کتاب نظام فلسفی هگل

کتاب نظام فلسفی هگل، نوشته حسین مافی مقدم، فلسفه‌ی هگل را بر اساس ارتباط میان مفاهیم و جایگاه آن‌ها در یک دستگاه واحد بررسی می‌کند و نشر نقد فرهنگ در سال ۱۳۹۹ آن را منتشر کرده است. پرسش اصلی کتاب این است که منطق، طبیعت و روح چگونه در نظام فلسفی هگل به یکدیگر پیوند می‌خورند و چرا فهم هر مفهوم به شناخت رابطه‌ی آن با مفاهیم دیگر وابسته است. نویسنده در بررسی دیالکتیک، توضیح می‌دهد که نفی یک مفهوم در فلسفه‌ی هگل به معنای کنارگذاشتن کامل آن نیست و هر مرحله در شکل تازه‌ای در مراحل بعدی حضور می‌یابد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نظام فلسفی هگل اثر حسین مافی مقدم

کتاب نظام فلسفی هگل، به قلم حسین مافی مقدم، فلسفه‌ی هگل را از نظر پیوند منطقی میان مفاهیم بررسی می‌کند. نویسنده توضیح می‌دهد که در نگاه هگل، یک نظام فلسفی مجموعه‌ای از موضوعات جدا از یکدیگر نیست و مفاهیم باید از درون یکدیگر حرکت کنند و جایگاه خود را در ساختار کلی نظام نشان دهند. بر همین اساس، منطق، طبیعت و روح سه بخش مرتبط با یکدیگرند و هرکدام مرحله‌ای از تحول ایده را نشان می‌دهند. نویسنده همچنین شکل دایره‌ای نظام هگلی را بررسی می‌کند؛ حرکتی که در آن اندیشه به نقطه‌ی آغاز بازمی‌گردد، اما این بار با تعین‌ها و تمایزهای بیشتر.

کتاب نظام فلسفی هگل سه فصل دارد. فصل نخست به منطق اختصاص دارد و مفاهیمی مانند وجود، ذات و صورت معقول را بررسی می‌کند. فصل دوم درباره‌ی طبیعت در نظام هگلی است و فصل سوم درباره‌ی روح. حسین مافی مقدم برای توضیح این مباحث، استدلال‌های هگل را بازسازی می‌کند و دیدگاه او را با فیلسوفانی مانند کانت و ارسطو مقایسه می‌کند. استفاده از مثال‌های ساده نیز به روشن‌شدن مفاهیم کمک می‌کند.

خلاصه کتاب نظام فلسفی هگل

کتاب نظام فلسفی هگل حرکت اندیشه را از مفاهیم کلی و ساده به مفاهیمی با تعین بیشتر دنبال می‌کند. در این مسیر، دیالکتیک نشان می‌دهد که هر مفهوم چگونه در فرایند تحول خود به مفهوم دیگری راه می‌یابد. نفی نیز در این فرایند به معنای نابودی کامل مرحله‌ی پیشین نیست؛ مفهوم در شکل تازه‌ای ادامه می‌یابد و محتوای آن در سطح دیگری حفظ می‌شود.

بحث منطق با وجود محض آغاز می‌شود و از نسبت آن با عدم و صیرورت به مراحل بعدی می‌رسد. سپس مفاهیمی مانند ذات، علت و معلول و جوهر و عرض بررسی می‌شوند. حسین مافی مقدم در سراسر بحث، بر این نکته تأکید می‌کند که مفاهیم هگلی در ارتباط با یکدیگر معنا می‌یابند و شناخت هر مرحله بدون توجه به مسیر رسیدن به آن کامل نخواهد شد.

چرا باید کتاب نظام فلسفی هگل را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب نظام فلسفی هگل را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب مفهوم نظام را در فلسفه‌ی هگل توضیح می‌دهد و نشان می‌دهد که چگونه مفاهیم در ارتباطی ضروری با یکدیگر قرار می‌گیرند.
• توضیح فرایند نفی و رفع باعث درک دقیقی از دیالکتیک هگل می‌‌شود.
• مقایسه‌ی دیدگاه هگل و کانت درباره‌ی مقولاتْ تفاوت نگاه این دو فیلسوف به شناخت و واقعیت را روشن می‌کند.
• بررسی مفاهیمی مانند وجود، ذات، جوهر و علیت، تصویری منسجم از منطق هگل و ارتباط آن با متافیزیک ارائه می‌دهد.
• مثال‌های مربوط به کیفیت، کمیت و اندازه فهم برخی از مفاهیم دشوار منطق هگل را برای خواننده آسان می‌کنند.

خواندن کتاب نظام فلسفی هگل را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب نظام فلسفی هگل به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان فلسفه که می‌خواهند ارتباط میان مفاهیم و بخش‌های مختلف نظام هگلی را بشناسند.
• علاقه‌مندان به فلسفه‌ی هگل که درباره‌ی مفاهیمی مانند رفع، تعین، صیرورت و صورت معقول پرسش دارند.
• علاقه‌مندان به هستی‌شناسی که به بحث درباره‌ی وجود، ذات و رابطه‌ی مفاهیم با واقعیت علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند دیالکتیک هگل را فراتر از برداشت رایج تز، آنتی‌تز و سنتز بشناسند.

درباره حسین مافی مقدم

حسین مافی مقدم نویسنده، پژوهشگر و مترجم حوزه‌ی فلسفه است و بخش مهمی از فعالیت‌ علمی‌اش به فلسفه‌ی هگل و منطق هگلی اختصاص دارد. مافی مقدم نویسنده‌ی کتاب حاضر و مترجم کتاب‌های «درآمدی بر منطق هگل»، «هگل، فیلسوف شامگاه» و «درآمدی بر پدیدارشناسی روح هگل» است که همگی توسط نشر نقد فرهنگ منتشر شده‌اند.

بخشی از کتاب نظام فلسفی هگل

«منطق هگل به لحاظ لفظی با منطق ارسطوئی مشابهت ولی از نظر محتوا با آن تفاوت اساسی دارد. ازآنجاکه هگل سعی می‌کند اندیشه‌های فلسفی پیش از خود را در فلسفه خود جای دهد، لذا در منطق هگل اثری از منطق ارسطوئی در بحث انواع قیاس در مقولهٔ صورت معقول دیده می‌شود. تعریف علم منطق از دیدگاه هگل عبارت است از دانشی که در مورد اندیشیدن و تفکر است و موضوع اساسی منطق هگل عبارت است از مقوله. پرداختن به مقولاتِ عقل یا اندیشه، هدف غائی منطق هگل است. هگل برخلاف کانت که مقولات را متعَلَق فاهمه می‌دانست، مقولات را مقولات عقل می‌داند و عقل را به‌عنوان قوهٔ برتر از فاهمه که می‌تواند نامتناهی را درک کند، قبول می‌کند. کارکرد مقوله به نزد هگل، برخلاف کانت برقراری وحدتِ کثرات محسوسات نیست، بلکه از دیدگاه هگل مقوله محسوس را تبدیل به معقول می‌کند. اگر مقولات یا مفاهیم کلی نباشند، انسان هیچ درکی از جهان اطراف خود ندارد. اگر محسوسی مانند کتاب درک می‌شود به این دلیل است که مقدم بر این امر محسوس مفاهیم کلی مانند جسم، شیء، واقعیت، کمیت، اندازه، سختی و ... وجود دارند که سبب می‌شوند امر محسوس تبدیل به معقول شده و قابل‌درک شود.»