کتاب توسعه اقتصاد آبی

کتاب توسعه اقتصاد آبی نوشته‌ی رابرت بریرز، رابطه‌ی رشد اقتصادی، سلامت دریاها و رفاه جوامع ساحلی را بررسی می‌کند. مسئله‌ی اصلی این کتاب، تفاوت میان برداشت بیشتر از منابع دریایی و ایجاد ارزش اقتصادی بدون تضعیف توان بازسازی این منابع است. نویسنده حوزه‌هایی مانند شیلات، زیست‌فناوری، انرژی دریایی و تأمین مالی را در ارتباط با همین مسئله توضیح می‌دهد. مهدی قربانی مترجم این اثر است و انتشارات دانشگاه تهران این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این کتاب را می‌توانید از طاقچه خریداری و دانلود کنید.

درباره کتاب توسعه اقتصاد آبی

کتاب توسعه اقتصاد آبی نوشته‌ی رابرت بریرز، اقتصاد دریا را در پیوند با محیط زیست، مدیریت منابع طبیعی و سیاست‌گذاری بررسی می‌کند. نویسنده بحث را با نقد این تصور آغاز می‌کند که اقیانوس‌ها ذخایری پایان‌ناپذیر و محلی برای دفع پسماند هستند. مسئله‌ی محوری، سازگارکردن فعالیت اقتصادی با ظرفیت اکوسیستم‌هاست؛ ظرفیتی که صید بی‌رویه، تخریب زیستگاه‌ها، آلودگی و تغییرات اقلیمی تهدید می‌کنند. بحث کتاب از افزایش تولید فراتر می‌رود و امنیت غذایی، عدالت اجتماعی، اشتغال و تاب‌آوری جوامع ساحلی را نیز در بر می‌گیرد. پژوهش‌های موردی از مناطق مختلف جهان، تفاوت شرایط اقلیمی، شیوه‌های زندگی و سطوح درآمدی را در بررسی‌ها لحاظ می‌کنند. این نمونه‌ها نشان می‌دهند که برنامه‌ریزی دریایی باید با ظرفیت‌های محلی و شیوه‌ی اداره‌ی هر منطقه تناسب داشته باشد. پیشگفتار مهدی قربانی نیز مباحث کتاب را به سیاست‌های توسعه‌ی دریامحور، مدیریت یکپارچه‌ی سواحل و نقش مناطق آزاد در ایران مرتبط می‌کند.
کتاب توسعه اقتصاد آبی ۱۱ فصل دارد. فصل‌های آغازین، چالش‌های اقتصاد سنتی اقیانوس و مفاهیم اقتصاد آبی و رشد آبی را توضیح می‌دهند. فصل‌های «شیلات پایدار» و «آبزی‌پروری پایدار» به ابزارهای اقتصادی، پایش، مدیریت پسماند و برنامه‌ریزی فضایی می‌پردازند. فصل «زیست‌فناوری دریایی» کاربرد موجودات دریایی در سلامت انسان، امنیت غذایی، بازسازی محیط زیست و تولید سوخت زیستی را معرفی می‌کند. فصل انرژی‌های تجدیدپذیر، فناوری‌ها، پیامدهای محیط‌زیستی و ضرورت ارزیابی پروژه‌ها را بررسی می‌کند. فصل مدیریت آب ساحلی، فعالیت‌های خشکی و کیفیت آب دریا را به یکدیگر پیوند می‌دهد؛ ازاین‌رو حفاظت از دریا به اقدامات داخل پهنه‌های دریایی محدود نمی‌شود. فصل «اکوسیستم‌های کربن آبی و سازگاری مبتنی بر اکوسیستم» بر حفاظت و احیای زیستگاه‌های ساحلی تمرکز دارد. فصل «تأمین مالی آبی» نیز منابع سرمایه و ابزارهایی مانند اوراق قرضه‌ی آبی و پرداخت برای خدمات اکوسیستمی را بررسی می‌کند. جدول‌ها و واژه‌نامه‌ی اصطلاحات تخصصی نیز از بخش‌های کتاب‌اند.

خلاصه کتاب توسعه اقتصاد آبی

پیام اصلی کتاب توسعه اقتصاد آبی این است که سلامت اقیانوس‌ها و توسعه‌ی اقتصادی نباید دو هدف ناسازگار تلقی شوند. فعالیت‌های دریایی زمانی می‌توانند تداوم پیدا کنند که توان بازسازی منابع، کیفیت زیستگاه‌ها و معیشت جوامع ساحلی حفظ شود. نویسنده گذار به چنین اقتصادی را صرفاً تغییر فناوری یا کاهش میزان برداشت نمی‌داند؛ حکمرانی، سرمایه‌گذاری، همکاری میان بخش‌ها و دسترسی به داده نیز باید تغییر کنند.
مباحث این کتاب، حفاظت از سرمایه‌های طبیعی را به تصمیم‌های اقتصادی پیوند می‌دهند. مدیریت شیلات باید امنیت غذایی را در کنار بقای ذخایر در نظر بگیرد و توسعه‌ی انرژی نیز باید با سنجش پیامدهای محیط‌زیستی همراه باشد. سرمایه‌گذاری باید کاهش آلودگی و افزایش تاب‌آوری را پشتیبانی کند. چنین رویکردی ارزش منابع آبی را نه‌فقط با مقدار محصول استخراج‌شده، بلکه با درنظرگرفتن خدمات اکوسیستمی و منافع اجتماعی می‌سنجد.

چرا باید کتاب توسعه اقتصاد آبی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب توسعه اقتصاد آبی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تفاوت رشد فعالیت‌های دریایی و توسعه‌ی سازگار با ظرفیت اکوسیستم‌ها را توضیح می‌دهد.
• مباحث کتاب ارتباط تصمیم‌های مدیریتی، فناوری و تأمین سرمایه را روشن می‌کنند.
• پژوهش‌های موردی اهمیت شرایط محلی را در طراحی برنامه‌های دریایی نشان می‌دهند.
• واژه‌نامه و جدول‌ها به شناخت اصطلاحات و دسته‌بندی ابزارهای تخصصی کمک می‌کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به گروه‌های زیر پیشنهاد می‌شود:

• مدیران و سیاست‌گذارانی که به هماهنگی فعالیت‌های اقتصادی و حفاظت از سواحل می‌پردازند.
• دانشجویان و پژوهشگران اقتصاد، محیط زیست و مدیریت منابع آب که به توسعه‌ی دریامحور علاقه‌مندند.
• کارآفرینان حوزه‌های دریایی که می‌خواهند الزامات پایداری و تأمین مالی را بشناسند.