کتاب گوش دادن

کتاب گوش دادن به گردآوری عیسی کاکویی دینکی، تفاوت میان شنیدن صداها و توجه آگاهانه به پیام دیگران را بررسی می‌کند. شنونده در این کتاب فقط دریافت‌کننده‌ی کلمات نیست؛ او باید احساسات، انتظارها و نشانه‌های غیرکلامی گوینده را هم در نظر بگیرد. مطالب از توضیح فرایند دریافت و درک پیام آغاز می‌شوند و به موانع تمرکز، همدلی، پرسیدن سؤال و آداب شنیدن گفت‌وگوهای دیگران می‌رسند. انتشارات آفاق پویا این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب گوش دادن

کتاب گوش دادن به گردآوری عیسی کاکویی دینکی، مهارتی ارتباطی را بررسی کرده که ممکن است بدیهی به نظر برسد اما عوامل متعددی بر کیفیت آن اثر می‌گذارند. موضوع اصلی، فاصله‌ی میان دریافت صدا و فهم مقصود گوینده است. متن، شنیدن را فعالیتی زیستی معرفی می‌کند و گوش‌دادن را فرایندی شامل دریافت، توجه، درک، معناگذاری و پاسخ‌گویی می‌داند. شنونده در این فرایند، پیام را از میان محرک‌های محیطی و افکار درونی خود انتخاب می‌کند. عقاید، ارزش‌ها و تجربه‌های او نیز در تفسیر پیام سهم دارند. 

مجموعه، نه بخش موضوعی دارد. فرایند گوش دادن، مراحل شنیدن، چرا گوش نمی‌دهیم و برای گوش دادن مؤثر چه بکنیم از عنوان‌های این بخش‌ها هستند. مطالب، هم موقعیت‌های یادگیری و سخنرانی را در بر می‌گیرند و هم ارتباط‌های بین‌فردی را بررسی می‌کنند. متن از تعریف مفاهیم به توضیح رفتارهایی می‌رسد که شنونده هنگام گفت‌وگو انجام می‌دهد؛ مانند قطع‌نکردن صحبت، توجه به حالات چهره و روشن‌کردن ابهام‌های پیام.

کتاب گوش دادن مسئله‌ی ارتباط را فقط به توانایی گوینده وابسته نمی‌داند. شنونده نیز ممکن است به‌ دلیل بی‌رغبتی، مشغله‌ی ذهنی یا آماده‌کردن پاسخ خود، بخشی از سخنان را از دست بدهد. مجموعه در توضیح عوامل مؤثر، اعتبار و ظاهر گوینده، شیوه‌ی ارائه‌ی پیام، کانال ارتباطی، حافظه و زمان را بررسی کرده است. این مباحث نشان می‌دهند که جذابیت سخنران یا شهرت او لزوماً نشانه‌ی اعتبار محتوای سخنانش نیست. بخش‌های مربوط به همدلی نیز میان فهمیدن احساسات فرد و موافقت‌کردن با دیدگاه او تفاوت می‌گذارند. شنونده می‌تواند نگرانی‌های گوینده را درک کند، بدون آنکه ناگزیر همه‌ی گفته‌های او را تأیید کند. 

عیسی کاکویی دینکی برای نشان‌دادن توجه، پرسش‌های باز و بازگویی برداشت شنونده را مطرح می‌کند. توصیه‌ها همیشه یکسان نیستند؛ یادداشت‌برداری ممکن است برای فردی به تمرکز کمک کند اما برای فرد دیگری مزاحم دریافت پیام باشد. بخش پایانی نیز بُعد اخلاقی موضوع را پیش می‌کشد: مهارت شنیدن، مجوز ورود به گفت‌وگوهای خصوصی دیگران نیست. مجموعه به این ترتیب، توجه ذهنی، کیفیت تعامل و رعایت حریم دیگران را در کنار هم قرار می‌دهد.

خلاصه کتاب گوش دادن

کتاب گوش دادن بر این ایده استوار است که دریافت صدا تنها آغاز ارتباط است. شنونده برای فهم پیام باید توجه خود را حفظ کند، معنای سخنان را دریابد و پاسخ متناسبی بدهد. مشغله‌ی ذهنی، پیش‌داوری، بی‌علاقگی و ارزیابی زودهنگام می‌توانند این فرایند را مختل کنند. متن برای کاهش این موانع، مشخص‌کردن هدف، کنترل عوامل مزاحم، نگاه‌کردن به گوینده و پرسیدن سؤال درباره‌ی نکات مبهم را مطرح کرده است. بازگویی خلاصه‌ی سخنان نیز فرصتی فراهم می‌کند تا دو طرف از درستی برداشت شنونده مطمئن شوند. 

مجموعه میان گوش‌دادن برای فهم، کمک به فرد و ارزیابی انتقادی پیام تفاوت می‌گذارد. پیام اصلی، حضور آگاهانه در گفت‌وگو است؛ حضوری که نه به سکوت ظاهری محدود می‌شود و نه به تأیید بی‌چون‌وچرای سخنان دیگران.

چرا باید کتاب گوش دادن را بخوانیم؟

• این کتاب تفاوت شنیدن، توجه‌کردن و درک پیام را توضیح می‌دهد تا نقش شنونده در ارتباط روشن‌تر شود.
• بررسی موانع ذهنی و محیطی، به شناخت علت‌های ازدست‌رفتن تمرکز هنگام گفت‌وگو کمک می‌کند.
• بحث همدلی نشان می‌دهد فهم احساسات دیگران الزاماً به معنای موافقت با نظر آنان نیست.
• توضیح گوش‌دادن منتقدانه، زمینه‌ای برای جداکردن اعتبار پیام از شهرت و جذابیت گوینده فراهم می‌کند.

خواندن کتاب گوش دادن را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• خوانندگانی که هنگام گفت‌وگو گرفتار حواس‌پرتی یا آماده‌کردن پاسخ می‌شوند.
• معلمان و دانشجویانی که به نقش توجه در دریافت مطالب علاقه دارند.
• علاقه‌مندان به مهارت‌های ارتباطی که می‌خواهند تفاوت همدلی، موافقت و ارزیابی انتقادی را بشناسند.
• افرادی که به آداب گفت‌وگو و رعایت حریم خصوصی اهمیت می‌دهند.