کتاب مهارت های مطالعه

کتاب مهارت‌های مطالعه نوشته لیدا مهدی زاده قلعه جوق، مهدی مسیب زاده و مهدی علیزاده جلگه پور، تفاوت میان وقت‌گذاشتن برای درس و یادگیری ماندگار را موضوع اصلی خود قرار داده است. نویسندگان، مطالعه را مجموعه‌ای از مهارت‌های آموختنی می‌دانند؛ مهارت‌هایی که از شناخت حافظه و توجه آغاز می‌شوند و تا برنامه‌ریزی، مرور و مدیریت اضطراب امتحان ادامه دارند. انتشارات دبیزش این کتاب را منتشر کرده است. یکی از پرسش‌های محوری این کتاب، علت فراموشی مطالب باوجود ساعت‌های طولانی مطالعه است؛ پرسشی که پاسخ آن در بررسی شیوه‌ی یادگیری جست‌وجو می‌شود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مهارت های مطالعه

کتاب مهارت‌های مطالعه حاصل همکاری لیدا مهدی زاده قلعه جوق، مهدی مسیب زاده و مهدی علیزاده جلگه پور است و مطالعه را فراتر از خواندن متن یا حفظ‌کردن اطلاعات بررسی می‌کند. نویسندگان، مسئله‌ی یادگیری را به نحوه‌ی دریافت، پردازش، نگهداری و استفاده از دانش پیوند داده‌اند. توجه، حافظه، انعطاف‌پذیری مغز و خودشناسی، پایه‌های این بحث هستند. این کتاب همچنین باورهایی مانند «من ذاتاً درس‌خوان نیستم» یا «حافظه‌ی خوبی ندارم» را بررسی کرده است؛ باورهایی که ممکن است فرد را از ارزیابی روش مطالعه‌ی خود بازدارند. بحث خودشناسی نیز به شناخت نقاط قوت و ضعف، تحلیل نتایج تحصیلی و دریافت بازخورد از معلمان و همسالان اختصاص دارد. نویسندگان در مقدمه، تجربه‌ی تدریس خود و استفاده از هوش مصنوعی در پردازش موضوعات و بازنویسی مطالب را توضیح داده‌اند. پیشنهاد آنان برای استفاده از مطالب، ابتدا مطالعه‌ی کلی و سپس بازگشت به روش‌های متناسب با ویژگی‌های شخصی و موضوع مورد مطالعه است.
کتاب مهارت‌های مطالعه هفت فصل دارد و مسیر بحث را از بنیادهای یادگیری تا ارزیابی عادت‌های شخصی پیش می‌برد. فصل «راهبردهای پیش از مطالعه» شامل هدف‌گذاری هوشمند، برنامه‌ریزی هفتگی و فصلی، اولویت‌بندی و طراحی محیط مطالعه است. فصل «تکنیک‌های مطالعه فعال» روش‌هایی مانند نقشه‌ی ذهنی، فلش‌کارت، یادداشت‌برداری کرنل، مرور فاصله‌دار و الگوی فاینمن را معرفی می‌کند. مباحث مربوط به امتحان، مرور نهایی، استرس و مطالعه‌ی دیجیتال نیز در ادامه آمده‌اند. بخش‌های دیگر، اهمال‌کاری، انگیزش پایدار و تعادل میان مطالعه، استراحت و زندگی شخصی را پوشش می‌دهند. فصل «فراتر از درس‌های کلاس» موضوع یادگیری مادام‌العمر را مطرح کرده است. فصل پایانی با عنوان «پیوست‌های کاربردی» نیز جدول‌های نمونه‌ی برنامه‌ریزی و چک‌لیست ارزیابی روش مطالعه را در بر دارد. این گستره نشان می‌دهد که تمرکز نویسندگان فقط بر فنون به‌خاطرسپردن نیست؛ شرایط شروع مطالعه، شیوه‌ی کار با مطالب و بازبینی نتیجه نیز اهمیت دارند. خواننده در این مسیر با مجموعه‌ای از روش‌ها آشنا می‌شود که انتخاب میان آن‌ها به هدف، نوع مطلب و وضعیت یادگیرنده وابسته است.

خلاصه کتاب مهارت های مطالعه

پیام اصلی کتاب مهارت‌های مطالعه این است که زمان بیشتر، به‌تنهایی یادگیری بهتر نمی‌سازد. فرد باید بداند چگونه مطالب را بفهمد، ارتباط میان مفاهیم را پیدا کند و آموخته‌ها را بدون مراجعه‌ی مداوم به منبع به یاد بیاورد. بازیابی فعال، تمرین در فاصله‌های زمانی و پرسیدن سؤال‌های «چرا» و «چگونه»، از ایده‌های اصلی این بحث هستند. خودآزمایی در این چارچوب، فقط وسیله‌ی سنجش نیست؛ بخشی از فرایند یادگیری است. نویسندگان همچنین مطالعه را از شرایط جسمی و روانی جدا نمی‌کنند: خواب، تمرکز، استرس و محیط بر کیفیت یادگیری اثر دارند. برنامه‌ریزی واقع‌بینانه و بررسی عملکرد نیز کمک می‌کنند ضعف‌ها به مسئله‌هایی مشخص تبدیل شوند، نه نشانه‌ی ناتوانی همیشگی. هدف نهایی، پرورش یادگیرنده‌ای مستقل است که بتواند روش خود را ارزیابی کند و دانش را بیرون از موقعیت امتحان نیز به کار ببرد.

چرا باید کتاب مهارت های مطالعه را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مهارت‌های مطالعه را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تفاوت بازخوانی منفعلانه و بازیابی فعال را توضیح می‌دهد.
• روش‌های یادداشت‌برداری، خلاصه‌سازی و مرور را کنار یکدیگر معرفی می‌کند.
• نقش اهمال‌کاری، اضطراب و استراحت را در مطالعه بررسی کرده است.
• جدول‌ها و چک‌لیست‌های پایانی، زمینه‌ی ارزیابی عادت‌های مطالعه و تنظیم برنامه‌ی شخصی را فراهم می‌کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب مهارت‌های مطالعه به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانش‌آموزان و دانشجویانی که از فراموشی مطالب یا مطالعه‌ی بی‌برنامه ناراضی‌اند.
• پژوهشگرانی که به سازماندهی یادداشت‌ها و مرور منابع نیاز دارند.
• معلمان، مشاوران تحصیلی و والدینی که در هدایت یادگیری نقش دارند.