کتاب تربیت اخلاقی

کتاب تربیت اخلاقی نوشته مبینا غربا و اکرم دهباشی، رابطه‌ی میان شناخت ارزش‌های اخلاقی و پرورش انسان را بررسی می‌کند. پرسش اصلی این کتاب، تفاوت میان دانستن خوبی‌ها و تبدیل‌کردن آن‌ها به رفتار و خصلت پایدار است. نویسندگان باتکیه‌بر آموزه‌های اسلامی و آرای اندیشمندان، نقش خانواده، مربی و محیط اجتماعی را در این فرایند توضیح داده‌اند. انتشارات دبیزش این کتاب را منتشر کرده است. مباحث از تعریف تربیت آغاز می‌شوند و به مبانی اخلاق و رویکردهای پرورش اخلاقی می‌رسند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تربیت اخلاقی

کتاب تربیت اخلاقی نوشته مبینا غربا و اکرم دهباشی، پرورش اخلاق را موضوعی فراتر از آموزش مجموعه‌ای از توصیه‌ها می‌داند. نویسندگان، تربیت را فرایند شکوفایی استعدادهای انسان معرفی کرده‌اند؛ فرایندی که شناخت، انتخاب و عمل در آن نقش دارند. چارچوب اصلی بحث، تعالیم اسلامی است و مفاهیمی مانند فطرت، اختیار، مسئولیت و قرب الهی جهت بحث را مشخص می‌کنند. این کتاب چهار فصل دارد: «تربیت، نظام و مبانی آن»، «آراء اندیشمندان در خصوص تربیت»، «اخلاقیات» و «تربیت اخلاقی». این ترتیب، بحث را از تعریف‌ها و مبانی به بررسی فضیلت‌ها و شیوه‌های پرورش اخلاق می‌رساند. فصل مربوط به اندیشمندان، دیدگاه‌های ابن‌سینا، مطهری، ابن‌مسکویه، ابن‌خلدون، فارابی و افلاطون را معرفی می‌کند. موضوعاتی مانند تفاوت‌های فردی، آموزش گروهی، جایگاه معلم و ارتباط تربیت با زندگی اجتماعی در این بررسی حضور دارند. نویسندگان از خلال این دیدگاه‌ها نشان می‌دهند که تصور هر متفکر از انسان و سعادت، بر هدف‌ها و محتوای تعلیم‌وتربیت اثر می‌گذارد.
کتاب تربیت اخلاقی در بحث اخلاقیات، میان خصلت‌های درونی و نمود آن‌ها در گفتار و رفتار ارتباط برقرار می‌کند. نویسندگان، اخلاق را به خوش‌برخوردی محدود نمی‌کنند و فضیلت‌هایی مانند صداقت، شجاعت، امانت‌داری، احترام و وفاداری را در نظر می‌گیرند. مباحثی چون ضرورت اخلاق، جاودانگی ارزش‌ها، اخلاق فردی و اجتماعی و نسبت ادب با اخلاق، دامنه‌ی این بررسی را شکل می‌دهند. نویسندگان در بحث جاودانگی اخلاق، از ماندگاری فضیلت‌ها دفاع کرده‌اند و مسئولیت انسان را به این موضوع پیوند می‌زنند. فصل پایانی نیز رویکردهای تربیت منش، تبیین ارزش‌ها، رشد شناختی کهلبرگ و تربیت دینی با عنایت به اسلام را دربر می‌گیرد. این کتاب در کنار بحث‌های مفهومی، به اثر رفتار بزرگسالان بر یادگیری کودکان توجه دارد. خانواده و محیط آموزشی، محل‌هایی برای مشاهده‌ی نسبت میان گفته‌ها و کردارها معرفی می‌شوند. خواننده از این مسیر با پیوند مبانی فلسفی، باورهای دینی و روابط تربیتی آشنا می‌شود؛ پیوندی که پرسش از چگونگی پرورش انسان اخلاقی را در مرکز بحث نگه می‌دارد.

خلاصه کتاب تربیت اخلاقی

کتاب تربیت اخلاقی بر تمایز میان مقصد اخلاقی و مسیر رسیدن به آن بنا شده است: اخلاق از ماهیت ارزش‌ها سخن می‌گوید و تربیت اخلاقی، چگونگی تحقق آن‌ها را در وجود انسان بررسی می‌کند. نویسندگان، رشد فضیلت‌ها را حاصل ارتباط شناخت، انتخاب و استمرار در عمل می‌دانند. انسان در این چارچوب، استعدادهایی دارد که خانواده، مربی، همسالان و محیط اجتماعی بر شکوفایی آن‌ها اثر می‌گذارند. آموزش زمانی به پرورش اخلاق نزدیک می‌شود که ارزش‌های بیان‌شده در رفتار الگوهای تربیتی نیز دیده شوند. بحث‌های مربوط به اختیار، تفاوت‌های فردی و پیامدهای سخت‌گیری نامناسب، زمینه‌ی توضیح این فرایند را فراهم می‌کنند. نویسندگان، غایت این پرورش را در چارچوب اسلامی، کمال انسانی و نزدیک‌شدن به خداوند معرفی کرده‌اند.

چرا باید کتاب تربیت اخلاقی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب تربیت اخلاقی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تفاوت شناخت ارزش‌های اخلاقی با پرورش خصلت‌های پایدار را روشن می‌کند.
• دیدگاه چند اندیشمند درباره‌ی هدف‌ها و مبانی تربیت را معرفی می‌کند.
• نقش الگوپذیری، همسالان و تفاوت‌های فردی را در پرورش اخلاق توضیح می‌دهد.
• زمینه‌ی آشنایی با رویکردهای تربیت منش، تبیین ارزش‌ها و رشد شناختی را فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب تربیت اخلاقی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان علوم تربیتی که به مبانی فلسفی و دینی تربیت علاقه دارند.
• معلمان و مربیانی که نقش الگویی خود را بررسی می‌کنند.
• والدینی که دغدغه‌ی پرورش فضیلت‌های اخلاقی در فرزندان دارند.