کتاب خدای مرده زاد

کتاب خدای مرده‌ زاد (دین، سیاست و غرب مدرن) نوشته‌ مارک لیلا و ترجمه زانیار ابراهیمی است و انتشارات شرکت کتاب هرمس در سال ۱۴۰۲ آن را منتشر کرده است. این کتاب به یکی از مناقشه‌های ماندگار اندیشه‌ی سیاسی می‌پردازد: نسبت دین و سیاست در غرب مدرن و این پرسش که چرا الهیات سیاسی، با وجود تصور کناررفتن آن، دوباره به صحنه بازمی‌گردد. نویسنده با دنبال‌کردن این بحث، از هابز و روسو تا متفکران قرن بیستم، شکنندگی جدایی دین از سیاست را بررسی می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب خدای مرده‌ زاد اثر مارک لیلا

کتاب خدای مرده‌ زاد (The stillborn God: religion, politics, and the modern West)، نوشته‌ی مارک لیلا، اثری درباره‌ی تنش میان الهیات سیاسی و فلسفه‌ی سیاسی مدرن است. مارک لیلا در این کتاب نشان می‌دهد که مسئله فقط بررسی چند نظریه‌ی تاریخی نیست، بلکه فهم این موضوع است که چرا جوامع بارها وسوسه می‌شوند سیاست را به امر قدسی پیوند بزنند. کتاب مناقشه‌های مسیحیت، روشنگری و اندیشه‌ی مدرن را دنبال می‌کند و توضیح می‌دهد که جدایی دین از سیاست، که لیلا آن را «جدایی بزرگ» می‌نامد، دستاوردی قطعی و همیشگی نیست. فضای اثر تحلیلی و جدلی است و نام‌هایی مانند هابز، روسو، کانت، هگل و متألهان و متفکران قرن بیستم در امتداد یک بحث گسترده قرار می‌گیرند.

کتاب خدای مرده‌ زاد در سه بخش، علاوه‌بر بررسی ریشه‌های تاریخی این مناقشه، تلاش می‌کند تا توضیح دهد چرا بازگشت زبان‌های موعودباورانه و الهیاتی در سیاست همچنان امکان‌پذیر است. نویسنده برای این منظور، هم به سرچشمه‌های الهیات سیاسی مسیحی می‌پردازد هم واکنش متفکران مدرن به آن را بررسی می‌کند. در بخش‌های مختلف کتاب، موضوع‌هایی مانند تصویرهای گوناگون خدا، نسبت انسان و جهان، جایگاه وحی، مسئله‌ی اقتدار و نقش نهادهای سیاسی بررسی می‌شوند. یکی از محورهای مهم اثر خوانش مارک لیلا از هابز است؛ جایی که او تغییر جهت از خدا به انسان را نقطه‌ای تعیین‌کننده در تحول اندیشه‌ی سیاسی می‌داند. کتاب در ادامه به نقد الهیات سیاسی مدرن و بررسی زمینه‌های فکری ظهور شکل‌های تازه‌ی آن می‌رسد.

کتاب خدای مرده‌ زاد میان تاریخ اندیشه، فلسفه‌ی سیاسی و الهیات در حرکت است و به بررسی این پرسش می‌پردازد که جهان مدرن چگونه با میراث دینی خود روبه‌رو شده است. این اثر نشان می‌دهد که حتی در جوامعی که سیاست از نهادهای دینی فاصله گرفته، مفاهیم و الگوهای الهیاتی همچنان می‌توانند بر شیوه‌ی فهم انسان‌ها از قدرت، جامعه و آینده اثر بگذارند. این کتاب برای کسانی مناسب است که به ریشه‌های فکری جهان مدرن و رابطه‌ی پیچیده‌ی میان دین و سیاست علاقه دارند.

خلاصه کتاب خدای مرده‌ زاد

کتاب خدای مرده‌ زاد تاریخچه‌ای تحلیلی از کشمکش میان دین و سیاست در غرب ارائه می‌کند. مارک لیلا توضیح می‌دهد که چگونه اندیشه‌ی مدرن کوشید اقتدار سیاسی را از وحی و الهیات جدا کند و چرا این جدایی همواره با چالش‌هایی روبه‌رو بوده است. بحث از الهیات سیاسی مسیحی آغاز می‌شود، به هابز و روسو می‌رسد و سپس متفکرانی را بررسی می‌کند که در دوره‌های بعد، امکان بازگشت نیروی دینی و موعودباورانه به سیاست را مطرح کرده‌اند.

موضوع اصلی کتاب این است که جهان مدرن، برخلاف تصور رایج، بر پایه‌ای جدا از میراث دینی شکل نگرفته و امکان بازگشت صورت‌های تازه‌ی الهیات سیاسی همچنان وجود دارد. نویسنده با بررسی تحول اندیشه‌ی سیاسی غرب نشان می‌دهد که رابطه‌ی دین و سیاست مسئله‌ای حل‌شده و پایان‌یافته نیست، بلکه همچنان یکی از پرسش‌های مهم در فهم جامعه‌ی مدرن است.

چرا باید کتاب خدای مرده زاد را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب خدای مرده زاد را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب ریشه‌های فکری جدایی دین از سیاست را در سنت غربی دنبال می‌کند.

• خواننده با مناقشه‌ی میان الهیات سیاسی و فلسفه‌ی سیاسی مدرن آشنا می‌شود.

• کتاب نشان می‌دهد که چرا مفاهیمی مانند وحی، اقتدار، موعودباوری و سکولاریزاسیون همچنان در بحث‌های سیاسی اهمیت دارند.

• نویسنده مسیر بحث را با چند متفکر کلیدی پی می‌گیرد و ارتباط میان دیدگاه‌های آن‌ها را روشن می‌کند.

• مطالعه‌ی این کتاب به فهم بهتر شکنندگی نظم سیاسی مدرن و امکان بازگشت زبان‌های قدسی به سیاست کمک می‌کند.

خواندن کتاب خدای مرده زاد را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب خدای مرده زاد به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به فلسفه‌ی سیاسی و تاریخ اندیشه‌ی غرب.

• خوانندگانی که می‌خواهند نسبت دین، اقتدار و سیاست را دقیق‌تر بررسی کنند.

• دانشجویان و پژوهشگرانی که درباره‌ی سکولاریزاسیون، الهیات سیاسی و مدرنیته مطالعه می‌کنند.

• کسانی که به اندیشه‌های هابز، روسو، هگل و متفکران قرن بیستم علاقه دارند.

• مخاطبانی که از متن‌های تحلیلی و بحث‌های فکری چالش‌برانگیز لذت می‌برند.

درباره مارک لیلا

مارک لیلا (Mark Lilla)، متولد ۱۹۵۶ در دیترویت، اندیشمند، نویسنده و استاد علوم سیاسی آمریکایی است. او از سال ۲۰۰۷ استاد تاریخ اندیشه در دانشگاه کلمبیا در نیویورک است و پژوهش‌هایش عمدتاً بر تاریخ اندیشه‌ی سیاسی و دینی در جهان غرب، نسبت دین و سیاست و تحولات اندیشه‌ی مدرن متمرکز است.

مارک لیلا در دانشگاه میشیگان در رشته‌های اقتصاد و علوم سیاسی تحصیل کرد و سپس در دانشگاه هاروارد ادامه‌ی تحصیل داد و در سال ۱۹۹۰ مدرک دکترای خود را دریافت کرد. در دوران تحصیل از اندیشه‌های استادانی چون دانیل بل، جودیت اشکلار و هاروی منسفیلد تأثیر پذیرفت. او بین سال‌های ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۴ دبیر مجله‌ی فکری The Public Interest بود و پس از آن در دانشگاه شیکاگو و دانشگاه نیویورک به تدریس پرداخت. از سال ۲۰۰۷ نیز به هیئت‌علمی دانشگاه کلمبیا پیوست.

مارک لیلا آثار متعددی درباره‌ی تاریخ اندیشه و فلسفه‌ی سیاسی نوشته است. او کتاب‌هایی درباره‌ی متفکرانی مانند آیزایا برلین و جامباتیستا ویکو منتشر کرده و همراه با هاینریش مایر پژوهشی درباره‌ی کارل اشمیت به چاپ رسانده است. از دیگر آثار شناخته‌شده‌ی او می‌توان به ذهن بی‌پروا (The Reckless Mind) و مجموعه‌ای از پرتره‌های فلسفی و پژوهشی درباره‌ی تاریخ الهیات سیاسی در غرب اشاره کرد. او همچنین سال‌هاست که به‌طور منظم برای نیویورک ریویو آو بوکس مقاله و نقد کتاب می‌نویسد.

مارک لیلا در آثار متأخر خود به بررسی پوپولیسم، نوستالژی سیاسی و سیاست هویت پرداخته است. او در کتاب لیبرال جاودانه استدلال می‌کند که نوستالژی می‌تواند نیروی سیاسی‌ای نیرومندتر از امید باشد، زیرا برخلاف امید، تجربه‌ای شخصی است و کمتر قابل رد یا ابطال است. او همچنین از منتقدان سیاست هویت در جریان‌های مترقی آمریکا به شمار می‌رود و معتقد است تمرکز بیش‌ از حد بر هویت‌های گروهی توجه به مسائل فراگیرتری مانند عدالت اجتماعی و منافع عمومی را کم‌رنگ کرده است.

«روشنفکران و سیاست» و «لیبرال جاودانه» دیگر کتاب‌های ترجمه‌شده از این نویسنده به فارسی هستند.

بخشی از کتاب خدای مرده زاد

«شورش علیه الهیات سیاسی در غرب، معطوف به نوعی سنت مسیحیِ اندیشه بود. این شورش در قرن‌های شانزدهم و هفدهم در قالب مشاجره‌ای محلی بر سر ایمانی محلی شروع شد و چند پادشاهی را در گوشهٔ کوچکی از جهان در بر گرفت. اما تبعات این مشاجره، برای غرب و برای هر ملتی که کوشیده است اندیشه‌های سیاسی غرب در دورهٔ مدرن را جذب کند، گسترده بود. چیزی بی‌سابقه در نزاع جدلی بین الهیات سیاسی مسیحی و رقیب مدرن آن اتفاق افتاد؛ شیوه‌ای اصالتاً جدید از برخورد با مسائل سیاسی پدید آمد که خود را از اختلاف‌نظرها بر سر وحی و مکاشفهٔ الهی رها کرده بود. سنت مسیحی را چه شده بود که چالشی فکری به این عمق را در برابر شیوه‌ای قرار داد که جوامع همیشه از طریق آن به زندگی سیاسی اندیشیده بودند؟ این نخستین مسئله‌ای است که باید به آن بپردازیم. اندیشه‌های سیاسی مدرن ما، هرقدر هم که پیشرو به نظر برسند، در مبارزه‌ای به‌ظاهر عقب‌مانده با نوعی سنت کهنِ اندیشهٔ سیاسی شکل گرفتند که قدمت آن به زمان ظهور تمدن بازمی‌گردد. الهیات سیاسی مسیحی تنها جلوه‌ای از آن سنت بود، جلوه‌ای که بی‌ثباتیِ منحصربه‌فردی داشت.»