کتاب تفکر طراحی

کتاب تفکر طراحی (دیدگاهی نو در آموزش؛ راهنمای عملی معلمان و استادان) نوشته زهرا ابوالحسنی و مرضیه دهقانی است و انتشارات دانشگاه تهران آن را منتشر کرده است. این کتاب به آموزش از زاویه‌ای می‌نگرد که در آن یادگیری فقط انتقال محتوا نیست؛ بلکه فرایندی برای دیدن مسئله، فهم نیازها، ایده‌پردازی و آزمودن راه‌حل‌هاست. نویسندگان با تکیه‌ بر مبانی نظری، الگوهای شناخته‌شده و نمونه‌های آموزشی نشان می‌دهند تفکر طراحی چگونه می‌تواند در مدرسه و دانشگاه به کار گرفته شود و چه نسبتی با مهارت‌های قرن ۲۱، برنامه‌ریزی درسی و آموزش معلمان دارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تفکر طراحی

کتاب تفکر طراحی، به قلم زهرا ابوالحسنی و مرضیه دهقانی، به بررسی جایگاه تفکر طراحی در آموزش می‌پردازد و آن را به‌عنوان شیوه‌ای برای مواجهه با مسائل پیچیده، مبهم و چندوجهی در محیط‌های یادگیری مطرح می‌کند. محور اصلی اثر حاضر پیوند میان طراحی، یادگیری و حل مسئله است؛ یعنی جایی که آموزش از قالب انتقال یک‌سویه‌ی دانش فاصله می‌گیرد و به‌سمت مشارکت، کاوش، همدلی و ساختن تجربه‌های یادگیری حرکت می‌کند. این کتاب درباره‌ی تغییری در نگاه به تدریس، برنامه‌ی درسی و نقش معلم است.

کتاب تفکر طراحی ۱۲ فصل دارد و دامنه‌ی مطالب آن از تعریف و تاریخچه تا کاربست عملی ادامه پیدا کرده است. فصل‌های آغازین به مفهوم تفکر طراحی، ریشه‌های آن و دیدگاه نظریه‌پردازانی مانند هربرت سیمون، دونالد شون، نایجل کراس، ریچارد بوچانان و برایان لاوسون اختصاص دارد؛ سپس کتاب به موضوعاتی مانند مهارت‌های قرن ۲۱، اعتمادبه‌نفس خلاق، تفکر واگرا و همگرا، مسائل بدساختار و الگوهای مختلف تفکر طراحی می‌پردازد. در ادامه نیز نسبت این رویکرد با دیدگاه‌های برنامه‌ی درسی، عناصر آموزش، آموزش معلمان، مزایا و محدودیت‌ها و نمونه‌های اجرایی در آموزش عمومی و آموزش عالی بررسی شده است.

کتاب تفکر طراحی به فرایند اجرا نیز پرداخته است. نویسندگان شرح الگوی مدرسه‌ی استنفورد را با شرح مراحلی مانند همدلی، تعریف مسئله، ایده‌پردازی، نمونه‌سازی و ارزیابی همراه کرده و سپس به سراغ نمونه‌های آموزشی رفته‌اند؛ از کاربرد در ریاضی و علوم تا پروژه‌های دانشگاهی و بسته‌ی پیشنهادی برای درس کار و فناوری.

خلاصه کتاب تفکر طراحی

آموزش در مواجهه با مسائل پیچیده به شیوه‌ای نیاز دارد که فقط بر انتقال اطلاعات تکیه نکند. نویسندگان مفهوم تفکر طراحی را از نظر تاریخی و نظری روشن می‌کنند و نشان می‌دهند این رویکرد چگونه با همدلی، تعریف دقیق مسئله، ایده‌پردازی، آزمون و بازنگری پیوند دارد؛ سپس نسبت آن را با مهارت‌های قرن ۲۱، برنامه‌ریزی درسی، یادگیری سازنده‌گرا و آموزش معلمان بررسی می‌کنند. بخش‌های پایانی کتاب به الگوهای اجرایی، ابزارهای آموزشی، مزایا و محدودیت‌ها و نمونه‌های عملی در مدرسه و دانشگاه می‌پردازد. هدف از نوشتن این کتاب، کمک به تبدیل کلاس به فضایی است که یادگیرنده در آن در فرایند فهم مسئله و ساختن راه‌حل نقشی فعال داشته باشد.

چرا باید کتاب تفکر طراحی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب تفکر طراحی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تصویری از مفهوم تفکر طراحی و ریشه‌های نظری آن در آموزش ارائه می‌دهد.
• خواننده با الگوهای مختلف تفکر طراحی، ازجمله الگوی مدرسه‌ی استنفورد، آشنا می‌شود.
• این کتاب نسبت تفکر طراحی را با مهارت‌های قرن ۲۱، خلاقیت، همدلی و حل مسئله توضیح می‌دهد.
• بخش‌های مربوط به برنامه‌ی درسی، روش تدریس و ارزشیابی نشان می‌دهند این رویکرد چگونه می‌تواند در کلاس درس به کار گرفته شود.
• کتاب فقط به مزایا نپرداخته و چالش‌ها و محدودیت‌های اجرای تفکر طراحی را هم مطرح کرده است.

خواندن کتاب تفکر طراحی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب تفکر طراحی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• معلمان و مدرسانی که می‌خواهند شیوه‌های تدریس خود را به‌سمت یادگیری مسئله‌محور و مشارکتی ببرند.
• دانشجویان و پژوهشگران علوم تربیتی که به برنامه‌ریزی درسی، روش تدریس و آموزش تفکر علاقه دارند.
• دانشجو‌ـ‌معلمان و فعالان حوزه‌ی تربیت معلم که به طراحی تجربه‌های یادگیری توجه می‌کنند.
• مدیران و برنامه‌ریزان آموزشی که در پی درک نسبت نوآوری آموزشی و نیازهای واقعی یادگیرندگان هستند.
• علاقه‌مندان به حوزه‌ی خلاقیت، همدلی، حل مسئله و آموزش مبتنی‌بر پروژه در مدرسه و دانشگاه.