کتاب برنامه ها و شیوه های درمانی وسواس

کتاب برنامه ها و شیوه های درمانی وسواس (Treatment Plans and Interventions for Obsessive-Compulsive Disorder) نوشته سایمون رگو، به اختلال وسواس از زاویه‌ی تشخیص، ارزیابی و درمان می‌پردازد و بیش از هر چیز بر شیوه‌ی مواجهه و جلوگیری از پاسخ تمرکز دارد؛ روشی که در متن، به‌ عنوان محور اصلی درمان معرفی شده است. نویسنده فقط به توضیح نظری بسنده نمی‌کند و از برنامه‌ی ۱۶ جلسه‌ای، ابزارهای ارزیابی، برگه‌های کاری و چالش‌های درمان هم حرف می‌زند. این کتاب را انتشارات ارجمند با ترجمه اکرم خمسه و حبیب الله قاسم زاده منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب برنامه ها و شیوه های درمانی وسواس

کتاب برنامه ها و شیوه های درمانی وسواس نوشته‌ی سایمون رگو اثری است درباره‌ی شناخت دقیق اختلال وسواس و شیوه‌های درمان آن در فضای بالینی. متن از همان آغاز روشن می‌کند که وسواس فقط به چند رفتار تکراری محدود نیست، بلکه با افکار مزاحم، اضطراب، اجتناب، آیین‌واره‌ها و اختلال در کارکرد روزمره گره خورده است. نویسنده در کنار توضیح تاریخچه‌ی تشخیص وسواس، تفاوت میان تجربه‌های معمول ذهنی و وضعیتی را که به اختلال تبدیل می‌شود شرح داده و نشان می‌دهد که چرا تشخیص درست، ارزیابی افتراقی و سنجش میزان بینش بیمار اهمیت دارد.

کتاب برنامه ها و شیوه های درمانی وسواس فقط به تعریف و دسته‌بندی نشانه‌ها بسنده نمی‌کند و به‌ صورت جزئی‌تر به سراغ درمان می‌رود. در متن، درمان شناختی‌رفتاری و به‌ویژه مواجهه و جلوگیری از پاسخ، هسته‌ی اصلی کار معرفی شده است؛ با این‌ حال سایمون رگو از روش‌های مکمل هم غافل نمی‌ماند و به شناخت‌درمانی، درمان مبتنی بر پذیرش و پای‌بندی و درمان فراشناختی هم پرداخته است. یکی از نکات مهم کتاب این است که درمان را نسخه‌ای یکسان برای همه نمی‌بیند و بر هماهنگ‌کردن برنامه با ویژگی‌های هر مراجع تأکید دارد.

کتاب برنامه ها و شیوه های درمانی وسواس از نظر محتوایی حالت آموزشی و اجرایی را در کنار هم نگه می‌دارد. فصل‌های آغازین به تعریف وسواس، انواع افکار و رفتارهای وسواسی، تشخیص افتراقی، همه‌گیرشناسی و نظریه‌های مختلف اختصاص دارد. در ادامه، بخش‌های مفصل‌تری درباره‌ی ارزیابی، فرمول‌بندی مسئله، طرح درمان و اجرای جلسه‌به‌جلسه‌ی مداخله آمده است. اشاره به برنامه‌ی ۱۶ جلسه‌ای، جزوه‌ها، فرم‌ها، مقیاس‌ها و نمونه‌های بالینی ترکیبی نشان می‌دهد که این کتاب برای کسانی نوشته شده که می‌خواهند از سطح آشنایی کلی فراتر بروند و با منطق و جزئیات اجرای درمان آشنا شوند.

خلاصه کتاب برنامه ها و شیوه های درمانی وسواس

کتاب برنامه ها و شیوه های درمانی وسواس، وسواس را به‌ عنوان اختلالی معرفی می‌کند که در آن افکار مزاحم و رفتارهای تکراری می‌توانند زمان، انرژی و روابط فرد را درگیر کنند. متن ابتدا مرز میان تجربه‌های عادی ذهن و وسواس بالینی را توضیح می‌دهد و سپس به سراغ دسته‌های مختلف نشانه‌ها می‌رود؛ از ترس آلودگی و شک و وارسی تا افکار پرخاشگرانه، جنسی، مذهبی و نیاز به نظم و تقارن. 

بخش مهم بعدی به درمان اختصاص دارد و نشان می‌دهد چرا مواجهه و جلوگیری از پاسخ در مرکز برنامه قرار گرفته است. در کنار آن، ارزیابی دقیق، تشخیص افتراقی، سنجش بینش بیمار و استفاده از روش‌های مکمل هم در مسیر درمان جای مهمی دارند.

چرا باید کتاب برنامه ها و شیوه های درمانی وسواس را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب برنامه ها و شیوه های درمانی وسواس را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• کتاب نشانه‌های وسواس را با مثال‌های متنوع توضیح می‌دهد و مرز میان نگرانی‌های معمول و اختلال بالینی را روشن‌تر می‌کند.
• متن فقط به تعریف اختلال محدود نمی‌شود و فرایند ارزیابی، تشخیص افتراقی و فرمول‌بندی مسئله را هم شرح می‌دهد.
• خواننده با منطق درمان مواجهه و جلوگیری از پاسخ آشنا می‌شود و می‌فهمد این روش چگونه در عمل اجرا می‌شود.
• کتاب یک برنامه‌ی ۱۶ جلسه‌ای، فرم‌ها، برگه‌های کاری و مواد کمکی درمان را معرفی می‌کند.
• اثر به موانع درمان، مسئله‌ی انگیزه و ضرورت هماهنگ‌کردن مداخله با شرایط هر مراجع توجه دارد.
• در کنار درمان اصلی، به روش‌های مکمل مانند شناخت‌درمانی، درمان مبتنی بر پذیرش و پای‌بندی و درمان فراشناختی هم پرداخته شده است.

خواندن کتاب برنامه ها و شیوه های درمانی وسواس را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب برنامه ها و شیوه های درمانی وسواس به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان روان‌شناسی و مشاوره که می‌خواهند با تشخیص و درمان وسواس آشنایی دقیق‌تری پیدا کنند.
• درمانگرانی که به‌ دنبال شناخت جزئیات اجرای مواجهه و جلوگیری از پاسخ هستند.
• پژوهشگرانی که می‌خواهند دسته‌بندی نشانه‌ها، نظریه‌های تبیینی و مسیرهای درمان وسواس را یک‌جا مرور کنند.
• مخاطبانی که می‌خواهند بدانند وسواس چگونه از افکار مزاحم روزمره فراتر می‌رود و به اختلال تبدیل می‌شود.
• کسانی که به مباحث ارزیابی بالینی، تشخیص افتراقی و مفهوم‌سازی مسئله در اختلال وسواس علاقه دارند.

بخشی از کتاب برنامه ها و شیوه های درمانی وسواس

«نسبت دادن تمامی تفاوت‌های میان یک فرد با فرد دیگر، به ژن‌ها، وسوسه‌انگیز است. پیش‌رفت‌های اخیر در فن‌آوری، نگرش ما را در مورد این‌که ژن‌ها چه نقشی دارند، و نوع تأثیری که بر رشد و تحوّل ذهن و جسم می‌گذارند، دقیق‌تر کرده است ـ گذشته از تأثیر آن‌ها بر رفتارمان ـ بررسی‌های ژنتیک درباره وسواس، به چه نتایجی رسیده است؟ آیا این اختلال از نسلی به نسل دیگر، به ارث رسیده است؟

یکی از روش‌هایی که پژوهش‌گران جهت تعیین نقش عوامل ژنتیک در ایجاد وسواس به‌کار گرفته‌اند، بررسی داده‌های حاصل از مطالعه بر روی دوقلوها می‌باشد. پژوهش‌گران، معمولاً میزان وقوع اختلال‌ها را در دوقلوهای یک‌تخمکی ('همانند') و دوقلوهای دوتخمکی ('غیرهمانند')، مقایسه می‌کنند. در مورد وسواس، داده‌های حاصل از مطالعه بر روی دوقلوها نشان می‌دهد که میزان مطابقت آن با دوقلوهای یک‌تخمکی بالاتر است، اگرچه یافته‌های متضاد نیز وجود دارد. به‌علاوه، برخی از پژوهش‌گران، میزان وسواس را در میان بستگان درجه اوّل بررسی کرده‌اند. نتایج بررسی‌ها نشان می‌دهد که میزان وسواس، در مقایسه با وقوع تصادفی آن، به‌طور قابل‌ملاحظه‌ای بیش‌تر است (تقریبا ۲۵%). در حالی که سایر پژوهش‌گران دریافتند که میزان اختلال‌های روانی، ازجمله اختلال‌های اضطرابی، به‌طور کلّی بالاتر است، امّا ضرورتا میزان وسواس فی‌حدالنّفسه، بالاتر نمی‌باشد.»