کتاب از مکتب خانه تا مونترال

کتاب از مکتب خانه تا مونترال نوشته مهناز سید جواد جواهری، زندگی کیاندخت را از کودکی در خانه‌ای پرجمعیت در شیراز روایت می‌کند؛ خانه‌ای که محبت، اقتدار پدر، آداب مذهبی و تفاوت جایگاه دختران و پسران در آن به هم گره خورده‌اند. راوی در میان بازی‌های کودکانه و رفت‌وآمدهای خویشاوندان، کم‌کم با محدودیت‌های دنیای بزرگ‌ترها آشنا می‌شود. تجربه‌ی مکتب‌خانه و آرزوی رفتن به مدرسه، یکی از مسیرهای اصلی این آشنایی است. انتشارات صبای الوند این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب از مکتب خانه تا مونترال

کتاب از مکتب خانه تا مونترال اثر مهناز سید جواد جواهری، روایتی اول‌شخص از زندگی دختری به نام کیاندخت است که جهان کودکی‌اش در محله‌ی لب آب شیراز شکل می‌گیرد. عمارت کلاه‌فرنگی، باغ نارنجستان، اتاق‌های متعدد و حیاط‌های اندرونی و بیرونی، محدوده‌ی نخستین شناخت او از زندگی هستند. راوی مکان‌ها را از خلال رنگ شیشه‌های پنجره، بوی خوراک‌ها، صدای گفت‌وگوی مهمانان و بازی‌های مشترک با خواهرش به یاد می‌آورد. نویسنده در کنار این جزئیات، مناسبات قدرت را نیز نشان داده است: پدری که سخنش برای همه حکم قانون دارد، پسری که از امتیازهای ویژه برخوردار است و دخترانی که باید مراقب رفتار و صدای خود باشند. خان‌بابا شخصیتی یک‌وجهی ندارد؛ او هم بخشنده و حامی فرزندان است و هم بر اجرای مقررات خانه پافشاری می‌کند. حضور دایه‌خانم و دیگر کارکنان خانه نیز نشان می‌دهد که زندگی روزمره، حاصل کار افرادی است که هریک جایگاه و مسئولیت مشخصی دارند.
کتاب از مکتب خانه تا مونترال، کشمکش میان رسم‌های پذیرفته‌شده و شیوه‌های تازه‌ی زندگی را به فضای خانه و روابط خویشاوندی می‌آورد. بحث‌های سیاسی خان‌بابا و دوست قزاقش، اختلاف او با برادر همسرش و حساسیت نسبت به عکس‌گرفتن یا موسیقی، شکل‌های مختلف این کشمکش هستند. کیاندخت همیشه معنای کامل حرف‌های بزرگ‌ترها را نمی‌داند، اما اثر اختلاف‌ها را در اجازه‌ها، ممنوعیت‌ها و رازهای کوچک خانوادگی احساس می‌کند. روایت از همین فاصله میان فهم کودک و مناسبات بزرگ‌سالان بهره می‌گیرد. موضوع آموزش دختران نیز جایگاه مهمی دارد؛ مکتب‌خانه فقط محل یادگرفتن حروف نیست و نگرش جامعه به آینده‌ی دختران را آشکار می‌کند. مراسم رمضان، روضه‌خوانی، تعزیه و سمنوپزان نیز صرفاً پس‌زمینه نیستند؛ این گردهمایی‌ها فرصت دیدار، ابراز خواسته‌ها و آشکارشدن دلخوری‌ها را فراهم می‌کنند. حال‌وهوای متن میان لذت یادآوری کودکی و توجه به ترس‌ها و نابرابری‌های همان محیط در رفت‌وآمد است. خواننده از خلال تجربه‌های کوچک راوی، تصویری از تربیت، روابط زنان و مردان و سلسله‌مراتب اجتماعی به دست می‌آورد.

خلاصه داستان از مکتب خانه تا مونترال

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
کیاندخت در عمارت بزرگ خانواده‌اش در شیراز بزرگ می‌شود. او همراه خواهرش ملکه، میان مراقبت‌های دایه‌خانم، هیبت خان‌بابا و سخت‌گیری‌های برادر بزرگ‌ترش، صبار، روزگار می‌گذراند. مادر تصمیم می‌گیرد دخترها را به مکتب خانم متحد بفرستد. روزهای نخست، وعده‌ی یادگرفتن و پیداکردن دوست‌های تازه را دارند، اما درس خیلی زود جای خود را به کارهای خانه‌ی آموزگار می‌دهد. دخترها از ترس تنبیه سکوت می‌کنند و کیاندخت هم‌زمان دوستی و ترس را در مکتب تجربه می‌کند. کتاب از مکتب خانه تا مونترال در کنار این ماجرا، او را در مهمانی‌های باغ زنگوله و دیدار با خویشاوندان دنبال می‌کند. داییِ سفررفته، پیانو، عروسک‌های سوغاتی و حرف‌هایش از فرنگ، کنجکاوی کیاندخت را نسبت به جهان بیرون بیشتر می‌کنند. آرزوی رفتن به مدرسه نیز در دل همین تجربه‌ها پررنگ‌تر می‌شود.

چرا باید کتاب از مکتب خانه تا مونترال را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب از مکتب خانه تا مونترال را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• جزئیات خانه، خوراک‌ها و آیین‌ها، زندگی روزمره‌ی راوی در شیراز را ملموس می‌کنند.
• تجربه‌ی مکتب‌خانه، پیوند آموزش دختران با انتظارهای مربوط به ازدواج و خانه‌داری را نشان می‌دهد.
• رفتار خان‌بابا، فرصتی برای اندیشیدن به هم‌زمانی محبت، حمایت و اقتدار در تربیت فرزندان فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب از مکتب خانه تا مونترال به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به روایت‌های اول‌شخص از کودکی و روابط خویشاوندی.
• خوانندگان علاقه‌مند به آداب زندگی و فضای محله‌های شیراز.
• کسانی که دغدغه‌ی آموزش دختران و تفاوت‌های جنسیتی در تربیت را دارند.