کتاب روان شناسی پیشرفته

کتاب روان شناسی پیشرفته نوشته سعید آریاپوران، اثری است که به‌ جای توقف در مفاهیم آشنا، به سراغ متغیرها و موضوعاتی می‌رود که در شناخت، هیجان و رفتار نقش مهمی دارند و کمتر یک‌جا در کنار هم دیده می‌شوند. نویسنده در این اثر از ذهن‌آگاهی و تاب‌آوری تا قلدری، مدرسه‌گریزی و خیانت اینترنتی را بررسی کرده و در کنار مبانی نظری، به ابزارهای سنجش و برخی شیوه‌های مداخله هم پرداخته است. این کتاب را انتشارات ارجمند منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب روان شناسی پیشرفته

کتاب روان شناسی پیشرفته نوشته‌ی سعید آریاپوران با این ایده شکل گرفته که بخشی از متغیرهای مهم روان شناسی، با وجود حضور پررنگ در پژوهش‌ها، در منابع آموزشی کمتر به‌ صورت متمرکز معرفی شده‌اند. نویسنده تلاش کرده مجموعه‌ای از مباحثی را گرد هم بیاورد که هم برای مطالعه‌ی نظری اهمیت دارند و هم در پژوهش و سنجش قابل استفاده‌اند. محور اصلی اثر بر سه قلمرو بزرگ روان شناسی یعنی شناخت، هیجان و رفتار قرار دارد و از همان ابتدا روشن می‌کند که قرار نیست فقط با تعریف‌های کلی روبه‌رو باشیم، بلکه با مفاهیمی سروکار داریم که هر کدام می‌توانند موضوع مطالعه، مداخله و ارزیابی باشند.

این کتاب در سه بخش اصلی تنظیم شده است: در بخش شناخت، فصل‌هایی مانند ذهن‌آگاهی، استحکام روانی، چشم‌انداز زمانی، خویشتن‌داری، خودافشاگری، بدبینی و نشخوار فکری مشترک آمده‌اند. بخش هیجان به موضوعاتی مانند تنظیم هیجان، گذشت، تاب‌آوری، خستگی از دلسوزی، استرس آسیب‌زای ثانویه و سواد هیجانی می‌پردازد. بخش رفتار نیز به سراغ الگوها و مسئله‌هایی می‌رود که در زندگی فردی و اجتماعی نمود آشکار دارند؛ از رفتار خموده و بلندپروازی تا خودمحق‌بینی، قلدری، بی‌مدنی، مدرسه‌گریزی، همکارآزاری و خیانت اینترنتی.

کتاب روان شناسی پیشرفته فقط فهرستی از اصطلاحات نیست. فضای آن بیشتر شبیه منبعی است که می‌خواهد میان تعریف مفاهیم، پیشینه‌ی آن‌ها، نمونه‌های کاربردی و امکان سنجش‌شان پیوند برقرار کند. برای نمونه، در فصل ذهن‌آگاهی هم ریشه‌های تاریخی و تعریف‌های گوناگون مطرح می‌شود، هم تمرین‌های رسمی و غیررسمی، هم درمان‌های مبتنی بر آن و هم ابزارهای سنجش. همین الگو نشان می‌دهد که سعید آریاپوران به‌ دنبال معرفی مفاهیم به‌ صورت جداافتاده نبوده و کوشیده هر موضوع را در نسبت با پژوهش، آموزش و مداخله توضیح دهد.

خلاصه کتاب روان شناسی پیشرفته

کتاب روان شناسی پیشرفته مجموعه‌ای از مباحث کمتر تکرارشده در روان‌ شناسی را در سه حوزه‌ی شناخت، هیجان و رفتار در کنار هم قرار می‌دهد. نویسنده ابتدا جایگاه هر متغیر را توضیح می‌دهد و سپس به تعریف‌ها، پیشینه‌ها، نمونه‌های کاربردی، شیوه‌های مداخله و ابزارهای سنجش آن می‌رسد. 

مسیر کتاب بر این پایه پیش می‌رود که هر مفهوم، از ذهن‌آگاهی و استحکام روانی گرفته تا تنظیم هیجان، تاب‌آوری، قلدری، مدرسه‌گریزی و خیانت اینترنتی، فقط یک اصطلاح نظری نیست و می‌تواند در پژوهش و ارزیابی هم به کار آید. پیوست‌های پایانی نیز این مسیر را کامل می‌کنند و با ارائه‌ی مقیاس‌ها و راهنماها، جنبه‌ی سنجش و استفاده‌ی پژوهشی مباحث را پررنگ‌تر نشان می‌دهند.

چرا باید کتاب روان شناسی پیشرفته را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب روان شناسی پیشرفته را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب مجموعه‌ای از متغیرهای مهم روان‌ شناسی را در سه حوزه‌ی شناخت، هیجان و رفتار یک‌جا گرد آورده است.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند با موضوعاتی آشنا شود که در منابع مقدماتی کمتر به‌ صورت متمرکز بررسی می‌شوند.
• این اثر فقط به تعریف مفاهیم بسنده نمی‌کند و پیوند آن‌ها را با سنجش، پژوهش و برخی مداخلات نشان می‌دهد.
• وجود فصل‌هایی مانند ذهن‌آگاهی، استحکام روانی، تنظیم هیجان و قلدری دامنه‌ی متنوعی از مسائل فردی و اجتماعی را پوشش می‌دهد.
• پیوست‌های کتاب با ارائه‌ی مقیاس‌ها، پرسشنامه‌ها و شیوه‌های نمره‌گذاری برای کار پژوهشی سودمند هستند.
• این کتاب به درک بهتر ارتباط میان فرایندهای ذهنی، تجربه‌های هیجانی و الگوهای رفتاری کمک می‌کند.

خواندن کتاب روان شناسی پیشرفته را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب روان شناسی پیشرفته به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان روان‌ شناسی که می‌خواهند فراتر از مباحث پایه با متغیرهای تخصصی‌تر آشنا شوند.
• پژوهشگرانی که در جست‌وجوی موضوع، چارچوب نظری یا ابزار سنجش برای مطالعات روان‌ شناختی هستند.
• مدرسان و فعالان آموزشی که به مباحث شناخت، هیجان و رفتار در کنار هم نیاز دارند.
• علاقه‌مندانی که می‌خواهند درباره‌ی ذهن‌آگاهی، تاب‌آوری، تنظیم هیجان و مسائل رفتاری شناخت دقیق‌تری به دست آورند.
• کسانی که به کاربرد مفاهیم روان‌ شناسی در ارزیابی، مداخله و مطالعه‌ی دانشگاهی توجه دارند.

بخشی از کتاب روان شناسی پیشرفته

«از نظر معناشناسی، mindfulness، ترجمهٔ لاتین واژهٔ Sati در زبان بودائیان است. Pali زبان بودائیان در ۲۵۰۰ سال پیش بوده و ذهن‌آگاهی هستهٔ‌ اصلی آموزش در این مکتب و زبان بوده است. ساتی، شامل تکنیک‌هایی از جمله آگاهی، توجه و یادآوری است. براون و ریان (۲۰۰۳) آگاهی و توجه را در سایهٔ هشیاری چنین تعریف می‌کنند: «هشیاری، هم شامل آگاهی و هم شامل توجه می‌شود. آگاهی، مقدمه یا رادار هشیاری است و بازبینی محیط بیرونی و درونی را نشان می‌دهد. با داشتن آگاهی، یک فرد ممکن است از محرک‌ها بدون اینکه در مرکز توجه قرار گیرند، آگاه باشد. توجه، در فرایند تمرکز و آگاهی هشیارانه است و میزان حساسیت مثبت به دامنهٔ محدود تجربیات را بالا می‌برد» و در حقیقت، براساس نظر گرمر، سیگال و فولتون (۲۰۰۵) آگاهی و توجه در هم تنیده شده‌اند؛ یعنی توجه، در زمینه و بافت آگاهی سنجیده می‌شود (آریاپوران، ۱۳۹۳ الف).

گاهی اوقات از هردو واژهٔ آگاهی و توجه به جای ذهن‌آگاهی استفاده می‌شود. کتری آب جوش سوت می‌زند و زمانی توجه شما را بیشتر به خود جلب می‌کند که با صدای بلند سوت بکشد و به‌ویژه زمانی که شما دوست دارید یک فنجان چای بنوشید! به‌طور مشابه، ممکن است در یک جادهٔ آشنا در حال رانندگی باشید. در این حالت ممکن است کمتر به جاده توجه کنید؛ اما زمانی که یک کودک در مقابل ماشین ظاهر شود، آگاهی‌تان بیشتر می‌شود. ذهن‌آگاهی، مخالف یک رانندگی خودکار و خواب روزانه است و توجه به آنچه در حال حاضر وجود دارد را نشان می‌دهد. ذهن‌آگاهی همچنین شامل یادآوری است؛ اما نه اینکه همیشه در خاطرات توقف نماییم. ذهن‌آگاهی، شامل یادآوری برای جهت دادن دوباره به توجه و آگاهی ما نسبت به تجربهٔ اخیر در حالتی پذیرا و مورد علاقه است. به عبارت دیگر، گرمر و همکاران (۲۰۰۵) بیان کردند که ذهن‌آگاهی نیازمند توجه برای رهایی از خیالات است (آریاپوران، ۱۳۹۳ الف).»