کتاب سوئیچ

کتاب سوئیچ (شش تک گویی) نوشته علی محمدرحیمی، باتکیه‌بر موقعیت‌های فشرده، صداهای متفاوت و شخصیت‌هایی که هرکدام در مرز ترس، خاطره، قدرت، تنهایی یا فروپاشی ایستاده‌اند، جهان نمایشنامه را به‌سمت اعتراف، هذیان و مکاشفه می‌برد. از سگی که میان آدم‌بودن و حیوان‌ماندن معلق است تا مردی که با گوجه‌فرنگی‌ها گذشته‌اش را مرور می‌کند، هر متن فضایی جداگانه می‌سازد و درعین‌حال با متن دیگر گفت‌وگو دارد. این کتاب در مجموعه‌ی اینجا توسط نشر قطره منتشر شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سوئیچ اثر علی محمدرحیمی

کتاب سوئیچ به قلم علی محمدرحیمی، مجموعه‌ای از شش نمایشنامه‌ی کوتاه و تک‌گویی‌محور است که با عنوان‌های آدگ، اعتراف‌های یک ژنرال، مرا با خود می‌برد، درخت شاتوت، هشتمین گوجه‌فرنگی و حلیمه کنار هم قرار گرفته‌اند. هریک از این متن‌ها بر یک صدا، یک بدن و یک موقعیت بحرانی بنا شده‌اند؛ موقعیتی که در آن شخصیت اصلی ناچار است حرف بزند، گذشته را به یاد بیاورد، چیزی را پنهان کند یا ناگهان پرده‌ای از درون خود کنار بزند.

در این مجموعه صحنه معمولاً خلوت است، اما ذهن شخصیت‌ها شلوغ، متلاطم و پر از تصویرهای ماندگار است. فضای اثر را همین تضاد شکل می‌دهد. کتاب سوئیچ فقط مجموعه‌ای از تک‌گویی‌های جدا از هم نیست، بلکه میدان برخورد چند دغدغه‌ی مشترک ازجمله قدرت و خشونت، حافظه و فقدان، بدن و ترس، میل به نجات و کشش به نابودی است.

در یک نمایشنامه از کتاب سوئیچ زبان رسمی و پرطمطراق به ابزاری برای افشای استبداد بدل می‌شود و در متنی دیگر گفتار روزمره‌ی یک راننده یا مردی بیمار، لایه‌های عمیق‌تری از تنهایی و حسرت را آشکار می‌کند. بعضی شخصیت‌ها در آستانه‌ی مرگ ایستاده‌اند، بعضی درگیر خاطره‌ای پاک‌نشدنی‌اند و بعضی میان هویت‌های متضاد گیر افتاده‌اند. تنوعی که علی محمدرحیمی ایجاد می‌کند، باعث شده هر نمایشنامه حال‌وهوای خاص خود را داشته باشد، اما همه‌ی آن‌ها در یک نقطه به هم می‌رسند؛‌ لحظه‌ای که زبان دیگر فقط وسیله‌ی حرف‌زدن نیست و به صحنه‌ی آشکارشدن بحران تبدیل می‌شود.

کتاب سوئیچ از نظر فضاسازی دامنه‌ی گسترده‌ای دارد؛ از حیاط یک عمارت و تریبون سخنرانی تا تاکسی، اتاق بیمارستان، سالن اجرا و فضای مترو، هر مکان به‌گونه‌ای انتخاب شده که فشار روانی شخصیت را بیشتر کند. نمایشنامه‌های علی محمدرحیمی اغلب با جزئیات دیداری و شنیداری پیش می‌روند و برای اجرا نیز ظرفیت بالایی دارند. در این مجموعه تک‌گویی فقط روایت یک ماجرا نیست؛ نوعی رویارویی مستقیم با ذهنی آشفته، زخمی یا سرکش است که مدام میان اعتراف، توجیه، خاطره و هراس جابه‌جا می‌شود.

خلاصه داستان سوئیچ

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از نمایشنامه را فاش می‌کند!

کتاب سوئیچ شش نمایشنامه را در بر می‌گیرد که هرکدام بر زندگی یا ذهن یک شخصیت متمرکزند. در آدگ سگی که به‌نوعی انسان شده، میان فرمان‌بری و غریزه سرگردان است. اعتراف‌های یک ژنرال سخنرانی مردی قدرتمند را نشان می‌دهد که زبان اعتراف را به نمایش قدرت بدل می‌کند.

مرا با خود می‌برد زندگی راننده‌ای را پیش می‌کشد که خواب، عشق، فقدان و لکنت در ذهنش به هم گره خورده‌اند. درخت شاتوت از خلال خاطره و بیماری به گذشته‌ی یک مرد بازمی‌گردد. هشتمین گوجه‌فرنگی از دل یک اجرای عجیب، احساس گناه و یاد گذشته را بیرون می‌کشد و حلیمه ذهن زنی را نشان می‌دهد که در مسیر خشونت ایدئولوژیک شکل گرفته است.

چرا باید کتاب سوئیچ را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب سوئیچ را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب شش تک‌گویی نمایشی را کنار هم می‌گذارد که هرکدام لحن، فضا و بحران متفاوتی دارند.
• خواندن این کتاب امکان آشنایی با شیوه‌ی شخصیت‌پردازی در نمایشنامه‌های تک‌نفره را فراهم می‌کند.
• متن‌ها مسئله‌هایی مثل قدرت، ترس، خاطره، مرگ، تنهایی و خشونت را از زاویه‌های گوناگون پیش می‌کشند.
• هریک از نمایشنامه‌ها بر صدای یک شخصیت بنا شده و برای بررسی گفتار نمایشی و ریتم مونولوگ نمونه‌های قابل‌توجهی ارائه می‌دهد.
• فضاهای متنوع کتاب از عمارت و بیمارستان تا تاکسی و سالن اجرا، تجربه‌ای چندگانه از جهان نمایش می‌سازند.

خواندن کتاب سوئیچ را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب سوئیچ به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به ادبیات نمایشی ایران که می‌خواهند چند تک‌گویی از یک نمایشنامه‌نویس معاصر را یک‌جا بخوانند.
• دانشجویان و هنرجویان تئاتر که درباره‌ی مونولوگ، شخصیت‌محوری و اجرای تک‌نفره مطالعه می‌کنند.
• خوانندگانی که به متن‌های نمایشی با فضاهای تیره، ذهن‌های آشفته و موقعیت‌های بحرانی علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند در نمایشنامه با موضوع‌هایی مثل قدرت، خاطره، فقدان و فروپاشی روانی روبه‌رو شوند.
• بازیگران و کارگردانانی که به‌دنبال متن‌هایی مناسب برای خوانش، تمرین یا بررسی اجرایی هستند.

بخشی از کتاب سوئیچ

«روزم از همین‌جا شروع می‌شه. هر روز صدای بسته شدن کلید قفل که می‌‌آد، کل عمارت دست منه.
دورتادور حیاط می‌چرخد و جست‌وخیز می‌کند.
می‌تونم جست‌وخیز و بازی کنم. ول باشم واسهٔ خودم تو حیاط عمارت، به‌اندازهٔ کل حیاط آزاد می‌شم. آقا خیلی مهربونه، منو اندازهٔ بچهٔ نداشته‌ش دوس داره. واسه همین آ‌دمم کرده. من اول این‌طوری نبودم. چارچنگولی لای علفا افتاده بودم که آقا پیدام کرد. اون‌وقتا پشت گوشم می‌خارید. یه‌وری می‌شاشیدم رو دیوار و واق‌واق می‌کردم عین سگ. حالا مچ پام می‌خاره، سر پا می‌شاشم و حرف می‌زنم عین آدما. یه‌کم‌ هم خنگ شدم نه آدم کاملم، نه سگ؛ یه آد‌گم... آدمی‌‌ام که سگ می‌شم، هروقت آقا بخواد سگ می‌شم.»