کتاب کاتب اهریمن

کتاب کاتب اهریمن روایتی از زندگی ابن‌رشد نوشته ژیلبر سینوئه و ترجمه سیدحمیدرضا مهاجرانی است که انتشارات مروارید آن را منتشر کرده است. این رمان تاریخی از دل واپسین روزهای زندگی ابن‌رشد آغاز می‌شود؛ جایی که او در مقام فیلسوف، پزشک و فقیه، گذشته‌ی خود را مرور می‌کند و از کشمکش میان عقل، ایمان، قدرت و تعصب می‌نویسد. متن کتاب فقط به زندگی یک چهره‌ی مشهور نمی‌پردازد، بلکه مسیر اندیشه‌ای را دنبال می‌کند که در اندلس و اروپا هم‌زمان ستایش و دشمنی برانگیخته است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب کاتب اهریمن

کتاب کاتب اهریمن نوشته ژیلبر سینوئه رمانی تاریخی است که زندگی ابن‌رشد را به‌صورت اول‌شخص و در قالب یادداشت‌ها، خاطره‌ها و تأملات او بازسازی می‌کند. روایت از روزهای پایانی عمر او در مراکش شروع می‌شود و بعد به گذشته بازمی‌گردد؛ به قرطبه، به سال‌های آموزش، به ورودش به پزشکی و فلسفه و به دوره‌ای که اندلس زیر فشار کشمکش‌های سیاسی و مذهبی شکل تازه‌ای پیدا می‌کند. در این فضا، ابن‌رشد فقط یک شخصیت علمی نیست؛ او انسانی است که هم با قدرت سیاسی سروکار دارد، هم با دستگاه فقهی، هم با میراث یونانی و هم با ترس دائمی از سوءتفاهم، تکفیر و حذف.
کتاب کاتب اهریمن فقط شرح زندگی یک متفکر نیست و بخش مهمی از جذابیتش از تقابل اندیشه‌ها می‌آید. متن، ابن‌رشد را در کنار نام‌هایی چون ابن‌عربی، ابن‌میمون، غزالی، ابن‌طفیل و ارسطو قرار می‌دهد و از خلال این پیوندها، فضای فکری اندلس و اروپا را نشان می‌دهد. در بخش‌هایی از رمان، ماجرا از جهان اسلام بیرون می‌رود و به پاریس و محاکمه‌ها و مخالفت‌های کلیسایی می‌رسد؛ جایی که شرح‌ها و تفسیرهای ابن‌رشد بر آثار ارسطو منشأ هراس و واکنش می‌شوند و لقب کاتب اهریمن معنای روشن‌تری پیدا می‌کند.
کتاب کاتب اهریمن حال‌وهوایی آمیخته از تاریخ، فلسفه و کشمکش درونی دارد. روایت، هم به شهرها و کتابخانه‌ها و مدرسه‌ها جان می‌دهد و هم به سؤالاتی می‌رسد که ذهن ابن‌رشد را رها نمی‌کنند: نسبت عقل و وحی چیست، قدرت چرا به تعصب نزدیک می‌شود و دانایی چگونه می‌تواند به اتهام بدل شود. همین ترکیب باعث شده است که رمان فقط بازگویی یک زندگی نباشد، بلکه تصویری از دوره‌ای باشد که در آن اندیشه هم امکان رهایی دارد و هم بهای سنگین.

خلاصه داستان کاتب اهریمن

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
ابن‌رشد در سال‌های پایانی عمر، برای پسرش از گذشته می‌نویسد؛ از کودکی در قرطبه، از خانواده‌ای اهل فقه و دانش، از شیفتگی‌اش به پزشکی و فلسفه و از دیدارها و گفت‌وگوهایش با چهره‌های مهم زمانه. روایت، مسیر او را از سال‌های آموزش تا ورود به میدان اندیشه و قدرت دنبال می‌کند و نشان می‌دهد چگونه تفسیرهایش از ارسطو و دفاعش از عقل، او را در برابر متعصبان قرار می‌دهد. هم‌زمان، رمان به بیرون از اندلس هم سر می‌کشد و بازتاب اندیشه‌های او را در اروپا نشان می‌دهد؛ جایی که نام ابن‌رشد به موضوعی مناقشه‌برانگیز تبدیل شده است.

چرا باید کتاب کاتب اهریمن را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب کاتب اهریمن را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب زندگی ابن‌رشد را در پیوند با فضای فکری و سیاسی اندلس روایت می‌کند، نه به‌صورت یک شرح حال خشک.
• خواننده با تنش میان عقل، ایمان، قدرت و تعصب در بستر یک دوره‌ی تاریخی آشنا می‌شود.
• رمان نشان می‌دهد اندیشه‌های ابن‌رشد چگونه هم در جهان اسلام و هم در اروپا واکنش برانگیخته‌اند.
• متن، چهره‌هایی مانند ابن‌طفیل، ابن‌عربی، ابن‌میمون و غزالی را در نسبت با ابن‌رشد وارد روایت می‌کند و دامنه‌ی بحث را گسترده‌تر می‌سازد.
• فضای کتاب برای کسانی که به تاریخ اندلس، سرگذشت متفکران و جدال‌های فکری علاقه دارند، اطلاعات و تصویرهای زیادی فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب کاتب اهریمن به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به رمان‌های تاریخی که بر زندگی شخصیت‌های فکری و فرهنگی متمرکزند.
• خوانندگانی که به تاریخ اندلس و کشمکش‌های مذهبی و سیاسی آن دوره علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند درباره‌ی ابن‌رشد و جایگاه او در جدال میان فلسفه و شریعت بیشتر بدانند.
• مخاطبانی که از روایت‌های شخصیت‌محور با درون‌مایه‌ی فکری و تاریخی لذت می‌برند.
• علاقه‌مندانی که دوست دارند بازتاب اندیشه‌های اسلامی در فضای فکری اروپا را در قالب رمان دنبال کنند.

بخشی از کتاب کاتب اهریمن

«من برای پسرم، جهاد، این سطور را می‌نگارم. از سه پسرم تنها جهاد برایم باقی مانده. فقط برای اوست که این مطالب را می‌نویسم و نه دیگری...
در شرایطی که این نایرهٔ گردباد پیچان و روبنده جهان ما را در کانون خود گرفته و آن را به سوی تندروی و تعصبات عاری از فهم می‌کشاند، چطور می‌توانم او را از پروا و پرهیز غافل کنم و هشدارش ندهم؟ چطور می‌توانم آنچه را که از آن محرومم کردند برایش تبیین کنم، حال آن‌که خودم همچنان در قید حیاتم؟
من عمری را دهان‌دوخته و لب‌فروبسته سپری کردم، در سایهٔ ترس و تهدید زیستم و اینک در دل تاریکی این شب دیجور از آن واهمه دارم که مبادا این صفحات مکتوب مقابل دیدگانی نامحرم و نااهل قرار بگیرد و آن راز سربه‌مهر کشف شود. که اگر چنین شود، آن‌وقت است که من دو بار خواهم مرد. آن فقهای جاه‌طلبی که از خداوند تنها اسمش را می‌شناسند و زیر و زبر آیاتش را، قطعاً نبش قبرم خواهند کرد، کفنم را از تن خواهند کشید و جسدم را خوراک سگان وحشی و درندگان بیابان‌زی خواهند کرد.
وه چه تلخ و اسف‌انگیز است که اکثریت قریب‌به‌اتفاق این جماعت کبادهٔ تفسیر آیات نوری را می‌کشند که فهمی از معنایش ندارند و عمقش را درک نمی‌کنند. آن‌ها سپاهیان تاریکی و بی‌خردانی هستند که با تحریف قرآن کریم سعی بر ارائهٔ چهره‌ای مخدوش از دین را دارند که مطابق با مطامع دنیوی و ضامن بقای خودشان است.»