می‌کند. بخش سوم نیز به دورهمی‌ها، احساس تعلق و هم‌گامی گروه‌ها اختصاص دارد. گرانت دامنه‌ی بحث را به یک نوع رابطه محدود نکرده است؛ همکاری فضانوردان، تعامل دانشجویان و فعالیت تیم‌های ورزشی، موقعیت‌های متفاوتی برای سنجیدن ایده‌های او فراهم می‌کنند. مفهوم آیین تعامل، حلقه‌ی اتصال این موقعیت‌هاست: قالب‌های مشترک گفت‌وگو یا فعالیت می‌توانند به رابطه انرژی بدهند یا ارتباط را به عادتی کم‌معنا تبدیل کنند.

این کتاب مرز میان همکاری مؤثر و صمیمیت عاطفی را نیز حفظ می‌کند. اعضای یک گروه لازم نیست دوستان نزدیک باشند تا به یکدیگر اعتماد کنند و مأموریت مشترکی را پیش ببرند. چنین تمایزی، انتظارات از رابطه را دقیق‌تر می‌کند و جایگاه پیوندهای متفاوت را روشن‌تر نشان می‌دهد.

خلاصه کتاب وایب

کتاب وایب چهار طول‌موج ارتباط را از هم متمایز می‌کند: همیاری بر تبادل منابع و رفع نیازها استوار است؛ هم‌پیمانی از هدف مشترک شکل می‌گیرد؛ رفاقت به علایق و تفریح وابسته است؛ همدمی نیز بر مراقبت و حمایت عاطفی تکیه دارد. یک رابطه می‌تواند چند طول‌موج را همزمان در بر بگیرد اما هیچ‌کس الزاماً همه‌ی این نقش‌ها را بر عهده ندارد. ناهماهنگی میان انتظار دو طرف، بخشی از سرخوردگی‌های ارتباطی را توضیح می‌دهد.

گرانت سازگاری را نتیجه‌ای قابل‌پرورش در جریان تعامل معرفی می‌کند، نه ویژگی‌ای که صرفاً از شباهت شخصیت‌ها به دست بیاید. تجربه‌ی عاطفی مشترک، سؤال‌های شخصی و توجه به جزئیات زندگی دیگران می‌توانند شکل‌گیری پیوند را سرعت ببخشند. پیام اصلی کتاب، تغییر تمرکز از یافتن فرد کاملاً مناسب به ساختن شیوه‌ی مناسب ارتباط است. تنوع پیوندها نیز اجازه می‌دهد نیازهای متفاوت میان چند رابطه تقسیم شوند و همه‌ی توقعات بر دوش یک نفر قرار نگیرند.

چرا باید کتاب وایب را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب وایب را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• چارچوب چهار طول‌موج، تفاوت میان کمک متقابل، همراهی هدفمند، تفریح و حمایت عاطفی را روشن می‌کند.
• بررسی پژوهش‌های سازگاری، فرصتی برای بازنگری در معیارهای انتخاب دوست یا همکار فراهم می‌کند.
• نمونه‌های آیین تعامل نشان می‌دهند عادت‌های کوچک چگونه کیفیت رابطه را تغییر می‌دهند.
• بحث مرزهای ارتباط، به شناخت توقعات نامتناسب و پرهیز از تحمیل صمیمیت کمک می‌کند.

خواندن کتاب وایب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب وایب به گروه‌های زیر پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که از تفاوت انتظار خود و دوستان‌شان در رابطه سردرگم‌اند.
• مدیران و اعضای تیم‌هایی که به همکاری میان افراد متفاوت نیاز دارند.
• علاقه‌مندان به روان‌شناسی روابط که پیوند میان پژوهش و تجربه‌های روزمره را دنبال می‌کنند.

درباره آدام گرانت

آدام گرانت (Adam Grant) (متولد ۱۹۸۱)، روان‌شناس سازمانی و نویسنده‌ی آمریکایی است. او دوره‌ی کارشناسی را در دانشگاه هاروارد و مقاطع کارشناسی ارشد و دکترای رشته‌ی روان‌شناسی سازمانی را در دانشگاه میشیگان به پایان رساند. گرانت پیش از تمرکز بر محیط دانشگاهی، در زمینه‌های شعبده‌بازی حرفه‌ای و مدیریت تبلیغات فعالیت داشت. او در فاصله‌ی سال‌های ۲۰۰۷ تا ۲۰۰۹ به‌ عنوان استادیار در دانشگاه کارولینای شمالی در چپل هیل تدریس کرد و در سال ۲۰۰۹ به هیئت‌علمی دانشکده‌ی بازرگانی وارتون در دانشگاه پنسیلوانیا پیوست؛ جایی که در بیست‌وهشت‌سالگی به درجه‌ی استادی رسمی با کرسی دائمی دست یافت و در بازه‌ی ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۷ در ارزیابی‌های آموزشی دانشجویان این مرکز رتبه‌های نخست را کسب کرد.

پژوهش‌ها و نوشته‌های گرانت بر پویایی محیط کار، انگیزش شغلی، خلاقیت فردی و سازمانی، و رهبری متمرکز است. او کتاب‌های متعددی در حوزه‌ی توسعه‌ی فردی و مدیریت تدوین کرده که آثاری چون «ببخش و بگیر»، «نوآفرینی»، «گزینه‌ی ب» (به‌ همراه شریل سندبرگ)، «دوباره فکر کن» و «توانمندی‌های پنهان» از آن جمله‌اند. او همچنین تولید و اجرای پادکست‌های تخصصی «WorkLife» و «ReThinking» را بر عهده داشته و از هم‌بنیان‌گذاران شرکت تحلیل شبکه‌های سازمانی Give and Take, Inc و از اعضای هیئت‌مدیره‌ی سازمان Lean In است.

کارنامه‌ی حرفه‌ای او شامل عناوینی نظیر جایزه‌ی انجمن روان‌شناسی آمریکا (APA) برای مشارکت‌های علمی برجسته‌ی آغاز دوره‌ی حرفه‌ای در سال ۲۰۱۱، انتخاب به‌ عنوان یکی از رهبران جوان جهانی از سوی مجمع جهانی اقتصاد در سال ۲۰۱۵ و کسب رتبه‌ی دوم در رده‌بندی دوسالانه‌ی متفکران مدیریت مؤسسه‌ی Thinkers50 در سال ۲۰۲۳ است.

بخشی از کتاب وایب

«وقتی کِیدی کلمن و پائولو نسپولی خود را به آن فضای تنگ کشاندند، می‌دانستند که جانشان را به دست یکدیگر سپرده‌اند. قلب پائولو تند می‌زد؛ موهای کِیدی سیخ شده بود. از پنجره، جسمی به‌بزرگی یک اتوبوس مدرسه را می‌دیدند که با سرعت ۱۷٬۵۰۰ مایل در ساعت در کنارشان پیش می‌رفت. اگر حرکاتشان را کاملاً هماهنگ نمی‌کردند، ممکن بود با آن برخورد کنند.

سال ۲۰۱۱ بود و این دو فضانورد، بخشی از خدمهٔ ایستگاه فضایی بین‌المللی بودند که به دور زمین می‌چرخید. آن جسمِ هم‌اندازهٔ اتوبوس، فضاپیمایی بدون سرنشین بود که محموله‌های حیاتی، از جمله غذا، قطعات یدکی و مواد لازم برای آزمایش‌ها را حمل می‌کرد. قرار بود کِیدی و پائولو با بازوی رباتیک غول‌پیکری آن را بگیرند. پیش از آن، چنین کاری فقط یک بار انجام شده بود.

پائولو دستش را روی پنل کنترل فشرد و منتظر ماند تا فضاپیما در موقعیت مناسب قرار بگیرد. صدایش می‌لرزید وقتی گفت: "حرکت!" ذهنش یک‌ریز تکرار می‌کرد: "خدایا... این دیوانگی است. این دیوانگی است. این دیوانگی است." کِیدی بازوی رباتیک را آرام به‌جلو حرکت داد و منتظر تأیید پائولو ماند؛ اینکه سرعتش دقیقاً درست است. همان کاری که هنگام تمرین در شبیه‌ساز، صدها بار انجام داده بودند.

اما پائولو علامت نداد. فضاپیما فقط پنج متر با آن‌ها فاصله داشت و خطر برخورد در کمین بود. کِیدی بی‌آنکه لحظه‌ای مکث کند، به‌طور غریزی سرعت بازو را کم کرد. پائولو هم بی‌درنگ با او هماهنگ شد. مدام فاصلهٔ رو به کاهش میان بازو و فضاپیما را گزارش می‌کرد. چند ثانیه بعد، کِیدی ماشه را فشرد و فضاپیما را گرفت. هر دو لبخند بزرگی زدند و پائولو گفت: "هیوستون، هیچ مشکلی نداریم."»