کتاب شاماران

کتاب شاماران (براساس یک قصه‌ی کهن کردی) نوشته ندا عزیزیه و متین مهناپور توسط انتشارات ترجمان صبح منتشر شده است. این نمایشنامه از افسانه‌ی شاماران، چهره‌ای پررمزوراز در فرهنگ کرد، الهام گرفته و آن را به صحنه‌ی کشمکش میان عشق، دانایی، قدرت و خیانت می‌برد. روایت با ورود تاماسپ به قلمرو ملکه‌ی مارها آغاز می‌شود و از همان‌ جا پرسشی مهم را پیش می‌کشد: دانشی که می‌تواند نجات‌بخش باشد، در دست چه کسی قرار می‌گیرد و چه بهایی دارد؟ نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب شاماران

کتاب شاماران نوشته‌ی ندا عزیزیه و متین مهناپور، بازآفرینی نمایش افسانه‌ای شناخته‌شده در فرهنگ کردستان است، افسانه‌ای که در آن مار فقط موجودی هراس‌آور نیست، بلکه نشانه‌ای از دانایی، راز و پیوند با جهان زیرین به‌ شمار می‌آید. متن، این میراث کهن را از قالب روایت شفاهی بیرون می‌آورد و به درامی صحنه‌ای تبدیل می‌کند که هم به ریشه‌های اسطوره‌ای وفادار می‌ماند و هم تنش‌های انسانی را در مرکز قرار می‌دهد. در این فضا، جنگل، دخمه، قصر و دربار فقط مکان نیستند، هرکدام نماینده‌ی نوعی جهان‌بینی‌اند: طبیعت و راز در برابر سلطه و تصاحب.

کتاب شاماران از صحنه‌های کوتاه و پی‌درپی ساخته شده و همین ویژگی به متن ضرب‌آهنگی نمایشی می‌دهد. شخصیت‌ها نیز هرکدام کارکردی روشن دارند: شاماران چهره‌ی دانایی و نیروی محافظ است، تاماسپ میان وفاداری، ترس و میل به نجات عزیزانش گرفتار می‌شود و وزیر صورت آشکار حرص، قدرت‌طلبی و بهره‌کشی از دانش است. در کنار آن‌ها، شاهدخت، مارهای همراه شاماران و سیاه‌پوشان، فضای افسانه را گسترده‌تر می‌کنند و به کشمکش اصلی بُعد اجتماعی و سیاسی می‌دهند. متن فقط بر رابطه‌ی میان دو شخصیت اصلی تکیه ندارد، بلکه درباره‌ی این هم حرف می‌زند که وقتی دانش از جایگاه اخلاقی خود جدا شود، چگونه می‌تواند به ابزار سلطه بدل شود.

کتاب شاماران اثر ندا عزیزیه و متین مهناپور، علاوه‌بر خط روایی خود، لایه‌ای دیگر هم دارد که به حفظ و زنده نگه‌داشتن افسانه‌ها مربوط است. مقدمه‌ی اثر به‌روشنی نشان می‌دهد که این روایت در پیوند با میراث ناملموس و بازگویی نسل‌به‌نسل معنا پیدا می‌کند. به همین دلیل، نمایشنامه فقط نقل یک قصه‌ی کهن نیست، تلاشی است برای زنده‌کردن آن در قالبی تازه. این اثر هم حال‌وهوای اسطوره‌ای دارد و هم درباره‌ی اعتماد، خیانت، حافظه، انتقال دانش و نسبت انسان با طبیعت پرسش طرح می‌کند.

خلاصه داستان نمایسنامه شاماران

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

داستان با سقوط تاماسپ به قلمرو زیرزمینی شاماران آغاز می‌شود، جایی که او با موجودی نیمه‌زن و نیمه‌مار روبه‌رو می‌شود که از راز گیاهان، درمان و آفرینش آگاه است. تاماسپ در این جهان ناشناخته هم درمان می‌شود و هم به دانشی دست پیدا می‌کند که می‌تواند زندگی انسان‌ها را تغییر دهد. میان او و شاماران پیوندی عاطفی شکل می‌گیرد، اما بازگشت تاماسپ به جهان بیرون همه‌چیز را پیچیده می‌کند. دربار، بیماری پادشاه، جاه‌طلبی وزیر و طمع به گنج و دانایی شاماران، مسیر روایت را به‌سوی رویارویی‌های سخت می‌برد. نمایشنامه در دل این افسانه، تقابل عشق و قدرت و نیز بهای افشای راز را دنبال می‌کند.

چرا باید کتاب شاماران را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب شاماران را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب یک افسانه‌ی کهن را در قالب نمایشنامه آورده و امکان دنبال‌کردن آن را در فضایی صحنه‌ای فراهم می‌کند.
• متن، تقابل دانایی، عشق، ترس و قدرت را از خلال شخصیت‌هایی روشن و موقعیت‌هایی پرتنش نشان می‌دهد.
• خواننده با لایه‌ای از فرهنگ و باورهای مرتبط با شخصیت افسانه‌ای شاماران آشنا می‌شود.
• نمایشنامه نشان می‌دهد که دانش درمانگر و رازهای طبیعت چگونه می‌توانند موضوع کشمکش اخلاقی و سیاسی شوند.
• صحنه‌های کوتاه و گفت‌وگوهای مستقیم، ریتمی ایجاد می‌کنند که برای دنبال‌کردن اجرا و تصویرسازی ذهنی مناسب است.
• مقدمه و متن در کنار هم، به اهمیت زنده نگه‌داشتن افسانه‌ها و میراث ناملموس اشاره می‌کنند.

خواندن کتاب شاماران را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب شاماران به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به نمایشنامه‌هایی که از افسانه‌ها و روایت‌های کهن الهام گرفته‌اند.
• خوانندگانی که به قصه‌های اسطوره‌ای با محور دانایی، راز و طبیعت علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند بازآفرینی یک افسانه‌ی مرتبط با فرهنگ کرد را در قالبی نمایشی دنبال کنند.
• مخاطبانی که از روایت‌های شخصیت‌محور با کشمکش عاطفی و اخلاقی لذت می‌برند.
• دانشجویان و فعالان تئاتر که به اقتباس از روایت‌های بومی و امکان‌های اجرایی آن توجه دارند.