کتاب پرخوابی

کتاب پرخوابی، نوشته میرفرهاد قلعه بندی و محمدرضا خدایی اردکانی و فاطمه کاشانی نسب و محبوبه خوزان، خواب‌آلودگی روزانه را بررسی کرده است. مسئله‌ی اصلی در این کتاب ناتوانی در حفظ بیداری در موقعیت‌هایی است که فرد باید هوشیار باشد؛ وضعیتی که ممکن است از خواب ناکافی، بیماری‌های جسمی، اختلالات خواب یا مصرف دارو ناشی شود. انتشارات ارجمند این کتاب را منتشر کرده است. نویسندگان مسیر بررسی این شکایت را از شناخت خواب طبیعی تا گرفتن شرح‌حال و استفاده از آزمون‌های تخصصی توضیح داده‌اند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب پرخوابی

کتاب پرخوابی (تعریف، طبقه‌بندی و رویکرد تشخیصی در کار بالینی) حاصل همکاری چهار روان‌پزشک، میرفرهاد قلعه بندی و محمدرضا خدایی اردکانی و فاطمه کاشانی نسب و محبوبه خوزان، است. این نویسندگان موضوع پرخوابی را در پیوند با پرسش‌های کار بالینی بررسی کرده‌اند. آن‌ها بحث را از فیزیولوژی خواب آغاز کرده‌اند؛ خواب حالتی صرفاً منفعلانه نیست و مراحل مختلف آن ویژگی‌های عصبی و عضلانی متفاوتی دارند. توضیح خواب REM و NREM، چرخه‌های خواب شبانه و تفاوت نیاز افراد به خوابْ زمینه‌ای را برای شناخت وضعیت‌های غیرطبیعی فراهم می‌آورد.

کتاب پرخوابی اصطلاحاتی را از یکدیگر جدا می‌کند که در گفتار روزمره یا حتی محیط درمانی به جای هم استفاده شده‌اند. افزایش مدت خواب، میل مقاومت‌ناپذیر به خواب و ناتوانی در حفظ هوشیاری الزاماً معنای یکسانی ندارند. دقت نویسندگان در ارائه‌ی تعریف‌ها، جهت بررسی علت‌های احتمالی را روشن می‌کند. موضوع کتاب تنها تجربه‌ی شخصی خواب‌آلودگی نیست؛ اختلال در یادگیری، روابط بین‌فردی، عملکرد شغلی و ایمنی نیز در این اثر بررسی شده‌اند. نویسندگان همچنین تفاوت نتایج پژوهش‌های شیوع‌شناختی را به تفاوت تعریف‌ها و ابزارهای سنجش مرتبط دانسته‌اند.

کتاب پرخوابی به تعریف این مسئله، طبقه‌بندی اختلالات پرخوابی، ارزیابی بیماران مبتلا به پرخوابی و آزمون تعیین میانگین نهفتگی خواب می‌پردازد و سپس از شرح مبانی به‌سوی بررسی‌های تخصصی حرکت می‌کند. بخش طبقه‌بندی سه نظام ICD، DSM و ICSD را معرفی کرده و تفاوت هدف‌ها و مخاطبان این نظام‌ها را توضیح داده است. مسئله‌ی مهم در این بخش از کتاب، مرز میان یک علامت و یک اختلال مشخص است؛ مرزی که همیشه به‌آسانی تعیین نمی‌شود.

بخش ارزیابی در کتاب پرخوابی جایگاه شرح‌حال، معاینه، آزمایش‌ها، تصویربرداری و سنجه‌های خواب را مشخص می‌کند. پرسشنامه‌های اپوورث، استنفورد و کارولینسکا در کنار اکتی‌گرافی و پلی‌سومنوگرافی معرفی می‌شوند و کتاب محدودیت‌های هریک را نیز در نظر دارد. جدول‌ها، نمونه‌ی فرم ثبت خواب و نمودارهای ثبت فعالیت، توضیحات نویسندگان را به موقعیت‌های ارزیابی بالینی متصل می‌کند.

اصطلاحات پزشکی و جزئیات روش‌های بررسی در این اثر نشان می‌دهند که تمرکز اصلی نویسندگان بر شناختن و تشخیص بوده است و نه ارائه‌ی توصیه‌های عمومی برای بیشتر یا کمتر خوابیدن.

خلاصه کتاب پرخوابی

خواب‌آلودگی روزانه شکایتی مشترک با علت‌های متعدد است و تشخیص درست آن به بررسی زمینه‌ی پیدایش این شکایت وابسته است. کتاب پرخوابی ابتدا نقش خواب ناکافی، برنامه‌ی نامنظم خواب و ناهماهنگی ساعت زیستی را توضیح می‌دهد؛ سپس اختلالات تنفسی و حرکتی هنگام خواب، نارکولپسی، پرخوابی ایدیوپاتیک و سندرم کلاین لوین را در کنار بیماری‌های عصبی، جسمی و روان‌پزشکی بررسی می‌کند. مصرف دارو و مواد بخشی از این بررسی است.

ارزیابی از شرح حال بیمار و اطلاعات نزدیکان آغاز می‌شود؛ زمان خواب‌وبیداری، چرت‌ها، نشانه‌های شبانه و اثر مشکل بر زندگی اهمیت دارند. پزشک با توجه به یافته‌ها، ابزارهای مناسب را انتخاب می‌کند. یک نمره‌ی پرسشنامه یا یک نشانه به‌تنهایی تشخیص را تعیین نمی‌کند. نتیجه‌ی آزمون‌ها باید در کنار وضعیت بالینی تفسیر شود و احتمال همزمانی چند اختلال نیز در نظر گرفته شود.

چرا باید کتاب پرخوابی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب پرخوابی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تفاوت نیاز طبیعی به خواب و خواب‌آلودگی مختل‌کننده را تبیین کرده است.
• مقایسه‌ی نظام‌های طبقه‌بندی، درک تفاوت نام‌گذاری‌ها و ملاک‌های تشخیصی را آسان می‌کند.
• توضیح محدودیت ابزارهای سنجش، مانع برداشت قطعی از نتایج منفرد می‌شود.
• نمونه‌های ثبت خواب و نمودارهای فعالیت، پیوند داده‌های روزانه و ارزیابی بالینی را نشان می‌دهد.

خواندن کتاب پرخوابی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب پرخوابی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• پزشکان عمومی که با شکایت خواب‌آلودگی روزانه روبه‌رو می‌شوند.
• روان‌پزشکان و دستیارانی که اختلالات خواب را ارزیابی می‌کنند.
• دانشجویان پزشکی علاقه‌مند به مبانی طب خواب و تشخیص افتراقی.
• درمانگران سلامت روان که به شناخت ارتباط علائم روان و مشکلات خواب نیاز دارند.

درباره میرفرهاد قلعه بندی

میرفرهاد قلعه بندی زاده‌ی سال ۱۳۳۴، متخصص اعصاب و روان، متخصص روان‌پزشکی و فلوشیپ طب خواب است. این پزشک ایرانی که استاد روان‌پزشکی در دانشگاه علوم پزشکی ایران بوده، برای تشخیص علائم و درمان بیماری‌های زیر طبابت کرده است:

پرخوری عصبی، درمان اختلال شخصیت مرزی، ترک اعتیاد، بوتاکس میگرن، اختلال یادگیری کودکان، درمان اختلال دوقطبی، ناتوانی جنسی مردان و اختلال نعوظ، درمان افسردگی، مشاور روابط عاطفی، درمان استرس و اضطراب، درمان وسواس، آلزایمر و فراموشی، درمان فوبیا، درمان اسکیزوفرنی و وسواس فکری.

میرفرهاد قلعه بندی نویسنده یا گردآورنده‌ی کتاب‌های زیر بوده است:

«درسنامه پزشکی خواب» (با همکاری ۳۹ تن از اساتید دانشگاه‌های علوم پزشکی در ایران)، «درسنامه طب خواب» (با همکاری محمدتقی جغتایی و... و به‌‌سفارش دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی‌ـ‌درمانی ایران) و «روان‍پ‍زش‍ک‍ی‌ ب‍ال‍ی‍ن‍ی‌: ب‍رای‌ دان‍ش‍ج‍وی‍ان‌ پ‍زش‍ک‍ی‌ و پ‍زش‍ک‍ان‌ ع‍م‍وم‍ی‌». همچنین کتاب پرخوابی (تعریف، طبقه‌بندی و رویکرد تشخیصی در کار بالینی) نوشته‌ی میرفرهاد قلعه بندی، محمدرضا خدایی اردکانی، فاطمه کاشانی نسب و محبوبه خوزان بوده است.

بخشی از کتاب پرخوابی

«آزمون تعیین میانگین نهفتگی خواب

دکتر میرفرهاد قلعه‌بندی

مقدمه و تاریخچه

برای تعریف خواب از دو دسته ملاک‌های رفتاری و الکتروفیزیولوژیک استفاده می‌شود. ملاک‌های رفتاری خواب عبارتند از:

- اتخاذ وضعیت خواب که در گونه‌های مختلف می‌تواند اختصاصی باشد.

- خاموشی، بی‌حرکتی و سکون رفتاری.

- افزایش سطح برانگیختگی و بیداری

- برگشت‌پذیری با محرک‌های متوسط و شدید. امری که در تفکیک خواب از وضعیت‌هایی مانند تورپور، هیپرترمی و کوما مفید است.

- هومئوستاز خواب، بازگشت جبرانی خواب به دنبال محرومیت از خواب

تورپور عبارت از وضعیتی است که بسیاری از حیوانات با کاهش دمای بدن و فعالیت متابولیک برای پرهیز از تبعات منفی شرایط نامطلوب محیطی (گرما و سرما) اتخاذ می‌کنند. در انسان تورپور به معنی بی‌فعالیتی کامل جسمانی و روانی است که به دنبال بیماری ایجاد می‌شود. گاهی هم معادل آپاتی و لتارژی به کار رفته است.

در کتاب علامت شناسی سیمز تورپور به معنای وضعیتی از اختلال هوشیاری با منشأ عضوی است که در طیفی از هوشیاری تا ناهوشیاری کامل قرار می‌گیرد.

در ابتدا از ملاک‌های رفتاری برای تعیین خواب بیداری استفاده می‌شد. بعد از ابداع الکتروآنسفالوگرافی آدمی بدین نتیجه رسید که با استفاده از این ابزار می‌توان مراحل خواب بیداری را مشخص کرد.

در سال ۱۸۷۵ فعالیت الکتریکی مغز حیوانات توسط ریچارد کاتون فیزیولوژیست اسکاتلندی ثبت شد.»