کتاب یورش شیمیایی عراق به ایران در آیینه اسناد سازمان ملل

کتاب یورش شیمیایی عراق به ایران در آیینه اسناد سازمان ملل به کوشش فرید قاسملو، محمدمهدی احمدیان عطاری و علی مشهدی محمد گردآوری شده است. این مجموعه، مکاتبات ایران با سازمان ملل درباره‌ی حمله‌های شیمیایی عراق را کنار مقدمه‌هایی درباره‌ی دیپلماسی، امدادرسانی و درمان مصدومان قرار داده است. پرسش محوری مجموعه فقط چگونگی ثبت حمله‌ها نیست؛ حفظ تجربه‌های پزشکی حاصل از مواجهه با مصدومان نیز اهمیت دارد. فاطمه نوربالا و مارال رمضانی در تهیه‌ی این مجموعه همکاری کرده‌اند و نشر یارمند این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب یورش شیمیایی عراق به ایران در آیینه اسناد سازمان ملل

کتاب یورش شیمیایی عراق به ایران در آیینه اسناد سازمان ملل مجموعه‌ای سندمحور درباره‌ی پیوند جنگ شیمیایی، پیگیری سیاسی و تاریخ پزشکی جنگ است. فرید قاسملو و دیگر گردآورندگان، نامه‌هایی را کنار هم قرار داده‌اند که نمایندگان ایران خطاب به دبیرکل سازمان ملل نوشته‌اند. فرستندگان در این نامه‌ها خواسته‌اند گزارش حمله‌های شیمیایی به‌عنوان سند شورای امنیت ثبت شود و در اختیار اعضا قرار بگیرد. بدنه‌ی اسنادی مجموعه شامل ۵۱ سند است. اصل اسناد کنار ترجمه‌ی فارسی قرار گرفته تا امکان مقایسه‌ی متن‌ها فراهم باشد. این انتخاب، تفاوت میان مکاتبات رسمی ایران و گزارش‌های کارشناسان حقیقت‌یاب سازمان ملل را نیز روشن می‌کند؛ تمرکز اصلی مجموعه بر دسته‌ی نخست است. گردآورندگان، اسناد را فقط شاهدی بر وقوع حمله‌ها نمی‌دانند؛ این مدارک از نظر آنان امکان پژوهش درباره‌ی حقوق بشردوستانه، اخلاق جنگ و عملکرد نهادهای درمانی را نیز فراهم می‌کنند. توجه به مصدومان نظامی و غیرنظامی، موضوع مجموعه را از گزارش عملیات نظامی فراتر می‌برد.
کتاب یورش شیمیایی عراق به ایران در آیینه اسناد سازمان ملل دو بخش اصلی دارد: مقدمه‌ها و اسناد نامه‌نگاری‌های ایران با سازمان ملل. بخش مقدمه‌ها، تجربه‌ی مسئولان سیاسی، مدیران بهداری و پزشکان را در کنار توضیح شیوه‌ی گردآوری داده‌ها آورده است. عنوان‌هایی مانند «نگاهی از ورای دیپلماسی»، «گزارشی از یک شاهد عینی» و «تاریخ‌نگاری آغازین کوشش‌های پزشکی برای درمان مصدومان شیمیایی در دوران جنگ عراق با ایران» گستره‌ی مباحث را نشان می‌دهند. علی اکبر ولایتی از اطلاع‌رسانی بین‌المللی و درخواست اعزام کارشناسان سخن گفته است. احمدعلی نوربالا، سازمان‌دهی امداد و انتقال مجروحان را شرح می‌دهد. جلیل عرب خردمند نیز خاطره‌ی مواجهه با مصدومان و کوشش برای ثبت شواهد را بازگو کرده است. مهدی بلالی مود، شکل‌گیری کوشش‌های تخصصی برای شناخت مسمومیت‌ها و درمان مصدومان را توضیح می‌دهد. مباحث دارو و درمان نیز جایگاه مستقلی دارند. این همراهی اسناد اداری و تجربه‌های شخصی، دو سطح متفاوت از مواجهه با یک مسئله را آشکار می‌کند: ثبت رسمی اعتراض در عرصه‌ی بین‌المللی و پاسخ‌دادن به نیازهای فوری بیماران. هدف اعلام‌شده‌ی گردآورندگان، کمک به تاریخ تحلیلی بهداشت و درمان جنگ و جلوگیری از فراموش‌شدن تجربه‌های حاصل از این مواجهه است.

خلاصه کتاب یورش شیمیایی عراق به ایران در آیینه اسناد سازمان ملل

کتاب یورش شیمیایی عراق به ایران در آیینه اسناد سازمان ملل، حمله‌های شیمیایی را از مسیر گزارش‌کردن، مستندسازی و درمان دنبال می‌کند. نامه‌های نمایندگان ایران، وقوع حمله‌ها و اعتراض به کاربرد جنگ‌افزارهای شیمیایی را به نهادهای بین‌المللی منتقل می‌کنند. مقدمه‌ها نشان می‌دهند که پشت این مکاتبات، شبکه‌ای از امدادگران، بیمارستان‌های صحرایی، مراکز تخصصی و مسئولان انتقال مصدومان فعالیت داشته است. پزشکان با نشانه‌هایی مواجه می‌شدند که شناخت عامل مسمومیت و تصمیم‌گیری درمانی را ضروری می‌کرد. مسئولان نیز باید امکانات مراقبت، جابه‌جایی بیماران و پیگیری سیاسی را هماهنگ می‌کردند. دغدغه‌ی اصلی مجموعه، نگه‌داشتن این تجربه‌ها در حافظه‌ی تاریخی است. گردآورندگان، بازخوانی اسناد را فرصتی برای بررسی مسئولیت‌ها، شناخت پیامدهای انسانی حمله‌ها و مطالعه‌ی عملکرد سامانه‌ی بهداشت و درمان می‌دانند؛ موضوعی که صرف ثبت تعداد حمله‌ها یا شرح رویدادهای نظامی، ابعاد مختلف آن را نشان نمی‌دهد.

چرا باید کتاب یورش شیمیایی عراق به ایران در آیینه اسناد سازمان ملل را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب یورش شیمیایی عراق به ایران در آیینه اسناد سازمان ملل را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• مجموعه، ۵۱ سند مرتبط با پیگیری رسمی حمله‌های شیمیایی را گرد آورده است.
• اصل اسناد و ترجمه‌ی فارسی، امکان مقایسه‌ی متن‌ها را فراهم می‌کنند.
• خاطرات پزشکان، مسائل تشخیص، امدادرسانی و انتقال مصدومان را نشان می‌دهند.
• مقدمه‌ها، زمینه‌ی بررسی پیوند درمان، دیپلماسی و مسئولیت بین‌المللی را فراهم می‌کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب یورش شیمیایی عراق به ایران در آیینه اسناد سازمان ملل به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• پژوهشگران تاریخ جنگ ایران و عراق و اسناد سازمان ملل.
• علاقه‌مندان به تاریخ پزشکی و سازمان‌دهی امدادرسانی جنگ.
• دانشجویان حقوق و روابط بین‌الملل که موضوع جنگ‌افزارهای شیمیایی را دنبال می‌کنند.