کتاب اطلاعات و جامعه

کتاب اطلاعات و جامعه نوشته محمدرضا داورپناه و همکاری معصومه آرمیده، رابطه‌ی گردش اطلاعات با زندگی اجتماعی، شکل‌گیری دانش و تصمیم‌گیری را بررسی می‌کند. مسئله‌ی اصلی این است که افزایش داده‌ها لزوماً به شناخت بیشتر نمی‌انجامد؛ اطلاعات باید در پیوند با نیازها، تجربه‌ها و فعالیت‌های انسان معنا پیدا کند. انتشارات دبیزش این کتاب را منتشر کرده است. موضوعاتی مانند جریان آزاد اطلاعات، نقش نهادهای اطلاع‌رسانی، توسعه و مدیریت دانش، بحث را از تعریف مفاهیم به مناسبات اجتماعی گسترش می‌دهند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اطلاعات و جامعه

کتاب اطلاعات و جامعه، تألیف محمدرضا داورپناه و همکاری معصومه آرمیده، برای درس هم‌نام در رشته‌ی کتابداری و اطلاع‌رسانی تهیه شده است. نویسنده، انتقال اطلاعات را فعالیتی جدا از زندگی اجتماعی نمی‌داند؛ نیازهای مردم، جایگاه نهادها، روابط اقتصادی و زمینه‌های فرهنگی بر تولید و مصرف اطلاعات اثر می‌گذارند. این کتاب در ۱۰ فصل، بحث را از ماهیت داده، اطلاعات و دانش آغاز می‌کند و به نظام‌های اطلاعاتی، منابع مرجع، جریان آزاد اطلاعات، توسعه، زیرساخت‌های فناوری، جامعه‌ی اطلاعاتی، محیط مجازی و مدیریت دانش می‌رساند. فصل افزوده‌شده‌ی اطلاعات، قدرت و دولت نیز روابط میان این سه مفهوم و موضوع جنگ اطلاعات را بررسی کرده است. فصل‌هایی مانند ماهیت داده، اطلاعات و دانش و نظام اطلاعاتی و جامعه، پایه‌ی مفهومی مباحث را فراهم می‌کنند. دانش در این چارچوب فقط مجموعه‌ای از اطلاعات ذخیره‌شده نیست؛ تجربه، تفسیر، تفکر و تعامل اجتماعی در پیدایش دانش سهم دارند.
کتاب اطلاعات و جامعه، فناوری را در کنار انسان‌ها و سازمان‌ها قرار می‌دهد. تولیدکنندگان اطلاعات، کانال‌های ارتباطی و بهره‌گیران، سه عنصر اصلی گردش اطلاعات معرفی شده‌اند. ناشران، کتابخانه‌ها و دیگر واسطه‌ها صرفاً پیام را جابه‌جا نمی‌کنند؛ اهداف و انتخاب‌های این نهادها بر دسترسی مردم به منابع اثر دارد. نیاز اطلاعاتی افراد نیز ثابت نیست و همراه با تغییر فعالیت‌ها و موقعیت اجتماعی دگرگون می‌شود. بحث توسعه، نقش اطلاعات را در حوزه‌های سیاسی، فرهنگی، انسانی، اقتصادی، صنعتی و کشاورزی دنبال می‌کند. موضوع محیط ارتباطی مجازی، رابطه‌ی رسانه و برداشت انسان از واقعیت را پیش می‌کشد. بخش مدیریت دانش نیز خلق، ارزشیابی، ارائه، توزیع و کاربرد دانش را در سازمان بررسی کرده است. دو واژه‌نامه‌ی انگلیسی به فارسی و فارسی به انگلیسی، همراه با دو پیوست درباره‌ی جریان آزاد اطلاعات و مقررات شبکه‌های اطلاع‌رسانی رایانه‌ای، مکمل مباحث هستند. حاصل این دامنه‌ی موضوعی، شناخت رابطه‌ی متقابل اطلاعات و زمینه‌های اجتماعی استفاده از اطلاعات است.

خلاصه کتاب اطلاعات و جامعه

کتاب اطلاعات و جامعه بر این ایده استوار است که دسترسی به اطلاعات، به‌تنهایی دانش ایجاد نمی‌کند. داده‌ها در ارتباط با پرسش و هدف بهره‌گیر معنا می‌یابند و اطلاعات از مسیر تفسیر، تجربه و تفکر به دانش تبدیل می‌شود. نویسنده سپس گردش اطلاعات را در شبکه‌ای از تولیدکنندگان، واسطه‌ها و استفاده‌کنندگان توضیح می‌دهد. کارآمدی این شبکه به هماهنگی اجزا، شناخت نیازهای مردم و امکان دسترسی به منابع وابسته است. نهادهای اطلاع‌رسانی باید تغییر این نیازها را دنبال کنند و خدمات خود را متناسب سازند. پیام اصلی این کتاب، جدایی‌ناپذیری اطلاعات از جامعه است: فرهنگ، سیاست، اقتصاد و روابط سازمانی بر مبادله‌ی اطلاعات اثر می‌گذارند و اطلاعات نیز در تصمیم‌گیری، توسعه و شکل‌گیری شناخت مشترک نقش دارد.

چرا باید کتاب اطلاعات و جامعه را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب اطلاعات و جامعه را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تمایز داده، اطلاعات، دانش و خرد را روشن می‌کند.
• نقش واسطه‌های اطلاعاتی را فراتر از انتقال پیام توضیح می‌دهد.
• رابطه‌ی نیازهای اطلاعاتی و موقعیت اجتماعی افراد را بررسی می‌کند.
• بحث دسترسی به اطلاعات را به توسعه، قدرت و مدیریت دانش پیوند می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب اطلاعات و جامعه به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان کتابداری و اطلاع‌رسانی که مبانی اجتماعی رشته را مطالعه می‌کنند.
• کتابداران و مسئولان خدمات اطلاعاتی که به شناخت نیازهای بهره‌گیران توجه دارند.
• علاقه‌مندان به رابطه‌ی اطلاعات، قدرت، توسعه و دانش سازمانی.