کتاب واکاوی اصل این همانی

کتاب واکاوی اصل این همانی (خوانشی از «این‌همانی و تمایز» اثر مارتین هیدگر) نوشته ناصر مومنی است و نشر نقد فرهنگ در سال ۱۳۹۸ آن را منتشر کرده است. این کتاب یکی از بنیادی‌ترین پرسش‌های فلسفه را بررسی می‌کند: چگونه اصل این‌همانی به اصلی بدیهی و مسلط در تفکر تبدیل شد و پیش از شکل‌گیری آن به‌عنوان یک اصل منطقی چه معنایی داشت؟ نویسنده با دنبال‌کردن این پرسش از جهان بدوی و اسطوره تا فلسفه‌ی یونان، نشان می‌دهد که این اصل پیشینه‌ای تاریخی دارد و در پیوند با شیوه‌های مختلف فهم انسان از جهان شکل گرفته است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب واکاوی اصل این همانی اثر ناصر مومنی

کتاب واکاوی اصل این همانی، نوشته‌ی ناصر مومنی، اثری فلسفی است که اصل این‌همانی را به‌عنوان موضوعی برای پرسش و بررسی دوباره مطرح می‌کند. نویسنده مسئله‌ی اصلی خود را معنای «اصل» در اصل این‌همانی قرار می‌دهد و بحث را با بررسی شیوه‌های زیست و اندیشه‌ای آغاز می‌کند که هنوز منطق به معنای رایج بر آن‌ها حاکم نشده است. سپس به سراغ متفکرانی می‌رود که در تلاش برای توضیح وحدت، کثرت، وجود و نسبت میان چیزها بوده‌اند. در این مسیر، هیدگر و رساله‌ی «این‌همانی و تمایز» نقش راهنما را دارند و نویسنده ایده‌های مطرح‌شده در آن را در گستره‌ی فلسفه‌ی یونان دنبال می‌کند.

کتاب واکاوی اصل این همانی برای بررسی پیشینه‌ی این اصل، به سراغ حوزه‌های مختلفی از اندیشه و فرهنگ می‌رود. ناصر مومنی در چهار فصل، از اقوام بدوی، اسطوره، شعر، تراژدی یونانی و جهان هومری سخن می‌گوید و سپس دیدگاه‌های متفکرانی مانند تالس، الئاییان و سوفسطاییان را بررسی می‌کند. این مسیر نشان می‌دهد که اصل این‌همانی در یک لحظه و در خلأ شکل نگرفته است، بلکه حاصل فرایندی تاریخی است که در جریان آن نسبت انسان با جهان، وجود، کثرت موجودات و امکان شناخت دگرگون شده است. از این منظر، این‌همانی پیش از آنکه به یک اصل منطقی تبدیل شود، با شیوه‌ی فهم تعین موجودات و نسبت آن‌ها با امری بنیادین‌تر ارتباط داشته است.

کتاب واکاوی اصل این همانی اثری فشرده، فلسفی و مفهومی است که درگیر پرسش‌های بنیادی فلسفه می‌شود. نویسنده در فصل‌های آغازین زمینه‌ی تاریخی و فکری بحث را توضیح می‌دهد و سپس می‌کوشد تا نشان دهد هریک از متفکران یونانی چه برداشتی از این‌همانی داشته‌اند. خلاصه‌ای که در آغاز هر فصل آمده نیز به خواننده کمک می‌کند تا مسیر بحث را در میان موضوعات و استدلال‌های مختلف دنبال کند. کتاب در کنار بررسی تاریخ اندیشه، این پرسش را دنبال می‌کند که چگونه منطق به معیاری برای تشخیص فهم و نادانی تبدیل شده است.

خلاصه کتاب واکاوی اصل این همانی

کتاب واکاوی اصل این همانی به بررسی این پرسش می‌پردازد که اصل این‌همانی چگونه شکل گرفته و چه معنایی در تاریخ اندیشه پیدا کرده است. ناصر مومنی بحث را با پرسش از بداهت این اصل آغاز می‌کند و سپس پیشینه‌ی آن را در جهان اسطوره، ذهنیت بدوی، شعر و تراژدی یونانی دنبال می‌کند.

در ادامه، اندیشه‌ی متفکرانی بررسی می‌شود که در پی یافتن وحدت در دل کثرت بوده‌اند و از این طریق به دیدگاه‌های تالس، پارمنیدس و سوفسطاییان می‌رسد. ناصر مومنی به شکل‌گیری صورت‌بندی منطقی اصل این‌همانی می‌پردازد و نشان می‌دهد که این‌همانی ابتدا در ارتباط با فهم وجود مطرح بوده و سپس به یکی از اصول تثبیت‌شده‌ی منطق تبدیل شده است.

چرا باید کتاب واکاوی اصل این همانی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب واکاوی اصل این همانی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب یکی از بنیادی‌ترین اصول فلسفه و منطق را از منظر تاریخی و فلسفی بررسی می‌کند.
• نویسنده پیوند میان اصل این‌همانی، فهم وجود، وحدت و کثرت را توضیح می‌دهد.
• کتاب مسیر شکل‌گیری این اصل را از اسطوره و جهان بدوی تا فلسفه‌ی یونان دنبال می‌کند.
• خواننده با مطالعه‌ی این اثر می‌تواند رابطه‌ی میان منطق، تاریخ تفکر و شیوه‌های مختلف فهم جهان را بهتر درک کند.
• این کتاب به شناخت جایگاه هیدگر در بازخوانی سنت فلسفی و نسبت او با پارمنیدس و متافیزیک کمک می‌کند.
• این اثر برای کسانی که می‌خواهند درباره‌ی بداهت مفاهیم فلسفی تأمل کنند، زمینه‌ی مناسبی برای طرح پرسش‌های تازه فراهم می‌کند.

خواندن کتاب واکاوی اصل این همانی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب واکاوی اصل این همانی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران فلسفه که به مباحث منطق و متافیزیک علاقه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند نسبت هیدگر با فلسفه‌ی یونان را درک کنند.
• کسانی که درباره‌ی مفاهیمی مانند وحدت، کثرت، وجود و تمایز پرسش دارند.
• علاقه‌مندان به تاریخ اندیشه که می‌خواهند شکل‌گیری یک اصل فلسفی را در بستر تاریخی آن دنبال کنند.
• مخاطبانی که به متن‌های فلسفی فشرده و بحث‌های مفهومی عمیق علاقه‌مندند.

درباره ناصر مومنی

ناصر مومنی دانش‌آموخته‌ی دکتری فلسفه در دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، است و در حوزه‌ی فلسفه فعالیت می‌کند. او در پژوهش‌های خود به موضوعاتی در حوزه‌ی فلسفه‌ی غرب، متافیزیک و اندیشه‌ی مارتین هیدگر پرداخته است. از مقالات او می‌توان به «قوام اصل این‌همانی در دوره‌ی پیشاسقراطی»، «بررسی رابطه‌ی میان سکنی‌گزیدن و فراخواندن از نظر هیدگر» و «نقش اصل این‌همانی در ماهیت ذهنی‌ـ‌منطقی مقولات وجود ارسطو» اشاره کرد.

بخشی از کتاب واکاوی اصل این همانی

«این‌همانی به ما کمک می‌کند تا وجود را در بستر زمان دریابیم. فلذا می‌توان حدس زد که با هر تعریفی که هر کدام از متفکران از عنصر نخستین ارائه می‌دهند و ما آن را در بحث این‌همانی از اینان مدنظر قرار می‌دهیم، ربط و نسبت وجود به زمان نیز متفاوت می‌گردد. بااین‌حال کوسموس یا کیهان به‌مثابه مجموعه‌ای از کثرات، تالس را بر آن داشت تا وجود عنصری اولی را به‌مثابه خمیرمایه و عامل وحدت و انسجام این کثرات به‌مثابهٔ ویژگی‌ای که ماهیت آن در طی تغییر و تبدلات ثابت و پابرجا است معرفی نماید؛ ویژگی‌ای که اولین حضور خود را باید به‌صورت ادراک‌پذیربودن نشان دهد. این امر به معنای این نیست که مجموعهٔ کیهان یا کوسموس، وجود است. تنها می‌توانیم بگوییم که وجود از نظر تالس که در اینجا خود را در ادراک‌پذیری عنصر نخستین نشان داده است، این‌همانی در طی زمان است و ازآنجاکه این این‌همانی ویژگی‌ای است که متعلق عناصر گوناگون قرار می‌گیرد که هر یک جنبه‌ای از وجود را نشان می‌دهند، فلذا می‌توان نتیجه گرفت__ بدون آنکه با اظهارات فوق در تناقض افتد__ وجود، این‌همانی عنصر نخستین در طی زمان است یا به‌عبارتی «وجود توسط یک این‌همانی و به‌عنوان ویژگی از آن، متعین می‌گردد. درحالی‌که بعدها آن‌گونه که در تفکر متافیزیکی تصور شد، این‌همانی به عنوان ویژگی وجود بیان شد»»