کتاب مهدی نگاران

کتاب مهدی نگاران (سیر تطور و تاریخ تدوین حدیث و تألیف کتب مهدوی) نوشته اسماعیل شفیعی سروستانی، گزارشی از مسیر حفظ و انتقال احادیث و شکل‌گیری نوشته‌های مهدوی است. نویسنده، موعودباوری را در پیوند با مفهوم انتظار، جایگاه امام و سرگذشت میراث حدیثی بررسی کرده است. انتشارات موعود عصر این کتاب را منتشر کرده است. مسئله‌ی محوری این کتاب، سرنوشت سخنانی است که راویان و مؤلفان در میان محدودیت‌ها، اختلاف‌ها و فشارهای سیاسی حفظ کرده‌اند؛ سخنانی که شناخت تاریخ انتقالشان، بخشی از شناخت منابع مهدویت به‌شمار می‌آید. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مهدی نگاران

کتاب مهدی نگاران از بحث درباره‌ی جایگاه معرفت دینی آغاز می‌شود و به تاریخ نگارش و انتقال منابع مهدوی می‌رسد. اسماعیل شفیعی سروستانی، مسئله‌ی تألیف در حوزه‌ی مهدویت را جدا از سرگذشت حدیث نمی‌بیند. نویسنده ابتدا نسبت میان تفکر، فرهنگ و تمدن را توضیح داده است و سپس جایگاه پیامبران و امامان را در هدایت انسان، از منظر اعتقادی شیعه، شرح می‌دهد. مفاهیمی مانند اهل ذکر، نور، ولایت و انسان کامل، زمینه‌ی ورود به بحث منابع دینی هستند. پرسش اصلی در این مسیر، چگونگی دسترسی به معارفی است که نویسنده، شناختشان را وابسته به قرآن و سخنان معصومان می‌داند. این مقدمه نشان می‌دهد که چرا حفظ روایت‌ها، در منطق این کتاب، صرفاً نگهداری اسناد گذشته نیست و با تداوم هدایت دینی نسبت دارد. نویسنده برای توضیح این پیوند، آیات، احادیث، زیارت‌نامه‌ها و گاه شعر را کنار یکدیگر قرار داده است.
کتاب مهدی نگاران در فهرست خود شش عنوان اصلی دارد: «انتظار؛ ذاتی وجود آدمی»، «سیر تطور و تاریخ تدوین حدیث»، «ماجرای رفته بر نقل و جعل حدیث نبوی»، «مرارت‌های رفته بر عالمان و مؤلفان امامی»، «رسالت ابلاغ مهدویت در قله‌ی تاریخ اسلام» و «سیر تطور کتب و مؤلفان مهدوی». بحث انتظار، میل انسان به کمال و وضعیت مطلوب را به مفهوم انسان کامل پیوند می‌زند. مباحث حدیثی نیز موضوعاتی چون ثبت سخنان پیامبر، میراث مکتوب امام علی، منع نقل و نگارش حدیث و آمیختگی روایت‌ها با گزارش‌های مجعول را دنبال می‌کنند. نویسنده در بیان منازعات تاریخی، موضع اعتقادی شیعی دارد و رویدادها را از همین منظر تفسیر کرده است. مقدمه‌ی ناشر نیز توضیح می‌دهد که این مجموعه ابتدا برای مقدمه‌ی دانشنامه‌ی مؤلفان و راویان مهدوی در نظر گرفته شده بود. بنابراین، این کتاب هم درآمدی بر مبانی موعودباوری است و هم گزارشی درباره‌ی کسانی که در انتقال منابع این باور سهم داشته‌اند. ارجاع‌های زیرنویس به منابع حدیثی، تفسیری و پژوهشی، امکان دنبال‌کردن مأخذ بحث‌ها را فراهم می‌کنند. خواننده در این مسیر با تفاوت میان تبیین اعتقادی یک موضوع و بررسی سرگذشت منابع آن موضوع نیز روبه‌رو می‌شود.

خلاصه کتاب مهدی نگاران

کتاب مهدی نگاران، انتظار را یکی از جلوه‌های کمال‌خواهی انسان معرفی می‌کند. نویسنده از این مبنا به ضرورت حضور راهنمای الهی می‌رسد و جایگاه امام را فراتر از اداره‌ی امور دنیوی توضیح می‌دهد. قرآن، حدیث و زیارت‌های نقل‌شده، پشتوانه‌ی این استدلال هستند. بحث سپس به سرگذشت منابع حدیثی منتقل می‌شود: ثبت روایت‌ها در زمان پیامبر، انتقال میراث مکتوب در میان امامان و دشواری‌هایی که بر اثر ممنوعیت نقل، جعل حدیث و تعصب پدید آمده‌اند. نویسنده، تاریخ حدیث شیعه را در دو دوره‌ی کلی حضور معصومان و غیبت بررسی کرده است. معرفی نمونه‌هایی از تفسیر آیات مرتبط با مهدویت نیز نشان می‌دهد که این حوزه چگونه از پیوند قرآن و روایت شکل گرفته است. دغدغه‌ی اصلی، روشن‌کردن سهم راویان و مؤلفان در باقی‌ماندن این میراث و توضیح نسبت میان باور مهدوی و منابع انتقال‌دهنده‌ی آن باور است.

چرا باید کتاب مهدی نگاران را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مهدی نگاران را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب، پیوند میان مبانی اعتقادی مهدویت و تاریخ انتقال احادیث را توضیح می‌دهد.
• خواننده با تقسیم‌بندی دوره‌های حدیث شیعه و نمونه‌هایی از میراث مکتوب نخستین آشنا می‌شود.
• بحث منع و جعل حدیث، دشواری‌های حفظ منابع دینی را روشن می‌کند.
• ارجاع‌ها، مسیر پیگیری مباحث در منابع حدیثی و تفسیری را نشان می‌دهند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب مهدی نگاران به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به مهدویت که شناخت پیشینه‌ی منابع این حوزه را دنبال می‌کنند.
• خوانندگان تاریخ حدیث شیعه که به سرگذشت راویان و مؤلفان توجه دارند.
• مخاطبانی که خواهان آشنایی با پیوند انتظار، امامت و انسان کامل در اندیشه‌ی شیعی هستند.