کتاب رویکردهای معاصر در معرفت شناسی دینی

کتاب رویکردهای معاصر در معرفت شناسی دینی (Contemporary Perspectives on Religious Epistemology) مجموعه‌ای از مقالات به قلم گروه نویسندگان و حاصل گردآوری و ویراستاری آر. داگلاس گایوت و برندن اسویتمن است. مقالات حاضر پرسشی مشترک را از مواضع گوناگون بررسی می‌کنند: باور دینی تحت چه شرایطی عقلانی است؟ هاشم مروارید ترجمه و نگارش مروری مقدماتی بر رویکردهای مطرح‌شده را بر عهده داشته و نشر نی این کتاب را منتشر کرده است. خواننده در کنار دفاع از دیدگاه‌های مختلف، نقدهای وارد بر همان دیدگاه‌ها را نیز می‌خواند؛ بنابراین اثر به ارائه‌ی استدلال‌های یک طرف محدود نمانده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب رویکردهای معاصر در معرفت شناسی دینی اثر آر. داگلاس گایوت و برندن اسویتمن

کتاب رویکردهای معاصر در معرفت شناسی دینی (مجموعه مقالات)، نوشته‌ی گروه نویسندگان، مسئله‌ی توجیه عقلی باور دینی را محور مقایسه‌ی چند موضع فلسفی قرار داده است. گردآورندگان و ویراستاران این مجموعه مقاله، آر. داگلاس گایوت و برندن اسویتمن، اثر را به موضوعاتی مانند خداناباوری، ایمان‌گرایی ویتگنشتاینی، معرفت‌شناسی اصلاح‌شده، الهیات طبیعی، مدافعه‌های محتاطانه از باور دینی و تجربه‌ی دینی و باور عقلانی اختصاص داده‌اند.

خواننده با اختلاف‌هایی روبه‌رو می‌شود که فقط درباره‌ی کافی‌بودن شواهد نیستند؛ فیلسوفان گاهی بر سر معنای دلیل، ماهیت ایمان یا معیار ارزیابی باور نیز توافق ندارند. انتونی فلو مسئله‌ی وظیفه‌ی اثبات را مطرح می‌کند و ویلیام ال. رو اهمیت شر را برای ارزیابی خداباوری می‌سنجد. در مقابل، الوین پلنتینگا امکان پایه‌بودن باور به خدا را بررسی کرده است. الهیات طبیعی نیز از طریق براهینی مانند برهان کیهان‌شناختی و برهان نظم در این کتاب قرار دارد.

کتاب رویکردهای معاصر در معرفت شناسی دینی امکان مطالعه‌ی مقالات توضیحی و انتقادی را در کنار هم فراهم کرده است. مخاطب می‌تواند ادعای هر موضع را از اعتراض‌هایی که متوجه مقدمات یا نتایج آن موضع است، جدا کند. بخش مدافعه‌های محتاطانه نیز نسبت میان ملاحظات سود و زیان و پذیرش باور را بررسی کرده است. مقدمه‌ی مستقل مترجم مفاهیمی مانند مبناگرایی، باور پایه و ایراد دلیل‌گرایانه را پیش از ورود به مقالات توضیح می‌دهد. همچنین توضیحات هاشم مروارید درباره‌ی معادل‌ها بیان می‌کند که واژه‌هایی مانند دلیل، شاهد و قرینه در این مجموعه چه نسبتی با اثر دارند.

کتابنامه‌ی پایان هر بخش، مسیر مطالعه‌ی بیشتر درباره‌ی هر دیدگاه را مشخص کرده است. گردآورندگان این مجموعه را برای استفاده در دوره‌های فلسفه‌ی دین در نظر گرفته‌اند؛ ازاین‌رو مقایسه‌ی استدلال‌ها و بررسی پیوند میان بخش‌ها، بخشی از تجربه‌ی مطالعه است. کتاب رویکردهای معاصر در معرفت شناسی دینی نخستین‌بار در سال ۱۹۹۲ میلادی منتشر شد.

خلاصه کتاب رویکردهای معاصر در معرفت شناسی دینی

ایراد دلیل‌گرایانه از دو مقدمه آغاز می‌شود؛ باور به خدا برای موجه‌بودن به دلیل نیاز دارد و دلیل کافی برای چنین باوری در دست نیست. پاسخ‌ها برحسب پذیرش یا رد هر یک از این مقدمات از یکدیگر جدا می‌شوند. دلیل‌گرایان خداباور ضرورت دلیل را می‌پذیرند، اما فقدان دلیل را رد می‌کنند. معرفت‌شناسان اصلاح‌شده امکان موجه‌بودن باور دینی بدون استنتاج از باورهای دیگر را مطرح می‌کنند. ایمان‌گرایان ویتگنشتاینی معیارهای ارزیابی دین را در پیوند با نحوه‌ی زیست دینی درمی‌یابند. مدافعان تجربه‌ی دینیْ اعتبار تجربه را بررسی می‌کنند و عمل‌گرایان به نقش انتخاب و پیامدهای باور توجه دارند. هدف اصلی کتاب حاضر تفکیک این پاسخ‌هاست. این اثر میان اثبات نبود خدا و ناموجه‌دانستن باور به خدا تفاوت می‌گذارد؛ دو ادعایی که موضوع و نتیجه‌ی یکسانی ندارند. تمایز میان معقولیت معرفت‌شناختی و معقولیت عمل‌گرایانه نیز حدود ادعای استدلال‌های مبتنی‌بر سود و زیان را روشن می‌کند.

چرا باید کتاب رویکردهای معاصر در معرفت شناسی دینی را بخوانیم؟

دلایل خواندن این کتاب را می‌توان چنین خلاصه کرد:

• مقالات دفاعی و انتقادی حاضر امکان سنجیدن مقدمات و اعتراض‌های هر دیدگاه را در کنار هم فراهم می‌کند.
• مقدمه‌ی مترجم (هاشم مروارید) زمینه‌ی شناخت مفاهیم لازم برای دنبال‌کردن اختلاف‌های معرفت‌شناختی را فراهم می‌آورد.
• مقایسه‌ی بخش‌ها تفاوت استدلال فلسفی، تجربه‌ی دینی و ملاحظات سود و زیان را روشن می‌کند.
• کتابنامه‌های موضوعی، مسیر پیگیری پرسش‌های تخصصی هر بخش را نشان می‌دهد.

خواندن کتاب رویکردهای معاصر در معرفت شناسی دینی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب حاضر به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان فلسفه‌ی دین و افرادی که می‌خواهند دیدگاه‌های رقیب درباره‌ی توجیه باور دینی را با یکدیگر مقایسه کنند.
• علاقه‌مندان به معرفت‌شناسی و افرادی که درباره‌ی نسبت دلیل، تجربه و باور پرسش دارند.
• خوانندگانی که به بررسی استدلال‌های خداباورانه و خداناباورانه، فراتر از پذیرش یا رد نتیجه‌ی نهایی، علاقه‌مندند.

درباره آر. داگلاس گایوت

آر. داگلاس گایوت (R. Douglas Geivett) از سال ۱۹۹۳ میلادی به تدریس فلسفه در دانشگاه بیولا (لا میرادا، کالیفرنیا) اشتغال داشته است. او تحصیلات خود را در دانشگاه مولتنوم (کارشناسی)، دانشگاه گونزاگا (کارشناسی‌ارشد)، مدرسه‌ی علمیه‌ی الهیاتی دالاس (کارشناسی‌ارشد) و دانشگاه کالیفرنیای جنوبی (دکتری) به پایان رسانده است. این نویسنده در مناظره‌های عمومی درباره‌ی مسئله‌ی وجود خدا با ریچارد داوکینز، مایکل شرمر، پل درپیر، بروس راسل، جان شوک و گوردون استین شرکت داشته است. او در سطح ملی و بین‌المللی درباره‌ی موضوعات گوناگون مرتبط با آثار و منشورات خود سخنرانی کرده است. کتاب رویکردهای معاصر در معرفت شناسی دینی (Contemporary Perspectives on Religious Epistemology) مجموعه‌ای از مقالات به قلم گروه نویسندگان و حاصل گردآوری و ویراستاری آر. داگلاس گایوت و برندن اسویتمن است.

درباره برندن اسویتمن

برندن اسویتمن (Brendan Sweetman) استاد فلسفه، فیلسوف، نویسنده، اهل دوبلین در ایرلند و دارنده‌ی کرسی سولیوان در دانشگاه راکهرست در کانزاس‌سیتی بوده است. او نویسنده یا ویراستار بیش از ۱۵ کتاب است که یکی از آن‌ها کتابی با عنوانِ آیا تکامل خداباورانه زیست‌پذیر است؟ (انتشارات ویپ اند استاک، ۲۰۲۶) بوده است. این نویسنده همچنین «بحران تکثرگرایی دموکراتیک» (پالگریو مک‌میلان، ۲۰۲۱)، «تکامل، شانس و خدا» (بلومزبری، ۲۰۱۵)، «دین و علم: یک مقدمه» (کانتینوم، ۲۰۱۰)، «بینش گابریل مارسل» (بریل، ۲۰۰۸)، «دین: مفاهیم کلیدی در فلسفه» (کانتینوم، ۲۰۰۷)، «چرا سیاست به دین نیاز دارد: جایگاه براهین دینی در عرصه عمومی» (اینترورسیتی، ۲۰۰۶)، «جُنگ گزیده آثار گابریل مارسل» (انتشارات سنت آگوستین، ۲۰۱۱) و «تفکر فلسفی و زمینه‌ی دینی» (بلومزبری، ۲۰۱۳) را منتشر کرده است.

این استاد فلسفه ویراستار مشاورِ «ضمیمه‌ی دایرة المعارف جدید کاتولیک: اخلاق و فلسفه» (انتشارات گیل، ۲۰۱۳، در ۴ جلد) بوده است. او بیش از ۱۰۰ مقاله و مرور نقادانه در نشریات، مجموعه‌ها و آثار مرجع گوناگون به چاپ رسانده که از آن جمله می‌توان به نشریه‌ی بین‌المللی فلسفه، نشریه‌ی فلسفی کاتولیک آمریکایی، ایمان و فلسفه، فیلسوفیا کریستی، فصلنامه‌ی فلسفی، بررسی متافیزیک، زندگی‌نامه‌ی ملی آمریکایی، دایرة المعارف بریتانیکا و دایرة المعارف فلسفه‌ی استنفورد اشاره کرد.

برندن اسویتمن به‌عنوان پژوهشگر مهمان و سخنران کلیدی در چندین دانشگاه و دانشکده در آمریکا حضور یافته و در سطح بین‌المللی نیز در کشورهای متعددی سخنرانی کرده است. او از همکاران منتخب «انجمن بین‌المللی علم و دین» بوده است. این نویسنده که عضو انجمن فلسفی آمریکا، انجمن فلسفی کاتولیک آمریکا و انجمن فیلسوفان مسیحی بوده، ریاست «انجمن گابریل مارسل» و ویراستاری نشریه‌ی «مطالعات مارسل» را نیز بر عهده داشته است.

کتاب‌ها و مقالات برندن اسویتمن به چند زبان ازجمله اسپانیایی، ایتالیایی و پرتغالی ترجمه شده‌اند. کتاب رویکردهای معاصر در معرفت شناسی دینی (Contemporary Perspectives on Religious Epistemology) نیز مجموعه‌ای از مقالات به قلم گروه نویسندگان و حاصل گردآوری و ویراستاری آر. داگلاس گایوت و برندن اسویتمن است.

درباره هاشم مروارید

هاشم مروارید زاده‌ی سال ۱۳۶۱، پژوهشگر در پژوهشکده‌ی فلسفه‌ی تحلیلی (۱۳۹۳ تا ۱۳۹۷) و دارای دکترای فلسفه است. او نویسنده‌ی کتاب «دوگانه گرایی جوهری» و مترجم کتاب «رویکردهای معاصر در معرفت شناسی دینی» (Contemporary Perspectives on Religious Epistemology) بوده است. هاشم مروارید مقالات متعددی را در حوزه‌ی فلسفه به نگارش درآورده است.

بخشی از کتاب رویکردهای معاصر در معرفت شناسی دینی

«آیا دلیل کفایت می‌کند؟

نیکولس ولترشتورف

یکی از تفاوت‌های شاخص میان سنّت اصلاح‌شده و سنّت پروتستانِ انجیلی انگلیسی‌‌امریکایی اختلافی است که آن‌ها درمورد طرح اقامۀ برهان برای دیانت مسیحی با یک‌دیگر دارند. الهی‌دانان اصلاح‌شده نوعاً انزجار باطنی عمیقی نسبت به این طرح دارند. آنان معتقدند که بیهوده است یا حتی بدتر از آن، مخرّب و بت‌پرستانه است که دربرابر مسیح (ادلّه) دلیل را برتر بدانیم. بااین‌حال، آنان بی‌میل نیستند که به براهین مخالفان دیانت به‌طور مستقیم پاسخ دهند. همچنین بی‌میل نیستند که بیانی نظری از دیانت مسیحی ارائه دهند. و نیز بی‌میل نیستند که در پرتو دیانت مسیحی به رشته‌های دانشگاهی بپردازند. کوتاه کلام آن‌که، گرچه الهی‌دانان اصلاح‌شده به اهمیت فعالیت نظری در زندگی جامعۀ مسیحی و در زندگی انسان به‌طورکلی، عمیقاً معتقدند، اما نمی‌خواهند در اقامۀ برهان برای دیانت نقشی داشته باشند.»