کتاب تلاش برای تلاش نکردن

کتاب تلاش برای تلاش نکردن نوشته ادوارد اسلینگرلند، معمایی آشنا را بررسی می‌کند: چرا کوشش بیشتر برای آرامش، خوشحالی یا طبیعی‌بودن گاهی نتیجه‌ای معکوس دارد؟ نویسنده برای پاسخ، مفهوم چینی «وو–‌وی» یا کنش بی‌زحمت را در کنار یافته‌های روان‌شناسی و علوم شناختی قرار داده است. مسئله، کنارگذاشتن فعالیت نیست؛ مسئله، شناخت موقعیت‌هایی است که کنترل آگاهانه مانع عملکرد مؤثر می‌شود. محمدحسن عموشاهی و اکرم گلی این کتاب را ترجمه کرده‌اند و انتشارات لیوسا آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تلاش برای تلاش نکردن

کتاب تلاش برای تلاش نکردن پرسش از خودانگیختگی را به رابطه‌ی میان بدن، ذهن و زندگی اجتماعی پیوند می‌دهد. ادوارد اسلینگرلند، پژوهشگر اندیشه‌ی چینی و علوم شناختی، از دو مفهوم «وو–‌وی» و «دِ» برای صورت‌بندی این بحث استفاده کرده است. مفهوم نخست، وضعیتی از فعالیت مؤثر را توصیف می‌کند که فرد در آن احساس تقلا ندارد. مفهوم دوم به قدرت اثرگذاری و جاذبه‌ای مربوط است که دیگران در چنین فردی تشخیص می‌دهند. نویسنده، اندیشه‌های پنج متفکر، کنفوسیوس، لائوتسه، ژوانگ‌زی، منتسیوس و شون‌زی را بررسی می‌کند. اختلاف این متفکران بر سر طبیعت، تربیت، یادگیری و غریزه، مسیرهای متفاوت رسیدن به خودانگیختگی را روشن می‌سازد. برخی بر آموزش و پرورش فرهنگی تکیه دارند؛ برخی بازگشت به طبیعت یا پرورش استعدادهای درونی را مهم‌تر می‌دانند. این بحث در بستر آشفتگی‌های سیاسی و اجتماعی چین باستان شکل گرفته است. مسئله‌ی آنان صرفاً احساس آسودگی نبود؛ رفتار اخلاقی، اداره‌ی جامعه و امکان همکاری نیز به این پرسش وابسته بود. نویسنده این زمینه را حفظ کرده تا خودانگیختگی به توصیه‌ای جداافتاده درباره‌ی آرامش تبدیل نشود.
کتاب تلاش برای تلاش نکردن، بحث فلسفی را از تجربه‌های ملموس جدا نمی‌کند. حکایت‌های کهن، نمونه‌های ورزشی، تجربه‌های هنری و توضیح سازوکارهای شناختی در کنار هم قرار می‌گیرند. فصل «قصاب‌های ماهر و مردان باوقار» از مهارت بدنی آغاز می‌شود و به معنای کنش بی‌زحمت می‌رسد. عنوان‌هایی مانند «مفهوم وو–‌وی» و «مغز شما در وضعیت وو–‌وی» نیز مسیر بحث از توصیف تجربه تا بررسی عملکرد ذهن را نشان می‌دهند. نویسنده میان شناخت سریع و خودکار و شناخت کند و سنجیده تمایز می‌گذارد، اما هدف را حذف یکی به‌نفع دیگری نمی‌داند. هماهنگی این دو، محور توضیح او درباره‌ی عملکرد ماهرانه است. پژوهش‌های مغز در این بحث نقش شاهد کمکی دارند، نه کلیدی جادویی برای حل همه‌ی مسائل. اسلینگرلند همچنین تفاوت خودانگیختگی با غرق‌شدن در فعالیت را از منظر ارزش‌های مشترک و احساس تعلق بررسی کرده است. این کتاب وعده‌ی روشی تضمینی نمی‌دهد؛ موانع خودانگیختگی را وابسته به شخص و موقعیت می‌داند.

خلاصه کتاب تلاش برای تلاش نکردن

کتاب تلاش برای تلاش نکردن از تناقضی شروع می‌شود: بعضی حالت‌های مطلوب، درست هنگامی دورتر می‌شوند که فرد مستقیماً برای دستیابی به آن‌ها فشار می‌آورد. بی‌خوابی، دستپاچگی در جمع و افت عملکرد زیر فشار، صورت‌های مختلف همین مسئله‌اند. اسلینگرلند توضیح می‌دهد که بخش بزرگی از توانایی‌های انسان به فرایندهای ضمنی و مهارت‌های بدنی وابسته است. نظارت آگاهانه‌ی مداوم می‌تواند اجرای این توانایی‌ها را مختل کند. مفهوم وو–‌وی، هماهنگی میان توانایی‌های آموخته‌شده، احساسات و توجه را بیان می‌کند؛ هماهنگی‌ای که به بی‌عملی شباهت ندارد. نویسنده سپس از عملکرد فردی فراتر می‌رود و رابطه‌ی خودانگیختگی با اعتماد را بررسی می‌کند. رفتار طبیعی، در استدلال او، برای دیگران نشانه‌ای از صداقت و تعهد است. پیام اصلی این است که کوشش مستقیم همیشه بهترین مسیر نیست و پرورش خودانگیختگی نیز نسخه‌ای یکسان برای همه‌ی موقعیت‌ها ندارد.

چرا باید کتاب تلاش برای تلاش نکردن را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب تلاش برای تلاش نکردن را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• مفهوم کنش بی‌زحمت را از تنبلی و کنارکشیدن متمایز می‌کند.
• اختلاف اندیشمندان چینی درباره‌ی نقش تمرین، طبیعت و تربیت را توضیح می‌دهد.
• نقش نظارت آگاهانه در اختلال عملکرد ماهرانه را روشن می‌سازد.
• رابطه‌ی رفتار خودانگیخته با اعتماد، تعهد و همکاری اجتماعی را بررسی می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب تلاش برای تلاش نکردن به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به فلسفه‌ی چین و علوم شناختی.
• ورزشکاران و هنرمندانی که دغدغه‌ی عملکرد زیر فشار دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند محدودیت‌های کنترل آگاهانه را بشناسند.
• علاقه‌مندان به موضوع اعتماد و همکاری انسانی.

بخشی از کتاب تلاش برای تلاش نکردن

«در موزهٔ علوم محلی من، بازی جذابی هست به نام «مایندبال»
۱۷
. در این بازی، دو نفر در دو طرف میزی بلند قرار می‌گیرند. هر بازیکن بندی حسگردار بر سر دارد که برای شناسایی الگوهای عمومی فعالیت الکتریکی مغز طراحی شده است. بین آنان یک توپ فلزی قرار می‌گیرد. هدف، حرکت دادن ذهنی این توپ تا آن سر میز است و کسی که این کار را سریع‌تر انجام دهد برنده است. حسگرهایی امواج مغزی بازیکنان را می‌سنجند و آهن‌ربایی مخفی که زیر میز تعبیه شده این امواج را به توپ منتقل می‌کند و بدین‌ترتیب نیرویی ایجاد می‌شود که توپ را حرکت می‌دهد. این نیرو ترکیب امواج آلفا و تتا است که مغز در حالت آرامش تولید می‌کند: هرچه امواج آلفا و تتای بیشتری بسازید، کنترل ذهنی شما بر توپ بیشتر خواهد بود. در حقیقت، ماهیت بازی مایندبال این است که چه کسی آرامشش را بیشتر حفظ می‌کند. تماشای این بازی بسیار سرگرم‌کننده است. بازیکنان به‌وضوح برای آرام ماندن تلاش می‌کنند، چشمان خود را می‌بندند، نفس‌های عمیق می‌کشند و حالت‌هایی شبیه به یوگا به خود می‌گیرند. اضطرابی که با نزدیک شدن گوی به‌سمت خود می‌گیرند، معمولاً با اشتیاق بیش‌ازحد حریفشان متعادل می‌شود؛ هر دو بازیکن به‌نوبت تمرکز خود را از دست می‌دهند زیرا گوی فلزی بزرگ به جلو و عقب می‌غلتد. نمونه‌ای بهتر و ملموس‌تر از این بازی پیدا نمی‌شود که نشان بدهیم تا چه حد دشوار است که بخواهی «تلاش نکنی».»