کتاب فرقه ها و جنبش های نوین دینی

کتاب فرقه ها و جنبش های نوین دینی نوشته لورن داوسون، با ترجمه سمانه غلامی و کوثر طاهری، از سوی انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب منتشر شده است. این کتاب به‌جای تکرار داوری‌های رایج درباره‌ی فرقه‌ها، سراغ این پرسش می‌رود که این گروه‌ها چگونه شکل می‌گیرند، چرا افراد به آن‌ها می‌پیوندند و چرا رسانه‌ها و افکار عمومی اغلب تصویری هراس‌آلود از آن‌ها می‌سازند. تمرکز اثر بر بررسی جامعه‌شناختی، تاریخی و فرهنگی این پدیده است و از بحث شست‌وشوی مغزی تا خشونت، جنسیت و اینترنت را دربر می‌گیرد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فرقه ها و جنبش های نوین دینی

کتاب فرقه‌ها و جنبش‌های نوین دینی یک مجموعه‌ی جامع و معتبر از مقالات و متون کلیدی در حوزه‌ی مطالعه‌ی جامعه‌شناختی فرقه‌ها و جنبش‌های نوین دینی (NRMs) است که در سال ۲۰۰۳ توسط انتشارات Blackwell در مجموعه‌ی «مطالعات بلکول در ادیان» (Blackwell Readings in Religion) منتشر شد. این کتاب ۲۹۷ صفحه‌ای که با مقدمه‌ای از خود ویراستار و در هشت بخش سازماندهی شده، به گردآوری آرای برجسته‌ترین تاریخ‌دانان، جامعه‌شناسان و روان‌شناسان دین (از جمله ایلین بارکر، جیمز بکفورد، روی والیس، رادنی استارک و مارگارت سینگر) پرداخته است تا خواننده را با پاسخ‌های علمی به پرسش‌های بنیادین درباره‌ی فرقه‌ها (چیستی، چرایی، چگونگی جذب و چرایی خشونت) آشنا سازد. این اثر با هدف جایگزین‌سازی «پیش‌داوری و گمانه‌پردازی با بینش‌های قابل‌اعتماد در مورد ماهیت فعالیت فرقه‌ها» نوشته شده و موضوعاتی چون جنجال «شست‌وشوی مغزی»، خشونت فرقه‌ها و نقش اینترنت را در بر می‌گیرد.

ساختار کتاب فرقه‌ها و جنبش‌های نوین دینی که با مقدمه‌ای از ویراستار آغاز می‌شود، در هشت بخش با عناوینی چون «مطالعه‌ی جنبش‌های نوین دینی»، «ماهیت جنبش‌های نوین دینی»، «جنبش‌های نوین دینی در بستر تاریخی و اجتماعی»، «پیوستن به جنبش‌های نوین دینی»، «جنجال شست‌وشوی مغزی»، «خشونت و جنبش‌های نوین دینی»، «مسائل جنسی و جنسیتی» و «جنبش‌های نوین دینی و آینده» سازماندهی شده است. داوسون که یکی از برجسته‌ترین پژوهشگران این حوزه است، در مقدمه‌ی کتاب، با طرح پرسش‌هایی کلیدی مانند «فرقه چیست؟»، «چرا فرقه‌ها پدید می‌آیند؟»، «چه کسانی به آن‌ها می‌پیوندند؟» و «چرا فجایعی مانند قتل‌های خودکشیِ معبد خورشیدی و جونستاون رخ می‌دهند؟»، خواننده را به سفری در لایه‌های پنهان این پدیده‌ی پیچیده‌ی اجتماعی هدایت می‌کند. نسخه‌های مختلف این کتاب در کتابخانه‌های دانشگاهی معتبری چون دانشگاه پنسیلوانیا و دانشگاه ادینبورگ به ثبت رسیده و به‌عنوان منبعی ارزشمند برای دانشجویان و پژوهشگران جامعه‌شناسی دین و مطالعات ادیان معرفی شده است.

خلاصه کتاب فرقه ها و جنبش های نوین دینی

کتاب فرقه‌ها و جنبش‌های نوین دینی تصویری گسترده از جنبش‌های دینی نوپدید ارائه می‌کند و نشان می‌دهد این گروه‌ها را نمی‌توان فقط با ترس، شایعه یا چند نمونه‌ی جنجالی شناخت. اثر از یک‌سو به تعریف‌ها، دسته‌بندی‌ها و زمینه‌های تاریخی این جنبش‌ها می‌پردازد و از سوی دیگر، سؤالاتی مهم را دنبال می‌کند: چه کسانی به این گروه‌ها می‌پیوندند، چه نیازها و بحران‌هایی در این فرایند نقش دارند، نظریه‌ی شست‌وشوی مغزی تا چه حد قابل‌دفاع است و چرا بعضی از این جنبش‌ها با خشونت، جنسیت یا اقتدار کاریزماتیک گره می‌خورند. در کنار این‌ها، کتاب به نقش رسانه، نهادهای اجتماعی و فضای آنلاین هم پرداخته است تا نشان دهد تصویر فرقه‌ها چگونه ساخته و بازتولید می‌شود.

چرا باید کتاب فرقه ها و جنبش های نوین دینی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب فرقه‌ها و جنبش‌های نوین دینی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تصویری پژوهش‌محور از جنبش‌های دینی نوپدید ارائه می‌دهد و فاصله‌ی آن‌ها را با کلیشه‌های رایج نشان می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند مناقشه‌های مربوط به فرقه، شست‌وشوی مغزی و کنترل ذهن را دقیق‌تر بررسی کند.
• این کتاب زمینه‌های تاریخی و اجتماعی شکل‌گیری ادیان جدید را کنار بحث‌های نظری قرار می‌دهد.
• فصل‌های مربوط به پیوستن افراد به این گروه‌ها، شناخت روشن‌تری از انگیزه‌ها و شرایط عضویت به دست می‌دهند.
• بحث‌های مربوط به خشونت، جنسیت و رسانه، موضوع را از زاویه‌های کمتر دیده‌شده دنبال می‌کنند.
• بخش پایانی درباره‌ی موفقیت، شکست و حضور این جنبش‌ها در اینترنت، دامنه‌ی بحث را به وضعیت امروز گسترش می‌دهد.

خواندن کتاب فرقه ها و جنبش های نوین دینی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب فرقه‌ها و جنبش‌های نوین دینی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگرانی که به جامعه‌شناسی دین و تحولات دینی علاقه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی فرقه‌ها و جنبش‌های نوپدید دینی فراتر از روایت‌های رسانه‌ای بدانند.
• کسانی که درباره‌ی نظریه‌ی شست‌وشوی مغزی، کنترل ذهن و عضوگیری در گروه‌های دینی سؤالات جدی دارند.
• علاقه‌مندان به موضوعاتی مانند خشونت دینی، اقتدار کاریزماتیک و نسبت دین با جامعه‌ی مدرن.
• مخاطبانی که می‌خواهند نقش جنسیت، رسانه و اینترنت را در گسترش یا تغییر این جنبش‌ها بررسی کنند.

درباره لورن داوسون

دکتر لورن ال. داوسون (Lorne L. Dawson) (متولد ۱۹۵۴) جامعه‌شناس برجسته‌ی کانادایی و استاد جامعه‌شناسی و مطالعات دینی در دانشگاه واترلو (University of Waterloo) است که به‌عنوان یکی از متخصصان پیشرو در زمینه‌ی جنبش‌های نوین دینی، جنجال شست‌وشوی مغزی و رابطه‌ی دین و اینترنت شناخته می‌شود. او که مدرک دکترای خود را از دانشگاه مک‌مستر (McMaster University) دریافت کرده است، از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۶ به‌عنوان رئیس گروه مطالعات دینی و از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۵ به‌عنوان رئیس گروه جامعه‌شناسی و مطالعات حقوقی دانشگاه واترلو خدمت کرده و یکی از بنیان‌گذاران و مدیران «شبکه‌ی تحقیقات تروریسم، امنیت و جامعه‌ی کانادا» (TSAS) بوده است. داوسون که پژوهش‌هایش در سال‌های اخیر بر «رادیکال‌سازی» و «تروریسم داخلی» متمرکز شده، کتاب‌های مهمی چون درک فرقه‌ها (Comprehending Cults, 1998/2006) و دین آنلاین (Religion Online, 2004) را نیز تألیف کرده است و با سازمان‌های امنیتی و اطلاعاتی کانادا از جمله سرویس اطلاعات امنیتی کانادا (CSIS) و پلیس سواره‌ی سلطنتی کانادا (RCMP) در زمینه‌ی رادیکال‌سازی همکاری داشته است.