کتاب بدن بازیگر

کتاب بدن بازیگر (کتابی در آموزش بازیگری) نوشته امیر امیری مهریاد، نقش بدن را در آفرینش شخصیت نمایشی و انتقال معنا بررسی می‌کند. بازیگر در این نگاه، فقط اجراکننده‌ی دیالوگ‌ها نیست؛ حالت نگاه، حرکت دست‌ها، سکوت و شیوه‌ی حضور او می‌تواند معناهایی فراتر از کلمات متن بسازد. نویسنده پیوند میان این ظرفیت‌ها، فرهنگ جامعه و تجربه‌های شخصی بازیگر را دنبال کرده است. انتشارات هفت اقلیم هنر این کتاب را منتشر کرده است. مباحث از فرهنگ بصری و ارتباط غیرکلامی آغاز می‌شوند و به بررسی نسبت بازیگری با جنبه‌هایی از عرفان ایرانی می‌رسند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بدن بازیگر

کتاب بدن بازیگر نوشته امیر امیری مهریاد، بدن را یکی از عوامل اصلی شکل‌گیری معنای اجرای نمایشی می‌داند. نویسنده دانش ارتباطات، روان‌شناسی و مطالعات فرهنگی را کنار مباحث بازیگری قرار داده است تا نسبت میان حرکت، احساس و زمینه‌ی اجتماعی شخصیت روشن‌تر شود. مسئله‌ی اصلی، آموزش مجموعه‌ای از حالت‌های آماده برای نشان‌دادن هیجان‌ها نیست؛ بحث بر سر چگونگی کشف رفتارهایی است که در جهان شخصیت معنا پیدا می‌کنند. نویسنده شش عامل فرهنگی، رسانه‌ای، تاریخی، ارتباط غیرکلامی، شیوه‌ی بازیگری و ویژگی‌های شخصی و روان‌شناختی را در تفاوت اجراها مؤثر می‌داند. نمونه‌های مربوط به چارلی چاپلین، وودی آلن، روبرتو بنینی، علی نصیریان، عزت‌الله انتظامی و مهدی هاشمی، زمینه‌ی توضیح این تفاوت‌ها را فراهم می‌کنند. مباحث همچنین نگاه صرفاً ابزاری به بازیگر را به پرسش می‌کشند؛ بازیگر می‌تواند در همراهی با متن و کارگردان، سهمی در تفسیر شخصیت داشته باشد. تجربه‌ی مطالعه، از شناخت اجزای قابل‌مشاهده‌ی اجرا فراتر می‌رود و به پرسش درباره‌ی ریشه‌های فرهنگی و شخصی انتخاب‌های بازیگر می‌رسد.
کتاب بدن بازیگر پنج فصل دارد. فصل نخست، «بدن بازیگر؛ پرسش‌ها، دانسته‌ها، پیشنهادها»، مسئله‌ها و تعاریف پایه را طرح می‌کند. فصل دوم، «فرهنگ بصری و بدن هنرمند در رسانه‌ها»، جایگاه تصویر و بدن را در هنر بررسی کرده است. نمونه‌هایی از سینما، عکاسی و پرفورمنس، از جمله آثار سیندی شرمن و مارینا آبراموویچ، در این بحث حضور دارند. فصل سوم، «زبان بدن؛ ارتباط غیرکلامی؛ بازیگری»، به ژست‌ها، چهره، دست‌ها، وضعیت نشستن و راه‌رفتن اختصاص دارد. تحلیل حرکات دست در صحنه‌ی افتتاحیه‌ی فیلم جدایی نادر از سیمین، یکی از نمونه‌های این فصل است. فصل چهارم، «زبان بدن بازیگر و فرهنگ‌نگاری؛ یک بررسی در ایران و جهان»، مسیر تبدیل نوشتار به صدا و تصویر را دنبال می‌کند. مقایسه‌ی جنبه‌هایی از نظام استانیسلاوسکی با فرهنگ عرفانی ایرانی، موضوعاتی مانند سکوت، نگاه، پوشش و توجه به درون را دربر می‌گیرد. فصل پنجم به جمع‌بندی اختصاص یافته است. نویسنده میان شناخت تحلیلی و مهارت اجرایی تمایز می‌گذارد؛ دانش زمانی در اجرا اثر می‌گذارد که از مسیر تکرار، بازاندیشی و تجربه به بخشی از توانایی بازیگر تبدیل شود.

خلاصه کتاب بدن بازیگر

کتاب بدن بازیگر بر این ایده استوار است که شخصیت نمایشی فقط از کلمات ساخته نمی‌شود. بازیگر از تجربه‌های زیسته، عادت‌ها و شناخت محیط فرهنگی بهره می‌گیرد تا رفتار بدنی متناسب با نقش را پیدا کند. نویسنده تصویرهایی را که بازیگر فراتر از نوشته‌ی نمایشنامه یا فیلم‌نامه خلق می‌کند، «تن‌نگاشت‌های فرامتنی» می‌نامد. این تصویرها می‌توانند متن را تکمیل کنند یا جهت تفسیر اجرا را تغییر دهند. معنای رفتار غیرکلامی نیز ثابت نیست؛ موقعیت، روابط افراد و فرهنگ در فهم هر حرکت نقش دارند. مباحث سپس پیوند ذهن و بدن را در نظام استانیسلاوسکی دنبال می‌کنند و ظرفیت‌های سکوت، حضور و توجه درونی را در فرهنگ عرفانی ایرانی بررسی کرده‌اند. دغدغه‌ی محوری، رسیدن از شناخت این ظرفیت‌ها به تجسم شخصیتی باورپذیر است؛ شخصیتی که رفتارهایش به جهان نمایشی و زمینه‌ی فرهنگی خودش تعلق داشته باشد، نه به الگوهای ازپیش‌آماده‌ی ابراز احساس.

چرا باید کتاب بدن بازیگر را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب بدن بازیگر را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• مباحث، سهم بازیگر را در افزودن معناهای فراتر از دیالوگ روشن می‌کنند.
• نمونه‌های سینمایی، زمینه‌ی بررسی دقیق‌تر حرکت دست، نگاه و حالت چهره را فراهم می‌کنند.
• بررسی تفاوت‌های فرهنگی، محدودیت تعبیرهای ثابت از نشانه‌های بدنی را نشان می‌دهد.
• مقایسه‌ی بازیگری و عرفان ایرانی، موضوع حضور و سکوت را مطرح می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب بدن بازیگر به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• هنرجویان بازیگری که می‌خواهند ظرفیت‌های بیانی بدن را بشناسند.
• بازیگران و کارگردانانی که به رابطه‌ی رفتار بدنی و شخصیت توجه دارند.
• دانشجویان هنرهای نمایشی و پژوهشگران علاقه‌مند به پیوند فرهنگ و اجرای نقش.