کتاب حکمت واسعه

کتاب حکمت واسعه (اصول و شاخص‌های فهم سیره‌ی امام خامنه‌ای شهید) نوشته مسعود حسین پور، حکمت را در پیوند میان باور دینی، رفتار فردی و مسئولیت اجتماعی بررسی می‌کند. نویسنده باتکیه‌بر بیانات علی خامنه‌ای، مجموعه‌ای از شاخص‌های اخلاقی، سیاسی، فرهنگی و تربیتی را دسته‌بندی کرده است. نکته‌ی محوری این کتاب، جدا‌ندانستن معنویت از زندگی جمعی است؛ تقوا، امید و عقلانیت در این نگاه، علاوه‌بر اثرگذاری بر انتخاب‌های شخصی، در اداره‌ی جامعه نیز نقش دارند. انتشارات ژرفای شناخت این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب حکمت واسعه

کتاب حکمت واسعه نوشته مسعود حسین پور، پژوهشی موضوعی درباره‌ی اصولی است که نویسنده از بیانات و رهنمودهای علی خامنه‌ای استخراج کرده است. حکمت در مقدمه، صرفاً دانستن یا توانایی استدلال نیست؛ توانایی تشخیص نسبت میان عقل و ایمان، واقعیت و آرمان و زندگی شخصی و اجتماعی است. نویسنده از همین تعریف برای توضیح رابطه‌ی اخلاق و هدایت جامعه استفاده کرده است. این کتاب دیدگاهی دینی و تأییدکننده نسبت به شخصیت مورد بررسی دارد و شاخص‌های انتخاب‌شده را اجزای یک منظومه‌ی فکری معرفی می‌کند. روش اعلام‌شده‌ی پژوهش، تحلیل مضمون است. نویسنده توضیح می‌دهد که متن بیانات را خوانده و بازخوانی کرده، واحدهای معنایی را مشخص کرده و کدهای اولیه را در دسته‌های موضوعی قرار داده است. بازبینی پیوند میان داده‌ها و مضمون‌ها نیز بخشی از فرایند توصیف‌شده است. این توضیح، مبنای دسته‌بندی مطالب را روشن می‌کند: خواننده به‌جای دنبال‌کردن ترتیب سخنرانی‌ها، موضوع‌های مشترک را در کنار یکدیگر می‌بیند.
کتاب حکمت واسعه پنج فصل دارد. فصل اول، اصول معنوی و اخلاقی را با شاخص‌هایی مانند معنویت، تقوا، ایمان، نمازگزاری، اخلاص، مهدویت و انس با قرآن بررسی می‌کند. مباحث سیاسی و اجتماعی، موضوع‌هایی چون وحدت ملی، قانون‌گرایی، امیدآفرینی، جوان‌گرایی و عدالت‌خواهی را در بر می‌گیرند. فصل سوم به اصول فرهنگی و تربیتی اختصاص دارد و تعلیم‌وتربیت و کتاب‌خوانی از موضوع‌های این فصل هستند. فصل چهارم، اصول فردی و سبک زندگی را دنبال می‌کند؛ کرامت انسانی، مسئولیت‌پذیری و وقت‌شناسی در این دسته قرار دارند. فصل پنجم با عنوان جمع‌بندی تحلیلی، سه رکن خودسازی، جامعه‌پردازی و تمدن‌سازی را کنار هم می‌گذارد. مطالب ذیل شاخص‌ها معمولاً با سه پرسش «چیستی»، «چرایی» و «چگونگی» تنظیم شده‌اند. این ترتیب، تعریف هر مفهوم را از دلیل اهمیت و شیوه‌ی تحقق آن جدا می‌کند. نقل بیانات، ارجاع به آیات و استفاده از دعاها نیز به بحث‌ها جهت دینی می‌دهد. محور مشترک این موضوع‌های متنوع، در نگاه نویسنده، پیوند اصلاح درونی انسان با کیفیت روابط اجتماعی و مسئولیت‌های عمومی است.

خلاصه کتاب حکمت واسعه

کتاب حکمت واسعه بر این ایده استوار است که حکمت باید در انتخاب و عمل آشکار شود. نویسنده، فضیلت‌های اخلاقی را محدود به خلوت شخصی نمی‌داند و اثر اجتماعی هرکدام را دنبال می‌کند. مباحث معنویت، عبادت را کنار خیرخواهی و توجه به سرنوشت دیگران قرار می‌دهند. بحث تقوا نیز مراقبت در میانه‌ی فعالیت را مطرح می‌کند، نه کناره‌گیری از موقعیت‌های دشوار. انسان در این برداشت باید در تصمیم‌ها، گفتار و رفتار خود حدود اخلاقی را رعایت کند. نمونه‌های مطرح‌شده، از پرهیز از تهمت و مهار خشم تا خودنگری و انجام وظایف دینی گسترده‌اند. مجموعه‌ی مباحث، اصلاح نفس را مقدمه‌ای برای پذیرش مسئولیت اجتماعی می‌داند. جمع‌بندی نویسنده نیز همین مسیر را در سه سطح توضیح می‌دهد: انسان ابتدا به خودسازی توجه می‌کند، سپس در جامعه‌پردازی نقش می‌گیرد و افق تمدن‌سازی را در نظر دارد.

چرا باید کتاب حکمت واسعه را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب حکمت واسعه را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• دسته‌بندی موضوعی بیانات، بررسی مفاهیم مشترک در سخنرانی‌های مختلف را ممکن می‌کند.
• تفکیک چیستی، چرایی و چگونگی، تعریف مفاهیم را از مصداق‌های رفتاری جدا می‌کند.
• بحث‌های اخلاقی، نسبت عبادت شخصی با مسئولیت عمومی را توضیح می‌دهند.
• توضیح روش تحلیل مضمون، مبنای استخراج شاخص‌ها را نشان می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب حکمت واسعه به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• پژوهشگرانی که دسته‌بندی موضوعی اندیشه‌های علی خامنه‌ای را دنبال می‌کنند.
• علاقه‌مندانی که پیوند اخلاق اسلامی و سیاست را بررسی می‌کنند.
• مربیانی که به مباحث تربیت معنوی و مسئولیت اجتماعی توجه دارند.