کتاب مدیریت فرهنگی

کتاب مدیریت فرهنگی گردآوری عیسی کاکوبی دینکی، موضوع اداره‌ی فعالیت‌ها و سازمان‌های فرهنگی را از تعیین هدف تا سنجش نتیجه بررسی می‌کند. مسئله‌ی اصلی این کتاب، پیوند میان سیاست‌های کلی، امکانات موجود و نیازهای مخاطبان است؛ پیوندی که نبودش می‌تواند به فعالیت‌های موازی یا برنامه‌های کم‌اثر منجر شود. گردآورنده، مشارکت داوطلبانه‌ی مردم را در کنار شناخت محیط و توانایی‌های مدیران قرار داده است تا تفاوت برنامه‌ی فرهنگی با مجموعه‌ای از اقدامات پراکنده روشن شود. انتشارات آفاق پویا این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مدیریت فرهنگی

کتاب مدیریت فرهنگی حاصل گردآوری عیسی کاکوبی دینکی، مدیریت فرهنگ را فرایندی وابسته به هدف‌ها، ارزش‌ها و شناخت انسان‌ها معرفی می‌کند. موضوع اصلی، صرفاً اداره‌ی یک مجموعه یا اجرای چند برنامه نیست؛ مدیر باید بتواند میان جهت‌گیری‌های فرهنگی، منابع سازمان و ویژگی‌های جامعه ارتباط برقرار کند. مطالب در قالب عنوان‌های موضوعی تنظیم شده‌اند، نه فصل‌های شماره‌دار. مفهوم و ماهیت مدیریت فرهنگی، اصول مدیریت فرهنگی، الزامات برنامه‌ریزی فرهنگی، مراحل برنامه‌ریزی فرهنگی و ویژگی‌های عاطفی روانی مدیران فرهنگی از عنوان‌های این کتاب هستند. متن، وظایف عمومی مدیران را در ۱۰ محور، از برنامه‌ریزی و سازمان‌دهی تا آموزش، انگیزش و ارزیابی عملکرد، دسته‌بندی کرده است. بخش مربوط به برنامه‌ریزی نیز چهار شیوه‌ی هدف‌محور، سیستمی، راهبردی و مشارکتی را توضیح می‌دهد. تفاوت این شیوه‌ها به جایگاه هدف، هماهنگی اجزای برنامه، تحلیل شرایط و میزان دخالت افراد مرتبط برمی‌گردد. این کتاب همچنین برنامه‌ریزی را نیازمند انعطاف می‌داند و میان فراهم‌کردن زمینه‌ی مشارکت مردم و وادارکردن آنان به رفتار مشخص تفاوت می‌گذارد.
کتاب مدیریت فرهنگی در بررسی صلاحیت مدیران، دانش و مهارت سازمانی را از مسئولیت اخلاقی جدا نمی‌کند. عدالت‌خواهی، نوع‌دوستی، وجدان کاری، استقلال فکری و احترام به خرده‌فرهنگ‌ها در کنار علاقه به پژوهش و پذیرش نوآوری مطرح شده‌اند. متن، فرهنگ ملی و ارزش‌های اسلامی را مبنای جهت‌گیری سیاست‌های فرهنگی قرار داده است و موضوع‌هایی مانند ارتباط با ملت‌های دیگر، استفاده از تجربه‌های علمی و مقابله با خرافه‌ها را نیز در همین چارچوب بررسی می‌کند. بخش‌های مربوط به اطلاعات، کنترل و ارزشیابی نشان می‌دهند که تعیین هدف بدون شناخت وضعیت موجود و تعریف ملاک سنجش کافی نیست. گردآورنده، کیفی‌بودن بسیاری از اهداف فرهنگی را یکی از دشواری‌های ارزیابی دانسته است. بحث آسیب‌شناسی نیز مشکلات را فقط به عملکرد اشخاص محدود نمی‌کند؛ ابهام در قلمرو مداخله‌ی دولت، دوگانگی مدیریت، تعدد نهادها و فعالیت‌های موازی از مسائل مطرح‌شده هستند. مجموعه‌ی این بحث‌ها، موضوع مدیریت را از تصمیم‌های روزمره‌ی یک سازمان به رابطه‌ی میان سیاست‌گذاری، اجرا و پاسخگویی گسترش می‌دهد.

خلاصه کتاب مدیریت فرهنگی

کتاب مدیریت فرهنگی بر این ایده استوار است که برنامه‌ی فرهنگی باید مسیر مشخصی از شناخت مسئله تا ارزیابی نتیجه داشته باشد. مدیر ابتدا نیازها، علایق و توانایی‌های مخاطبان را شناسایی می‌کند. هدف‌های کلی سپس به هدف‌های جزئی و عملیاتی تبدیل می‌شوند و امکانات، مجریان، بودجه و محدودیت‌ها در طراحی برنامه جای می‌گیرند. متن، مشارکت افراد مرتبط را بخشی از خود برنامه‌ریزی می‌داند، نه صرفاً وسیله‌ای برای اجرای تصمیم‌های ازپیش‌گرفته‌شده. نظارت نیز دو کارکرد دارد: اصلاح برنامه در طول اجرا و بررسی اثربخشی نتایج برای تصمیم‌های بعدی. دغدغه‌ی محوری، جلوگیری از فاصله‌گرفتن فعالیت‌های اجرایی از مقاصد فرهنگی است. اطلاعات ناکافی، هدف‌های مبهم و ناهماهنگی دستگاه‌ها می‌توانند این فاصله را بیشتر کنند. گردآورنده در برابر این مشکلات، شناخت محیط، تناسب هدف و وسیله و تأمین منابع لازم را مطرح کرده است.

چرا باید کتاب مدیریت فرهنگی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مدیریت فرهنگی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تفاوت چهار شیوه‌ی برنامه‌ریزی فرهنگی را توضیح می‌دهد.
• خواننده با نقش شناخت مخاطب در تعیین هدف و طراحی برنامه آشنا می‌شود.
• بحث ارزشیابی، ضرورت تبدیل هدف‌های کیفی به ملاک‌های سنجش‌پذیر را روشن می‌کند.
• بررسی فعالیت‌های موازی، پیامدهای ناهماهنگی نهادهای فرهنگی را نشان می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب مدیریت فرهنگی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• مدیران مراکز فرهنگی که مسئول طراحی و ارزیابی برنامه‌ها هستند.
• دانشجویان مدیریت فرهنگی که به شناخت مفاهیم پایه نیاز دارند.
• فعالان فرهنگی علاقه‌مند به مشارکت داوطلبانه‌ی مردم.
• پژوهشگران مسائل سازمانی که ناهماهنگی نهادهای فرهنگی را بررسی می‌کنند.