کتاب عقلانیت در روایتی زنانه؛ گفتمان غربی

کتاب عقلانیت در روایتی زنانه؛ گفتمان غربی نوشته مریم صانع‌پور است و انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب آن را منتشر کرده است. این کتاب به یکی از پرسش‌های ریشه‌دار در تاریخ اندیشه می‌پردازد: چرا عقلانیت در بسیاری از روایت‌های فلسفی و دینی غربی با مردانگی پیوند خورده و زنانگی در سوی مقابل قرار گرفته است؟ نویسنده با دنبال‌کردن این مسئله از اسطوره‌های یونان باستان تا فلسفه‌های فمینیستی، نشان می‌دهد که این نسبت فقط یک بحث نظری نیست و به تعریف انسان، دانش، عدالت و حضور اجتماعی زنان گره می‌خورد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب عقلانیت در روایتی زنانه؛ گفتمان غربی

کتاب عقلانیت در روایتی زنانه؛ گفتمان غربی نوشته مریم صانع‌پور پژوهشی مفصل درباره‌ی نسبت عقل، جنسیت و قدرت در سنت فکری غرب است. نویسنده بحث را از این پرسش آغاز می‌کند که چگونه در بخش بزرگی از تاریخ اندیشه، عقل به‌عنوان امری متعالی، مردانه و معیار انسان کامل تعریف شده و در مقابل، زنانگی به احساس، جسم، انفعال یا حاشیه رانده شده است. مسیر کتاب از اسطوره‌های یونان باستان شروع می‌شود، به فلسفه‌ی یونانی و عقل مدرن می‌رسد و سپس نقدهای فمینیستی و پسامدرن را کنار هم می‌گذارد تا نشان دهد این تصویر از عقل چگونه ساخته شده و چه پیامدهایی داشته است.
این کتاب در ۹ فصل تنظیم شده و از همان فهرست می‌توان دامنه‌ی بحث را دید. فصل‌هایی مانند نسبت عقل و جنسیت در نگاه اسطوره‌پردازان و فیلسوفان یونان باستان، عقل در فلسفه‌های فمینیستی، نقد عقل مذکر توسط فمینیست‌ها، عقلانیت و زنانگی در فلسفه‌های فمینیستی و مردسالاری عقلانیت دینی، شاکله‌ی اصلی اثر را می‌سازند. نویسنده فقط به بازگویی دیدگاه‌ها بسنده نمی‌کند، بلکه آن‌ها را با هم مقایسه می‌کند؛ از دوگانه‌هایی مثل ذهن و جسم، صورت و ماده، عقل و احساس حرف می‌زند و نشان می‌دهد این دوگانه‌ها چگونه در سنت غربی بار جنسیتی پیدا کرده‌اند. در بخش‌های پایانی نیز بحث به راه‌حل‌های پیشنهادی فیلسوفان فمینیست می‌رسد؛ از عینیت قوی و سوژه‌های متکثر جسمانی تا نقش عشق، شهود، تجربه‌های زنان و بازاندیشی در فلسفه‌ی دین. فضای کلی اثر تحلیلی و مسئله‌محور است و بیش از هر چیز می‌خواهد نشان دهد تعریف عقل، فقط یک تعریف انتزاعی نیست بلکه بر جایگاه اجتماعی، اخلاقی و معرفتی زنان اثر می‌گذارد.

خلاصه کتاب عقلانیت در روایتی زنانه؛ گفتمان غربی

کتاب عقلانیت در روایتی زنانه؛ گفتمان غربی تاریخچه‌ی پیوند میان عقلانیت و مردانگی را در سنت غربی دنبال می‌کند. مریم صانع‌پور ابتدا به اسطوره‌های یونان باستان و تصویر زن در آن‌ها می‌پردازد و بعد نشان می‌دهد این تصویر چگونه در فلسفه‌ی یونانی و سپس در عقلانیت مدرن ادامه پیدا کرده است. در ادامه، نقدهای فمینیستی و پسامدرن به این میراث بررسی می‌شود؛ نقدهایی که به مردانه‌بودن سوژه‌ی عقلانی، حذف زنان از تاریخ فلسفه، جانبداری معرفتی و مردسالاری در فلسفه‌ی دین توجه دارند. کتاب درنهایت به‌سمت امکان بازتعریف عقلانیت حرکت می‌کند؛ عقلانیتی که با تبعیض جنسیتی، حذف تجربه‌های زنان و تقابل خشک میان عقل و عاطفه همراه نباشد.

چرا باید کتاب عقلانیت در روایتی زنانه؛ گفتمان غربی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب عقلانیت در روایتی زنانه؛ گفتمان غربی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب ریشه‌های تاریخی پیوند عقلانیت و مردانگی را از اسطوره تا فلسفه‌ی مدرن کنار هم می‌گذارد.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند بفهمد دوگانه‌هایی مثل عقل و احساس یا ذهن و جسم چگونه بار جنسیتی پیدا کرده‌اند.
• این اثر دیدگاه‌های فمینیستی مختلف را فقط نام نمی‌برد، بلکه آن‌ها را مقایسه و نقد می‌کند.
• کتاب نشان می‌دهد بحث عقلانیت به حوزه‌هایی مثل اخلاق، سیاست، علم و فلسفه‌ی دین هم کشیده می‌شود.
• بخش‌های پایانی اثر امکان‌های بازتعریف عقل را بر پایه‌ی عدالت، ضدتبعیض‌بودن و به‌رسمیت‌شناختن تجربه‌های متکثر بررسی می‌کند.

خواندن کتاب عقلانیت در روایتی زنانه؛ گفتمان غربی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب عقلانیت در روایتی زنانه؛ گفتمان غربی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگرانی که به فلسفه، مطالعات زنان و فلسفه‌ی دین علاقه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند نسبت میان عقلانیت، جنسیت و ساختارهای قدرت را دقیق‌تر بررسی کنند.
• کسانی که درباره‌ی نقد فمینیستیِ سنت فلسفی غرب پرسش دارند.
• مخاطبانی که به بحث‌های مربوط به عقل مدرن، سوژه، عینیت و عدالت معرفتی توجه می‌کنند.
• علاقه‌مندانی که می‌خواهند با مسئله‌ی حضور یا حذف زنان در تاریخ اندیشه آشنا شوند.