کتاب مدرسه کتاب‌ نخوانی

کتاب مدرسه کتاب نخوانی (نگاهی به زمینه‌های تربیتی یک بحران فرهنگی) نوشته حمید سپهر، فاصله‌ی میان باسوادشدن و کتابخوان‌شدن را موضوع بررسی قرار داده است. نویسنده این سؤال را مطرح می‌کند که چرا آموزش خواندن و نوشتن، همیشه به علاقه‌ی پایدار به مطالعه نمی‌انجامد. بحث اصلی بر تجربه‌های کودک در خانواده و مدرسه متمرکز است؛ تجربه‌هایی که می‌توانند علاقه به کتاب را پرورش دهند یا زمینه‌ی دلزدگی از کتاب را فراهم کنند. انتشارات کتاب طه این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مدرسه کتاب‌ نخوانی

کتاب مدرسه کتاب نخوانی نوشته‌ی حمید سپهر، مسئله‌ی کم‌میلی به مطالعه را از مسیر تربیت بررسی می‌کند. نویسنده، با تکیه‌ بر تجربه‌ی پژوهش و آموزش در زمینه‌ی یادگیری خواندن، میان توانایی خواندن، مراجعه‌ی پراکنده به نوشته‌ها و عادت به مطالعه‌ی مستمر تفاوت می‌گذارد. مسئله‌ی اصلی برای او، چگونگی شکل‌گیری رابطه‌ی فرد با کتاب است. فرد ممکن است سواد کافی و دسترسی به منابع داشته باشد اما مطالعه را فعالیتی خواستنی نداند.

حمید سپهر عوامل اقتصادی، مدیریت نشر و شرایط فرهنگی را کنار نمی‌گذارد؛ بلکه توضیح می‌دهد که این عوامل به‌تنهایی پاسخگوی همه‌ی ابعاد مسئله نیستند. بحث این کتاب، توجه را به کیفیت تجربه‌های یادگیری معطوف می‌کند: کودک هنگام روبه‌روشدن با نوشته‌ها چه احساسی پیدا می‌کند و محیط تربیتی چگونه بر ادامه‌ی این رابطه اثر می‌گذارد؟ نویسنده همچنین دو وضعیت را از هم جدا کرده است: شکل‌نگرفتن علاقه به کتاب و شکل‌گرفتن احساس منفی نسبت به مطالعه.

کتاب مدرسه کتاب نخوانی در شش محور اصلی پیش می‌رود: اهمیت کتابخوانی، چرایی کتاب‌ نخوانی، نقش مدرسه، ارتباط سوادآموزی با مطالعه، ویژگی‌های مدرسه‌ی کتابخوانی و همکاری خانواده با مدرسه. فصل‌های مربوط به مدرسه، مسئولیت نظام آموزشی را فراتر از انتقال اطلاعات تعریف می‌کنند. بخش‌های مربوط به خانواده نیز پیوند محیط خانه با تجربه‌های مدرسه را در نظر دارند. نگرش اسلامی به تربیت و جایگاه کتاب در فرهنگ دینی، بخشی از مبنای فکری نویسنده است.

نویسنده برای توضیح یادگیری عادت‌ها، نمونه‌هایی از پرورش مهارت‌ها و خصلت‌های اخلاقی آورده تا تفاوت آگاهی‌داشتن با تغییر رفتار روشن شود. متن همچنین درباره‌ی محدودیت تبلیغ، معرفی کتاب و مسابقه‌های جایزه‌محور بحث می‌کند. خواننده در این مسیر، مسئله‌ی مطالعه را نه‌صرفاً به‌ عنوان یک تصمیم شخصی، بلکه در ارتباط با برنامه‌های آموزشی، رابطه‌ی مربی و کودک و مسئولیت نهادهای تربیتی بررسی می‌کند.

خلاصه کتاب مدرسه کتاب‌ نخوانی

حمید سپهر کتابخوان‌شدن را حاصل یک فرایند تربیتی می‌داند، نه پیامد خودکار سوادآموزی. ایده‌ی اصلی کتاب مدرسه کتاب نخوانی این است که علاقه‌ی پایدار به مطالعه، به تجربه‌ی خوشایند، تکرار این تجربه و امنیت عاطفی نیاز دارد. خانواده می‌تواند پیش از ورود کودک به مدرسه، از طریق قصه‌گویی و قصه‌خوانی مقدمات این رابطه را فراهم کند. مدرسه نیز باید این آمادگی را هنگام آموزش خواندن و پس از آن ادامه دهد.

نویسنده هشدار داده که تجربه‌های ناخوشایند و رابطه‌ی تهدیدآمیز با مربی، ممکن است علاوه‌بر جلوگیری از شکل‌گیری علاقه، دافعه نسبت به کتاب ایجاد کنند. او آگاهی از فواید مطالعه را برای تغییر عادت کافی نمی‌داند. پیام محوری کتاب، ضرورت بررسی کیفیت تربیت و یادگیری در کنار دیگر عوامل مؤثر بر کم‌خوانی است؛ زیرا برنامه‌ی ترویج مطالعه بدون شناخت چگونگی شکل‌گیری انگیزه، بخشی از مسئله را نادیده می‌گیرد.

چرا باید کتاب مدرسه کتاب‌ نخوانی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مدرسه کتاب نخوانی را می‌توان در این موارد خلاصه کرد:

• این کتاب تفاوت میان داشتن سواد و شکل‌گیری عادت مطالعه را توضیح می‌دهد.
• بحث درباره‌ی امنیت عاطفی، نقش احساس کودک در ارتباط با کتاب را روشن می‌کند.
• بررسی برنامه‌های تبلیغی و جایزه‌محور، زمینه‌ی ارزیابی هدف‌های ترویج مطالعه را فراهم می‌کند.
• توجه به مسئولیت تربیتی مدرسه، بحث مطالعه را به کیفیت آموزش پیوند می‌زند.

خواندن کتاب مدرسه کتاب‌ نخوانی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• آموزگاران و مدیران مدرسه که دغدغه‌ی پرورش علاقه‌ی دانش‌آموزان به مطالعه را دارند.
• والدینی که می‌خواهند نقش تجربه‌های کودکی در ارتباط با کتاب را بشناسند.
• فعالان ترویج کتابخوانی که به بررسی مبانی تربیتی برنامه‌های خود علاقه‌مندند.
• دانشجویان علوم تربیتی که رابطه‌ی سوادآموزی و انگیزه‌ی مطالعه را بررسی می‌کنند.