کتاب مختصر طب النبی (ص)

کتاب مختصر طب النبی (ص) مجموعه‌ای از احادیث منسوب به پیامبر اسلام درباره‌ی خوراک، نوشیدنی، دارو و آداب خوردن است که متن اصلی آن به ابو الوزیر احمد بن بابا بن بشار حامدی ابهری نسبت داده شده است. حسین مرادی تصحیح و تحقیق این مجموعه را انجام داده و انتشارات علمیه آن را منتشر کرده است. مقدمه‌ی تحقیق، علاوه‌بر بررسی نسخه‌ها، مسئله‌ی انتساب مجموعه و تفاوت این کتاب با اثری هم‌نام از مستغفری را مطرح کرده است. توجه به شرایط نقل و تفسیر احادیث پزشکی نیز از موضوعات مهم مقدمه‌ی کتاب حاضر است. زبان این اثر عربی است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مختصر طب النبی (ص)

کتاب مختصر طب النبی (ص) مجموعه‌ای از احادیث درباره‌ی تغذیه، مراقبت از بدن و رفتار هنگام غذاخوردن است. ابو الوزیر احمد بن بابا بن بشار حامدی ابهری در معرفی متن اصلیْ هدف خود را گردآوری احادیث مربوط به خوراک‌ها، نوشیدنی‌ها و داروها بیان کرده است. متن حاضر مطابق نتیجه‌ی پژوهش مصحح، حسین مرادی، صورت مختصرشده‌ی همان مجموعه است و برخی احادیث نیز به آن افزوده شده‌اند.

زبان این کتاب عربی است.

احادیث کوتاه و شماره‌گذاری‌شده، مطالبی درباره‌ی اشتها، پرخوری، همراهی دیگران بر سر غذا، پذیرایی از مهمان و نظافت دهان در کنار موضوعات مربوط به بیماری و درمان را در بر گرفته‌اند. گستردگی موضوعات نشان می‌دهد که موضوع طب در این کتاب به رفتارهای روزمره و مناسبات اخلاقی هنگام خوردن و نوشیدن پیوند زده شده است. بخش ارائه‌شده شامل مقدمه‌ی گروه تحقیق، مقدمه‌ی مصحح، تصاویر نسخه‌های مورداستفاده و متن رساله همراه با توضیحات و ارجاعات است.

کتاب مختصر طب النبی (ص) در مجموعه‌ی مصادر مستدرک الوسائل معرفی شده است؛ بنابراین بررسی مسیر انتقال متن و شناسایی مأخذ احادیث جای مهمی در تصحیح این کتاب دارد. حسین مرادی در بخش‌هایی با عنوان‌های «اسم الکتاب»، «مولف الکتاب»، «التعریف بالکتاب» و «منهج التحقیق» دلایل انتخاب عنوان، اختلاف در انتساب اثر و شیوه‌ی مقابله‌ی نسخه‌ها را توضیح داده است.

حسین مرادی انتساب رایج مجموعه به مستغفری را کافی نمی‌داند و نتیجه‌ی بررسی خود را با تکیه‌ بر تفاوت ترتیب و عبارت احادیث در نسخه‌های کامل و مختصر ارائه می‌کند. پاورقی‌ها نیز مأخذ نقل‌ها، نام برخی راویان و معنای تعدادی از واژه‌ها را در اختیار خواننده می‌گذارند. مقدمه‌ی این اثر با نقل دیدگاه‌هایی از صدوق، مفید و مجلسی مسئله‌ی تفسیر اخبار پزشکی را مطرح می‌کند. تفاوت اقلیم، ویژگی‌های بدنی اشخاص و احتمال خطا در انتقال خبر از ملاحظات مطرح‌شده‌اند.

خلاصه کتاب مختصر طب النبی (ص)

کتاب حاضر احادیث مربوط به بدن و خوراک را در کنار توصیه‌های اخلاقی و آداب معاشرت ارائه کرده است. متن رساله از سخنانی درباره‌ی بیماری، دارو و عادت‌های بدنی به موضوعاتی همچون اندازه‌ی خوردن، برکت غذا، غذاخوردن جمعی و احترام به مهمان می‌انجامد. مقدمه‌ی تحقیق مسئله‌ی دیگری را دنبال می‌کند؛ شناخت هویت مجموعه و سنجیدن انتساب این کتاب از طریق مقایسه‌ی نسخه‌ها و نقل‌های منابع حدیثی. نقل دیدگاه‌های متفاوت درباره‌ی اخبار پزشکی نیز نشان می‌دهد که فهم این احادیث به توجه به شرایط اشخاص، زمینه‌ی نقل و احتمال کاستی‌های انتقال متن نیاز دارد. کتاب حاضر متنی برای مطالعه‌ی مضمون احادیث و نمونه‌ای برای مشاهده‌ی مسائل تصحیح یک رساله‌ی حدیثی است.

چرا باید کتاب مختصر طب النبی (ص) را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مختصر طب النبی (ص) عبارتند از:

• این کتاب پیوند موضوعات مربوط به خوراک و بدن را با آداب پذیرایی و معاشرت نشان می‌دهد.
• مقدمه‌ی این کتاب شواهد اختلاف در انتساب یک متن حدیثی را توضیح می‌دهد.
• پاورقی‌ها امکان پیگیری مأخذ احادیث و معنای برخی تعبیرها را فراهم می‌کند.
• دیدگاه‌های نقل‌شده محدودیت تعمیم اخبار پزشکی به اشخاص و شرایط متفاوت را روشن می‌کند.

خواندن کتاب مختصر طب النبی (ص) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب مختصر طب النبی (ص) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• پژوهشگران حدیث که به بررسی مأخذ نقل‌ها و انتساب متون علاقه دارند.
• علاقه‌مندان به متون طب اسلامی و آداب خوراک در احادیث.
• دانشجویان نسخه‌شناسی که می‌خواهند نمونه‌ای از مقابله و تصحیح رساله‌های حدیثی را مطالعه کنند.