کتاب حماسه و محبت در ادبیات شفاهی آذربایجان

کتاب حماسه و محبت در ادبیات شفاهی آذربایجان نوشته علیرضا ذیحق، به سراغ قصه‌ها، افسانه‌ها و روایت‌های عاشیقی آذربایجان می‌رود و نشان می‌دهد که چگونه عشق، دلاوری، اسطوره و حافظه‌ی جمعی در دل روایت‌های شفاهی به هم گره می‌خورند. نویسنده فقط به گردآوری بسنده نکرده و در کنار بازخوانی و بازنویسی داستان‌ها، درباره‌ی ریشه‌های اسطوره‌ای و جایگاه آشیق‌ها هم توضیح داده است. انتشارات شعر سپید این پژوهش را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب حماسه و محبت در ادبیات شفاهی آذربایجان

کتاب حماسه و محبت در ادبیات شفاهی آذربایجان گردآوری و بازنویسی علیرضا ذیحق، مجموعه‌ای از روایت‌هایی است که در حافظه‌ی شفاهی مردم آذربایجان زنده مانده‌اند. محور اصلی اثر، پیوند میان حماسه و عشق در قصه‌های عامیانه است؛ پیوندی که گاهی در چهره‌ی پهلوانان و گاهی در سرگذشت دلدادگانی ظاهر می‌شود که باید از آزمون، سفر، جدایی، پیشگویی و خطر عبور کنند.

کتاب فقط به معرفی چند داستان مشهور محدود نمی‌شود و چند لایه‌ی متفاوت را کنار هم می‌گذارد. بخشی از اثر به توضیح جایگاه آشیق‌ها اختصاص دارد؛ خنیاگرانی که با ساز، آواز و روایت، حامل سنت شفاهی بوده‌اند و داستان‌ها را از مجلسی به مجلس دیگر رسانده‌اند. علیرضا ذیحق در بخش‌های دیگر، بازخوانی روایت‌هایی مانند «کوراغلو» و «قاچاق نبی» را آورده و داستان‌های عامیانه‌ای چون «جمشید شاه»، «عاشقْ غریب و شاه صنم»، «یادگار و گلابتون»، «عاشقْ قربانی و پری»، «فغفور شاه و پری»، «واله و زرنگار»، «محمود و قیزنگار» و «نورس ایمان و ملکه آفاق» را بازنویسی کرده است.

کتاب حماسه و محبت در ادبیات شفاهی آذربایجان از خلال همین روایت‌ها فضایی می‌سازد که در آن اسطوره، دین، موسیقی، عشق، نبرد و تقدیر در کنار هم دیده می‌شوند. در متن، بارها به عناصری مثل رؤیا، عددهای نمادین، پریان، درخت، سفر، ساز و پیشگویی برمی‌خوریم؛ عناصری که به فهم جهان ذهنی قصه‌ها کمک می‌کنند. اهمیت کتاب در این است که تصویری از سنت قصه‌گویی آذربایجان به دست می‌دهد.

خلاصه کتاب حماسه و محبت در ادبیات شفاهی آذربایجان

کتاب حماسه و محبت در ادبیات شفاهی آذربایجان از یک سو به ریشه‌های اسطوره‌ای و نمادین فرهنگ شفاهی آذربایجان می‌پردازد و از سوی دیگر چند روایت مهم این سنت را بازخوانی و بازنویسی می‌کند. 

علیرضا ذیحق ابتدا از جایگاه اسطوره، قصه، افسانه و نقش آشیق‌ها در انتقال این میراث سخن می‌گوید و بعد به سراغ داستان‌هایی می‌رود که در آن‌ها دلاوری، عشق، سفر، رنج و سرنوشت به هم گره خورده‌اند. در این میان، روایت‌هایی مانند «کوراغلو» و «قاچاق نبی» در کنار داستان‌های عاشقانه‌تر قرار می‌گیرند تا دو سوی اصلی این ادبیات یعنی حماسه و محبت روشن‌تر شود.

چرا باید کتاب حماسه و محبت در ادبیات شفاهی آذربایجان را بخوانیم؟

• این کتاب تصویری فشرده و روشن از جهان قصه‌ها و افسانه‌های شفاهی آذربایجان به دست می‌دهد.
• خواننده با نقش آشیق‌ها و پیوند ساز، آواز و روایت در انتقال فرهنگ مردمی آشنا می‌شود.
• اثر نشان می‌دهد که نمادهایی مثل رؤیا، درخت، پری، عددهای آیینی و پیشگویی چگونه در داستان‌ها حضور دارند.
• بازخوانی و بازنویسی چند روایت شناخته‌شده، امکان آشنایی همزمان با داستان‌های پهلوانی و عاشقانه را فراهم می‌کند.
• این کتاب برای شناخت رابطه‌ی میان اسطوره، حافظه‌ی جمعی و ادبیات شفاهی منبعی متمرکز و قابل اعتنا است.

خواندن کتاب حماسه و محبت در ادبیات شفاهی آذربایجان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• علاقه‌مندان به قصه‌ها، افسانه‌ها و روایت‌های شفاهی آذربایجان.
• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی نقش آشیق‌ها در حفظ و انتقال فرهنگ مردمی بیشتر بدانند.
• کسانی که به پیوند میان اسطوره، نماد و داستان‌های عامیانه علاقه دارند.
• مخاطبانی که از روایت‌های پهلوانی، عاشقانه و ماجراجویانه لذت می‌برند.
• پژوهشگران و دانشجویانی که درباره‌ی ادبیات عامه و فرهنگ نواحی ایران مطالعه می‌کنند.