کتاب از سده تا نوروز

کتاب از سده تا نوروز، نوشته نورعلی نورزاد، مجموعه‌ای از مقاله‌ها درباره‌ی دو جشن مهم سده و نوروز در فرهنگ و ادبیات ملی تاجیکستان است. این اثر با مقدمه‌ی نظام‌الدین زاهدی در سال ۱۴۰۲ توسط انتشارات خردگان منتشر شده است. موضوع اصلی کتاب پیگیری سرنوشت تاریخی این آیین‌ها از متون کهن تا ادبیات تاجیک و نشان‌دادن پیوند آن‌ها با حافظه‌ی فرهنگی، شعر و سنت‌های مردمی است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب از سده تا نوروز اثر نورعلی نورزاد

کتاب از سده تا نوروز، نوشته‌ی نورعلی نورزاد، مجموعه‌ای پژوهشی درباره‌ی جایگاه جشن سده و نوروز در فرهنگ تاجیکستان و در گستره‌ی ادبیات فارسی‌زبان است. نویسنده به شرح آیین‌ها بسنده نمی‌کند و می‌کوشد مسیر تاریخی آن‌ها را در حافظه‌ی جمعی، شعر، روایت‌های کهن و سنت‌های مکتوب دنبال کند. مقدمه‌ی کتاب نیز بر اهمیت این جشن‌ها در بازشناسی میراث فرهنگی و پیوند آن‌ها با هویت تاریخی تاجیکان تأکید کرده است.

کتاب از سده تا نوروز در سه بخش تنظیم شده است. بخش نخست بیشتر بر جشن سده تمرکز دارد و مقاله‌هایی مانند «سده آمد که تو را مژده دهد از نوروز» و «سرنوشت جشن سده در شاهنامه‌ی فردوسی» را در بر می‌گیرد. در این بخش، سده هم به‌عنوان یک مناسبت تقویمی هم به‌عنوان نشانه‌ای از آتش، روشنایی، گذار از سرما و مقدمه‌ای برای رسیدن نوروز بررسی می‌شود. نورعلی نورزاد در این مسیر به روایت‌های اسطوره‌ای، شاهنامه، تفسیرهای تاریخی و بازتاب این جشن در شعر فارسی و تاجیکی پرداخته است.

کتاب از سده تا نوروز در بخش دوم به نوروز تاجیکان می‌رسد و موضوع‌هایی مانند خاستگاه نوروز، تداوم سنت‌های آن، کاروان نوروز و حضور این آیین در میان تاجیکان و حتی در پیوند با سرزمین هندوان را مطرح می‌کند. بخش سوم نیز به بهار و نوروز در ادبیات تاجیک اختصاص دارد و از بازتاب این فصل و این جشن در شعر و نثر سخن می‌گوید. مقاله‌هایی درباره‌ی میرزا بیدل و پیروان او و نیز نوروز در یادداشت‌های صدرالدین عینی نشان می‌دهند که نورعلی نورزاد به‌دنبال ترسیم یک نقشه‌ی فرهنگی است؛ نقشه‌ای که در آن جشن، ادبیات، تاریخ و حافظه‌ی قومی به هم می‌رسند.

خلاصه کتاب از سده تا نوروز

کتاب از سده تا نوروز مجموعه‌ای از مقالات است که جشن سده و نوروز را از منظر تاریخ، اسطوره، ادبیات و سنت‌های فرهنگی تاجیکان بررسی می‌کند. نورعلی نورزاد در این اثر، نشان می‌دهد که این جشن‌ها فقط آیین‌های مناسبتی نیستند و در شعر، روایت‌های کهن، نوروزنامه‌ها و حافظه‌ی فرهنگی فارسی‌زبانان حضوری ماندگار دارند. بخشی از کتاب به سده و پیوند آن با آتش، روشنایی و شاهنامه‌ی فردوسی اختصاص یافته و بخشی دیگر نوروز را بررسی کرده است. در ادامه نیز بازتاب بهار و نوروز در ادبیات تاجیک، از رودکی و بیدل تا نویسندگان و شاعران متأخر، بررسی شده است.

چرا باید کتاب از سده تا نوروز را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب از سده تا نوروز را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب پیوند جشن سده و نوروز را با ادبیات فارسی و تاجیک به‌صورت مستند نشان می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی این اثر می‌تواند جایگاه این جشن‌ها را در حافظه‌ی تاریخی و فرهنگی تاجیکان بهتر بشناسد.
• کتاب به مقاله‌هایی مشخص تقسیم شده است و هر بخش از زاویه‌ای جداگانه به تاریخ، شعر، آیین و روایت‌های مربوط به این جشن‌ها می‌پردازد.
• این اثر برای شناخت بازتاب نوروز و سده در شاهنامه، نوروزنامه‌ها و شعر تاجیک منبعی مفید است.
• خواندن این کتاب به درک بهتر پیوند میان آیین‌های کهن و تداوم آن‌ها در ادبیات و زندگی فرهنگی امروز کمک می‌کند.

خواندن کتاب از سده تا نوروز را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب از سده تا نوروز به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به فرهنگ و آیین‌های ایرانی و تاجیکی که می‌خواهند درباره‌ی جشن سده و نوروز شناخت دقیق‌تری به دست آورند.
• خوانندگانی که به پیوند ادبیات فارسی با جشن‌ها و سنت‌های کهن توجه دارند.
• دانشجویان و پژوهشگران ادبیات فارسی، فرهنگ‌پژوهی و مطالعات تاجیکستان که به نمونه‌های مشخص از بازتاب آیین‌ها در متن‌های ادبی نیاز دارند.
• کسانی که می‌خواهند نقش شاهنامه، نوروزنامه‌ها و شعر تاجیک را در حفظ میراث فرهنگی دنبال کنند.
• مخاطبانی که از مقاله‌های موضوع‌محور درباره‌ی تاریخ فرهنگی و ادبی لذت می‌برند.

درباره نورعلی نورزاد

نورعلی نورزاد، پژوهشگر و استاد ادبیات کلاسیک تاجیک، در ۲۰ سپتامبر ۱۹۷۴ در دیه ویشب ناحیه‌ی عینی تاجیکستان به دنیا آمد. او در سال ۱۹۹۶ تحصیلات خود را در دانشگاه دولتی خجند به پایان رساند و از سال ۱۹۹۶ تا ۱۹۹۹ در مقطع دکتری به پژوهش درباره‌ی معرفت و شرح اشعار بیدل دهلوی پرداخت. نورزاد در سال‌های بعد به تدریس و پژوهش مشغول شد و بین سال‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۷ مدیریت گروه ادبیات کلاسیک تاجیک این دانشگاه را بر عهده داشت. او از سال ۲۰۱۷ به عضویت هیئت‌علمی دانشگاه خجند درآمد و از سال ۲۰۱۸ به‌عنوان دانشیار، معاون رئیس و رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و هم‌زمان پروفسور گروه ادبیات کلاسیک تاجیک این دانشگاه فعالیت کرد.