کتاب دختری از شمال شرقی

کتاب دختری از شمال شرقی نوشته کلاریس لیسپکتور، زندگی دختر جوانی را دنبال می‌کند که در شهر بزرگ کار می‌کند اما کمتر کسی حضورش را می‌بیند. مکابئا تایپیستی کم‌درآمد است که میان گرسنگی، رؤیاهای کوچک و میل به دوست‌داشته‌شدن روزگار می‌گذراند. راوی داستان نیز هنگام معرفی او، مدام درباره‌ی مسئولیت نوشتن و فاصله‌ی خودش از زندگی این دختر سؤال می‌پرسد. نیایش عبدالکریمی این کتاب را ترجمه کرده است و نشر نقد فرهنگ این کتاب را منتشر کرده است. داستان، فقر را در کنار پرسش‌هایی درباره‌ی شناخت خود و معنای خوشبختی قرار می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دختری از شمال شرقی

کتاب دختری از شمال شرقی اثر کلاریس لیسپکتور، داستانی درباره‌ی محرومیت، تنهایی و دشواری بیان زندگی انسانی نادیده‌گرفته‌شده است. مکابئا از آلاگواس آمده و در ریو دو ژانیرو به‌عنوان تایپیست کار می‌کند. او تحصیلات محدودی دارد و اشتباه‌های کاری‌اش امنیت شغلی او را تهدید می‌کند. رودریگو اس. ام.، راوی مرد داستان، تنها گزارشگر اتفاقات نیست؛ او خودش را یکی از شخصیت‌های مهم معرفی می‌کند. راوی بارها پیشروی ماجرا را متوقف می‌کند تا از ترس‌ها، تردیدها و انتخاب کلماتش بگوید. همین مکث‌ها، نوشتن درباره‌ی دیگری را به یکی از موضوع‌های اصلی تبدیل کرده‌اند. رودریگو می‌خواهد از ترحم فاصله بگیرد اما خشم، محبت و احساس گناهش پیوسته در روایت آشکار می‌شوند. متن، فاصله‌ی میان کسی را که امکان سخن‌گفتن دارد و کسی را که شنیده نمی‌شود، پیش چشم می‌گذارد. پرسش درباره‌ی حقیقت نیز از همین فاصله شکل می‌گیرد: راوی چگونه می‌تواند انسانی را معرفی کند که تجربه‌ی زندگی‌اش با تجربه‌ی خودش تفاوت دارد؟ خواننده هم‌زمان با شناخت دختر، شاهد درگیری راوی با حدود شناخت و توان کلمات است. فقر در اینجا فقط پس‌زمینه‌ی اتفاقات نیست؛ فقر بر بدن، روابط و تصور دختر از حق داشتن اثر گذاشته است.
کتاب دختری از شمال شرقی فضای تلخ زندگی شهری را به تصویر می‌کشد اما مکابئا را فقط در رنج‌هایش خلاصه نمی‌کند. دختر از صداها، موسیقی، کلمات ناآشنا و لحظه‌های کوتاه خلوت لذت می‌برد. او بدبختی خودش را به همان شکلی نمی‌بیند که راوی توصیف می‌کند؛ این اختلاف، برداشت از خوشبختی و رضایت را پیچیده‌تر می‌کند. اولیمپیکو، مرد جوانی که وارد زندگی او می‌شود، میل به قدرت و ثروت دارد. گلوریا، همکار دختر، نیز حضوری متفاوت در محیط کار دارد. این شخصیت‌ها امکان مقایسه‌ی خواسته‌ها و جایگاه‌های اجتماعی را فراهم می‌کنند. گفت‌وگوهای مکابئا و اولیمپیکو اغلب از سوءتفاهم شکل می‌گیرند و نابرابری رابطه را آشکار می‌کنند. متن میان شرح زندگی روزمره، خاطرات کودکی و تأمل‌های راوی حرکت می‌کند. مقدمه‌ی مترجم نیز علت انتخاب عنوان فارسی را توضیح داده است: نویسنده چند عنوان پیشنهادی در اختیار خوانندگان گذاشته و مترجم یکی از عنوان‌ها را برگزیده است. این امکان انتخاب، از همان آغاز نشان می‌دهد که نام‌گذاری و برداشت از داستان نیز بخشی از تجربه‌ی خواندن هستند.

خلاصه داستان دختری از شمال شرقی

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
مکابئا، دختر جوانی از شمال شرقی برزیل، پس از ازدست‌دادن پدر و مادرش زیر نظر عمه‌ای سخت‌گیر بزرگ شده است. او در ریو دو ژانیرو، اتاقی را با چهار دختر دیگر شریک است و در شرکتی تایپ می‌کند. رئیس از خطاهای او ناراضی است و دختر در برابر تهدید به اخراج، عذرخواهی می‌کند. مکابئا در کنار این زندگی محدود، به خبرهای رادیو گوش می‌دهد و رؤیای ستاره‌ی سینما شدن دارد. آشنایی او با اولیمپیکو، کارگر کارخانه‌ی فلزات، امیدی به همراهی در دلش ایجاد می‌کند اما گفت‌وگوهایشان تفاوت خواسته‌ها و رفتارشان را نشان می‌دهد. رودریگو، راوی داستان، هنگام بازگویی این ماجراها بارها به خودش برمی‌گردد. او میان ضرورت معرفی دختر و ناتوانی در تغییر زندگی او گرفتار است. دغدغه‌ی اصلی کتاب دختری از شمال شرقی، حضور انسانی است که دیگران به‌سادگی از کنارش می‌گذرند.

چرا باید کتاب دختری از شمال شرقی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب دختری از شمال شرقی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• حضور مداوم راوی، فرصتی برای بررسی مسئولیت نویسنده در بازنمایی زندگی محرومان فراهم می‌کند.
• تفاوت احساس مکابئا با داوری اطرافیان، پرسش درباره‌ی معنای خوشبختی را ملموس می‌کند.
• گفت‌وگوهای شخصیت‌ها نشان می‌دهند که تحقیر چگونه در روابط روزمره شکل می‌گیرد.
• جزئیات زندگی دختر، تأثیر محرومیت بر خواسته‌ها و شناخت خود را آشکار می‌کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب دختری از شمال شرقی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به داستان‌های اجتماعی درباره‌ی فقر و نادیده‌گرفته‌شدن انسان‌ها.
• خوانندگانی که از حضور پررنگ و پرسشگر راوی در داستان استقبال می‌کنند.
• مخاطبانی که به پیوند ادبیات با پرسش‌های فلسفی درباره‌ی هویت و وجود علاقه دارند.

بخشی از کتاب دختری از شمال شرقی

«چیزهایی بود که او معنی‌شان را نمی‌دانست. یکی از آن‌ها «صور فلکی» بود. آقای ریموندو از او خواسته بود که عبارت صور فلکی را از روی دست‌خطش بنویسد. به نظر دختر این عبارت خیلی مرموز می‌آمد. وقتی این کلمه را تایپ می‌کرد به تمام حروف آن توجه می‌کرد. گلوریا می‌توانست تندنویسی کند با این که بابت این کار پول بیشتری نمی‌گرفت ولی به خوبی از پس نوشتن این دست کلماتی که مورد علاقهٔ رئیس بود، برمی‌آمد. دختر عاشق کلمهٔ «صور فلکی» شده بود.
تصویری دیگر: دختر هرگز هدیه‌ای دریافت نکرده بود. البته نیازی هم نداشت. ولی یک روز چیزی دید که برای لحظه‌ای دوست داشت از آن او باشد: کتابی که آقای ریموندو روی میزش جا گذاشته بود. عنوانش بود «آزردگی و تحقیر». دختر به فکر فرو رفت. شاید برای اولین‌بار توانسته بود خودش را در یک طبقهٔ اجتماعی جای دهد. او فکر کرد، فکر کرد و فکر کرد! به این نتیجه رسید که هیچ کس هیچ وقت او را نیازرده است، تمام اتفاقاتی که افتاده بودند دلیل خاصی نداشتند و هیچ کشمکشی در زندگی‌اش وجود نداشته است، کشمش برای چیزی؟
من می‌پرسم: آیا او هیچ‌وقت از دست دادن عشق را تجربه خواهد کرد؟ آیا او هیچ‌وقت طمع عجز در برابر عشق را خواهد چشید؟ آیا تجربه‌ای منحصر به فرد از این سفر شیرین خواهد داشت؟ هیچ نمی‌دانم. با این حقیقت که همهٔ آدم‌ها کمی غمگین و کمی تنها هستند، چه می‌توان کرد؟ دختر شمال شرقی در جمعیت گم شده بود.»