کتاب مطالعه شکل گیری ایدئولوژی داعش

کتاب مطالعه شکل گیری ایدئولوژی داعش (بر اساس روش شناسی اسپریگنز) نوشته نصرالله نخعی زرندی توسط انتشارات سرو منتشر شده است. این اثر روند شکل‌گیری اندیشه‌های داعش را در پیوند با بحران‌های عراق و سوریه بررسی می‌کند. نویسنده به‌جای محدودکردن بحث به فعالیت‌های نظامی این گروه، سراغ منطق اعتقادی و تصویر مطلوب داعش از نظم سیاسی می‌رود. محور پژوهش، چهار مرحله‌ی مشاهده‌ی بحران، تشخیص علل، ترسیم جامعه‌ی آرمانی و ارائه‌ی راه درمان است؛ مراحلی که امکان بررسی ارتباط میان وضعیت محیطی و باورهای این گروه را فراهم می‌کنند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مطالعه شکل گیری ایدئولوژی داعش

کتاب مطالعه شکل گیری ایدئولوژی داعش بر اساس روش شناسی اسپریگنز، پژوهشی در حوزه‌ی اندیشه‌ی سیاسی و شناخت جریان‌های افراطی است. نصرالله نخعی زرندی مسئله‌ی اصلی پژوهش را چگونگی پیدایش ایدئولوژی داعش در عراق و سوریه تعریف کرده است. نویسنده، ایدئولوژی را صرفاً مجموعه‌ای از شعارها نمی‌بیند؛ ایدئولوژی در بحث او، نقشه‌ای برای نقد وضعیت موجود و مشخص‌کردن مسیر تحقق اهداف سیاسی است. 

مقدمه، عناصری مانند هجرت، جماعت، نفی طاغوت، جهاد، تبعیت و خلافت را در دستگاه اعتقادی داعش معرفی می‌کند. پژوهش همچنین نقش بحران‌های هویتی، اختلافات قومی و مذهبی، جنگ داخلی و مشکلات مشروعیت حکومت‌ها را در زمینه‌ی ظهور گروه‌های افراطی مطرح کرده است. چارچوب اسپریگنز برای دنبال‌کردن منطق درونی اندیشه‌ها به کار می‌رود: پژوهشگر باید از مسئله‌ای آغاز کند که صاحب اندیشه، بحران تلقی کرده است و سپس مسیر رسیدن او به پاسخ را بررسی کند. این شیوه، میان شناخت یک باور سیاسی و پذیرفتن ادعاهای صاحبان آن باور فاصله می‌گذارد.
در کتاب مطالعه شکل گیری ایدئولوژی داعش نمونه‌هایی از اندیشه‌های افلاطون، نائینی، شریعتی و رنه گنون آمده است. این نمونه‌ها برای شرح روش آمده‌اند، نه  یکسان‌دانستن اندیشه‌های آنان با داعش. شرایط اقتصادی، سیاسی و امنیتی در عراق و سوریه، زمینه‌ی محیطی پژوهش را نشان می‌دهد و تاریخچه‌ی داعش در عراق و سوریه و مسیر سازمانی گروه از جماعت توحید و جهاد تا ادعای خلافت را شر می‌دهد. نویسنده در این اثر زمینه‌ی تاریخی و بحث نظری را به یکدیگر پیوند می‌دهد. 

خلاصه کتاب مطالعه شکل گیری ایدئولوژی داعش

کتاب مطالعه شکل گیری ایدئولوژی داعش بر اساس روش شناسی اسپریگنز، فهم این گروه را به بررسی رابطه‌ی بحران‌های محیطی و باورهای سیاسی آن گره می‌زند. نویسنده ابتدا روش فهم اندیشه‌ی سیاسی را شرح می‌دهد و سپس شرایط عراق و سوریه و مسیر شکل‌گیری سازمانی داعش را در بحث وارد می‌کند. پرسش مرکزی، این است که داعش چه وضعیتی را بحران می‌داند، مسئولیت بحران را به چه عواملی نسبت می‌دهد و چه نظمی را جایگزین وضعیت موجود معرفی می‌کند. پژوهش، ادعای خلافت و مفاهیمی مانند هجرت و تبعیت را اجزای یک دستگاه اعتقادی در نظر می‌گیرد. حرف اصلی مقدمه، ضرورت شناخت ایدئولوژی برای توضیح هدف‌گذاری و بسیج هواداران داعش است؛ توضیحی که صرف بررسی توان نظامی یا گستره‌ی عملیات گروه، جایگزین آن نمی‌شود.

چرا باید ز را بخوانیم؟

دلایل خواندن این کتاب را به‌طور خلاصه می‌توان چنین گفت:

• این کتاب، چهار مرحله‌ی نظریه‌ی بحران اسپریگنز را برای فهم اندیشه‌ی سیاسی توضیح می‌دهد.
• پژوهش، زمینه‌های اقتصادی و امنیتی را کنار باورهای داعش قرار می‌دهد.
• نمونه‌های اندیشه‌ی متفکران مختلف، کاربرد چارچوب پژوهش را روشن می‌کنند.
• بررسی تاریخچه‌ی گروه، زمینه‌ای برای شناخت ادعای خلافت فراهم می‌کند.

خواندن کتاب مطالعه شکل گیری ایدئولوژی داعش را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به گروه‌های زیر پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان علوم سیاسی که به روش‌های فهم اندیشه‌ی سیاسی علاقه دارند.
• پژوهشگران خاورمیانه که زمینه‌های شکل‌گیری داعش را بررسی می‌کنند.
• خوانندگانی که به رابطه‌ی بحران هویت، افراط‌گرایی و ادعای خلافت علاقه‌مندند.