کتاب عقلانیت در روایتی زنانه؛ گفتمان غربی

کتاب عقلانیت در روایتی زنانه؛ گفتمان غربی نوشته مریم صانع‌پور است و انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب آن را منتشر کرده است. این کتاب به یکی از پرسش‌های ریشه‌دار در تاریخ اندیشه می‌پردازد: چرا عقلانیت در بسیاری از روایت‌های فلسفی و دینی غربی با مردانگی پیوند خورده و زنانگی در سوی مقابل قرار گرفته است؟ نویسنده با دنبال‌کردن این مسئله از اسطوره‌های یونان باستان تا فلسفه‌های فمینیستی، نشان می‌دهد که این نسبت فقط یک بحث نظری نیست و به تعریف انسان، دانش، عدالت و حضور اجتماعی زنان گره می‌خورد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب عقلانیت در روایتی زنانه؛ گفتمان غربی

کتاب عقلانیت در روایتی زنانه؛ گفتمان غربی نوشته مریم صانع‌پور پژوهشی مفصل درباره نسبت عقل، جنسیت و قدرت در سنت فکری غرب است. نویسنده بحث را از این پرسش آغاز می‌کند که چگونه در بخش بزرگی از تاریخ اندیشه، عقل به‌عنوان امری متعالی، مردانه و معیار انسان کامل تعریف شده و در مقابل، زنانگی به احساس، جسم، انفعال یا حاشیه رانده شده است. مسیر کتاب از اسطوره‌های یونان باستان شروع می‌شود، به فلسفه یونانی و عقل مدرن می‌رسد و سپس نقدهای فمینیستی و پسامدرن را کنار هم می‌گذارد تا نشان دهد این تصویر از عقل چگونه ساخته شده و چه پیامدهایی داشته است.
این کتاب در ۹ فصل تنظیم شده و از همان فهرست می‌توان دامنه‌ی بحث را دید. فصل‌هایی مانند نسبت عقل و جنسیت در نگاه اسطوره‌پردازان و فیلسوفان یونان باستان، عقل در فلسفه‌های فمینیستی، نقد عقل مذکر توسط فمینیست‌ها، عقلانیت و زنانگی در فلسفه‌های فمینیستی و مردسالاری عقلانیت دینی، شاکله‌ی اصلی اثر را می‌سازند. نویسنده فقط به بازگویی دیدگاه‌ها بسنده نمی‌کند، بلکه آن‌ها را با هم مقایسه می‌کند؛ از دوگانه‌هایی مثل ذهن و جسم، صورت و ماده، عقل و احساس حرف می‌زند و نشان می‌دهد این دوگانه‌ها چگونه در سنت غربی بار جنسیتی پیدا کرده‌اند. در بخش‌های پایانی نیز بحث به راه‌حل‌های پیشنهادی فیلسوفان فمینیست می‌رسد؛ از عینیت قوی و سوژه‌های متکثر جسمانی تا نقش عشق، شهود، تجربه‌های زنان و بازاندیشی در فلسفه دین. فضای کلی اثر تحلیلی و مسئله‌محور است و بیش از هر چیز می‌خواهد نشان دهد تعریف عقل، فقط یک تعریف انتزاعی نیست بلکه بر جایگاه اجتماعی، اخلاقی و معرفتی زنان اثر می‌گذارد.

خلاصه کتاب عقلانیت در روایتی زنانه؛ گفتمان غربی

کتاب عقلانیت در روایتی زنانه؛ گفتمان غربی تاریخچه‌ی پیوند میان عقلانیت و مردانگی را در سنت غربی دنبال می‌کند. مریم صانع‌پور ابتدا به اسطوره‌های یونان باستان و تصویر زن در آن‌ها می‌پردازد و بعد نشان می‌دهد این تصویر چگونه در فلسفه یونانی و سپس در عقلانیت مدرن ادامه پیدا کرده است. در ادامه، نقدهای فمینیستی و پسامدرن به این میراث بررسی می‌شود؛ نقدهایی که به مردانه‌بودن سوژه‌ی عقلانی، حذف زنان از تاریخ فلسفه، جانبداری معرفتی و مردسالاری در فلسفه دین توجه دارند. کتاب درنهایت به‌سمت امکان بازتعریف عقلانیت حرکت می‌کند؛ عقلانیتی که با تبعیض جنسیتی، حذف تجربه‌های زنان و تقابل خشک میان عقل و عاطفه همراه نباشد.

چرا باید کتاب عقلانیت در روایتی زنانه؛ گفتمان غربی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب عقلانیت در روایتی زنانه؛ گفتمان غربی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب ریشه‌های تاریخی پیوند عقلانیت و مردانگی را از اسطوره تا فلسفه مدرن کنار هم می‌گذارد.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند بفهمد دوگانه‌هایی مثل عقل و احساس یا ذهن و جسم چگونه بار جنسیتی پیدا کرده‌اند.
• این اثر دیدگاه‌های فمینیستی مختلف را فقط نام نمی‌برد، بلکه آن‌ها را مقایسه و نقد می‌کند.
• کتاب نشان می‌دهد بحث عقلانیت به حوزه‌هایی مثل اخلاق، سیاست، علم و فلسفه دین هم کشیده می‌شود.
• بخش‌های پایانی اثر امکان‌های بازتعریف عقل را بر پایه‌ی عدالت، ضدتبعیض‌بودن و به‌رسمیت‌شناختن تجربه‌های متکثر بررسی می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب عقلانیت در روایتی زنانه؛ گفتمان غربی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگرانی که به فلسفه، مطالعات زنان و فلسفه دین علاقه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند نسبت میان عقلانیت، جنسیت و ساختارهای قدرت را دقیق‌تر بررسی کنند.
• کسانی که درباره‌ی نقد فمینیستیِ سنت فلسفی غرب پرسش دارند.
• مخاطبانی که به بحث‌های مربوط به عقل مدرن، سوژه، عینیت و عدالت معرفتی توجه می‌کنند.
• علاقه‌مندانی که می‌خواهند با مسئله‌ی حضور یا حذف زنان در تاریخ اندیشه آشنا شوند.