کتاب نوجوان در خانواده درمانی

کتاب نوجوان در خانواده درمانی (The adolescent in family therapy) نوشته جوزف میکوچی و ترجمه باب الله بخشی پور، ثریا رمضان زاده و فاطمه متولی است. این کتاب را انتشارات ارجمند منتشر کرده است (چاپ دوم: ۱۴۰۳). این اثر به مسئله‌های نوجوانی از زاویه‌ی روابط خانوادگی نگاه می‌کند و نشان می‌دهد که نشانه‌ها و بحران‌ها فقط درون یک نوجوان شکل نمی‌گیرند؛ بلکه در الگوهای ارتباطی خانواده هم ریشه دارند. کتاب از تعارض، اضطراب، افسردگی، نافرمانی و فشارهای رشد نوجوانی حرف می‌زند و همزمان بر نقش حمایت، مرزبندی و دلبستگی در فرایند درمان تمرکز دارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نوجوان در خانواده درمانی اثر جوزف میکوچی

کتاب نوجوان در خانواده درمانی (بهره‌گیری از قدرت روابط) نوشته‌ی جوزف میکوچی بر این ایده بنا شده است که دشواری‌های نوجوانان را نمی‌توان فقط با تمرکز بر فرد فهمید. نویسنده از چشم‌انداز خانواده‌درمانی، رابطه‌ی نوجوان با والدین، خواهر و برادرها و فضای کلی خانه را وارد بحث می‌کند و توضیح می‌دهد که نشانه‌ها چگونه در چرخه‌های تکرارشونده‌ی تعامل شکل می‌گیرند و ماندگار می‌شوند. در این نگاه، مسئله فقط رفتار نوجوان نیست؛ بلکه واکنش‌های اطرافیان، شیوه‌ی کنترل، فاصله‌گیری، نگرانی افراطی یا ناتوانی در گفت‌وگو هم بخشی از همان مسئله‌اند. کتاب با نمونه‌هایی از نوجوانان درگیر افت تحصیلی، وسواس، اختلال خوردن، مصرف مواد، تهدید به خودآسیب‌رسانی و تعارض شدید خانوادگی، فضای واقعی کار بالینی را ترسیم می‌کند.

نوجوان در خانواده درمانی میان رفتار هنجار این دوره و نشانه‌های نگران‌کننده تمایز می‌گذارد و نشان می‌دهد که سوءبرداشت خانواده‌ها از نوجوانی می‌تواند هم به واکنش افراطی منجر شود و هم به نادیده‌گرفتن مسئله‌های جدی. بخش‌های آغازین کتاب به رشد نوجوان، کشمکش میان استقلال و وابستگی، نقش همسالان، فشارهای جنسیتی، تحول شناختی و تصمیم‌گیری اخلاقی می‌پردازد. چارچوب نظری کتاب با مفهوم چرخه‌ی نشانه‌دار و نیز تکنیک‌های مداخله توضیح داده شده است.

کتاب نوجوان در خانواده درمانی اثر جوزف میکوچی کاربرد این نگاه را در موضوع‌هایی مانند اختلال خوردن، افسردگی و خودکشی، اضطراب، نافرمانی، روان‌پریشی، مشکل‌های مدرسه و ترک خانه دنبال کرده است. در سراسر اثر حاضر رابطه نه به‌عنوان حاشیه، بلکه به‌عنوان نیروی اصلی تغییر مطرح شده است.

خلاصه کتاب نوجوان در خانواده درمانی

بحران‌های نوجوانی را باید در پیوند با رشد فردی و شبکه‌ی روابط خانوادگی فهمید. جوزف میکوچی تصویری از تغییرهای طبیعی این دوره ارائه می‌کند؛ از نیاز به استقلال و خلوت گرفته تا حساسیت به همسالان، نوسان‌های هیجانی و شکل‌گیری هویت. اثر سپس نشان می‌دهد که خانواده‌ها گاه با کنترل‌گری، عقب‌نشینی، ترس یا درگیری مداوم، ناخواسته نشانه‌ها را تشدید می‌کنند. محور اصلی کتاب، شناخت الگوهایی تعاملی است که مشکل را زنده نگه می‌دارند و جایگزین‌کردن آن‌ها با رابطه‌هایی است که هم حمایتگر باشند و هم مرزهای روشن‌تری داشته باشند. نمونه‌های بالینی متعدد در این کتاب این ایده‌ها را در موقعیت‌های مختلف روشن‌تر می‌کنند.

چرا باید کتاب نوجوان در خانواده درمانی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب نوجوان در خانواده درمانی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نشان می‌دهد مشکل‌های نوجوانان چگونه با الگوهای ارتباطی خانواده گره می‌خورند.
• کتاب به تمایز میان رفتارهای معمول نوجوانی و نشانه‌های هشداردهنده کمک می‌کند.
• خواننده با مفهوم چرخه‌ی نشانه‌دار آشنا می‌شود و می‌فهمد چگونه واکنش‌های خانواده می‌توانند مسئله را حفظ کنند.
• فصل‌های کتاب دامنه‌ی متنوعی از موضوع‌ها مانند اضطراب، افسردگی، اختلال خوردن، نافرمانی و مشکل‌های مدرسه را پوشش می‌دهند.
• نمونه‌های بالینی کتاب، کاربرد ایده‌های نظری را در موقعیت‌های ملموس‌تر نشان می‌دهند.
• کتاب بر نقش دلبستگی، احترام، کنجکاوی و صداقت در فرایند درمان تمرکز دارد و فقط به کنترل رفتار بسنده نمی‌کند.

خواندن کتاب نوجوان در خانواده درمانی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب نوجوان در خانواده درمانی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران روان‌شناسی، مشاوره و خانواده‌درمانی که می‌خواهند با مسئله‌های نوجوانی در بستر خانواده آشنا شوند.
• درمانگران و مشاورانی که با نوجوانان درگیر تعارض، اضطراب، افسردگی یا رفتارهای پرخطر کار می‌کنند.
• والدینی که می‌خواهند نقش رابطه، مرزها و شیوه‌ی واکنش خود را در بحران‌های نوجوانی دقیق‌تر بفهمند.
• خوانندگانی که به موضوع رشد نوجوان و کشمکش میان استقلال و نیاز به حمایت علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند درباره‌ی تأثیر همسالان، فشارهای جنسیتی و تحول شناختی نوجوانان شناخت منظم‌تری به دست آورند.

درباره جوزف میکوچی

جوزف میکوچی (Joseph Micucci) دارای مدرک دکتری روان‌شناسی (Ph.D.) و گواهی تخصصی هیئت روان‌شناسی حرفه‌ای آمریکا (ABPP) و از استادان برجسته‌ی روان‌شناسی و متخصصان شناخته‌شده‌ی روان‌شناسی بالینی و خانواده‌درمانی است. او به‌عنوان استاد روان‌شناسی در کالج چستنات هیل (Chestnut Hill College) در فیلادلفیا، ایالت پنسیلوانیا، فعالیت کرده است و سال‌ها درس‌هایی همچون ارزیابی روان‌شناختی، رشد نوجوان، خانواده‌درمانی و رویکرد سیستمی به مشکلات نوجوانان را تدریس کرده است.

میکوچی تحصیلات کارشناسی خود را در سال ۱۹۷۴ در دانشگاه کرنل (Cornell University) به پایان رساند و سپس در سال ۱۹۸۰ مدرک دکتری روان‌شناسی را از دانشگاه مینه‌سوتا (University of Minnesota) دریافت کرد. حوزه‌های اصلی علاقه و فعالیت پژوهشی او شامل آزمون‌ها و ارزیابی‌های روان‌شناختی، رشد نوجوان، خانواده‌درمانی با نوجوانان و مسائل مرتبط با افراد LGBTQ+ بوده و بخش مهمی از فعالیت‌های علمی خود را به مطالعه و درمان مشکلات نوجوانان در بستر روابط خانوادگی اختصاص داده است.

جوزف میکوچی نویسنده‌ی کتاب «نوجوان در خانواده درمانی» (The adolescent in family therapy) است که ویرایش دوم آن در سال ۲۰۰۹ از سوی انتشارات Guilford Press منتشر شده و بر نقش روابط خانوادگی در خانواده‌درمانی نوجوانان تمرکز دارد. این نویسنده روان‌شناسی دارای مجوز رسمی است و علاوه‌بر فعالیت‌های دانشگاهی، در مراکز درمانی و بالینی نیز مسئولیت‌های مهمی بر عهده داشته است. او در کادر درمانی مرکز پزشکی North Memorial Medical Center در مینه‌سوتا و همچنین مؤسسه‌ی Robert Wood Johnson Jr. LIFEstyle Institute در ادیسونِ نیوجرسی فعالیت کرده است.

این نویسنده به‌عنوان مدیر بخش نوجوانان و نیز روان‌شناس ارشد در مرکز راهنمایی کودکان فیلادلفیا (Philadelphia Child Guidance Center) خدمت کرده و در بخش خصوصی نیز به مشاوره‌ی نوجوانان و خانواده‌ها در ایالت پنسیلوانیا پرداخته است. جوزف میکوچی که عضو آکادمی آمریکایی خانواده‌درمانی (AFTA) و سرپرست موردتأیید انجمن آمریکایی ازدواج و خانواده‌درمانی (AAMFT) بوده، عنوان عضو افتخاری (Fellow) آکادمی آمریکایی روان‌شناسی بالینی و عضو افتخاری بخش ۴۳ انجمن روان‌شناسی آمریکا، یعنی انجمن روان‌شناسی زوج و خانواده، را در کارنامه‌ی خود دارد.

جوزف میکوچی که گواهی تخصصی روان‌شناسی بالینی را از هیئت روان‌شناسی حرفه‌ای آمریکا دریافت کرده، نامش در فهرست ملی ارائه‌دهندگان خدمات سلامت روان در رشته‌ی روان‌شناسی نیز ثبت شده است. او در فاصله‌ی سال‌های ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۱ ریاست گروه روان‌شناسی و مدیریت برنامه‌ی دکترای حرفه‌ای روان‌شناسی بالینی (Psy.D.) در کالج چستنات هیل را نیز بر عهده داشت.

جوایز و افتخارات نویسنده

جوزف میکوچی جایزه‌ی لیندبک برای تدریس ممتاز (Lindback Award for Distinguished Teaching) را در سال ۲۰۲۱ میلادی دریافت کرد. او عضو افتخاری (Fellow) انجمن روان‌شناسی آمریکا (American Psychological Association) بوده است.

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره کتاب نوجوان در خانواده درمانی

هاوارد لیدل (Howard Liddle) از گروه علوم بهداشت عمومی در دانشکده‌ی پزشکی میلر (دانشگاه میامی) معتقد است که:

کتاب نوجوان در خانواده درمانی یک همراه بالینی خردمندانه و قابل‌اعتماد برای دانشجویان و درمانگران باتجربه‌ای است که می‌خواهند کیفیت کار خود با نوجوانان و خانواده‌ها را ارتقا دهند. جوزف میکوچی در این کتاب با رویکردی منظم، جامع و مهم‌تر از همه، برخوردار از بینش بالینی عمیق، باورهای نادرست، پیش‌داوری‌ها و بدبینی‌ها درباره‌ی درمان طیف گسترده‌ای از مشکلات نوجوانان را در هم می‌شکند. ویرایش دوم این کتاب با افزودن نمونه‌های بالینی تازه و نیز بحث‌های مفصل و جذاب درباره‌ی اضطراب، مسائل رشدی نوجوانان همجنس‌گرا، همجنس‌خواه و دوجنس‌گرا و همچنین هویت نژادی و قومی، ارزش و دستاوردهای ویرایش نخست را گسترش داده است. راهنماهای درجه‌یک درباره‌ی چگونگی انجام درمان با نوجوانان و خانواده‌هایشان بسیار اندکند، اما جوزف میکوچی بار دیگر اثری درخور و ممتاز ارائه کرده است.

چه نسخه‌های دیگری از کتاب نوجوان در خانواده درمانی منتشر شده است؟

کتاب حاضر به‌همت مترجمان و نشرهای گوناگون روانه‌ی بازار کتاب ایران شده است. فهرست زیر چاپ‌هایی از این اثر را نشان می‌دهد:

- نوجوان و خانواده‌درمانی: قدرت مهارکننده‌ی روابط ت‍رج‍مه‌ی بدرالدین نجمی و سعیده سادات خشوعی، نشر دانژه‏‫، ۱۳۹۹.‬

- ن‍وج‍وان‌ درخ‍ان‍واده‌درم‍ان‍ی‌: روشهای اصلاح چرخه معیوب تعارض - کنترل ت‍رج‍مه‌ی ف‍ری‍ده‌ ه‍م‍ت‍ی‌، نشر رش‍د‏‫، ۱۳۸۴.‬

- ن‍وج‍وان‌ و خ‍ان‍واده‌ درم‍ان‍ی‌: ش‍ک‍س‍ت‍ن‌ چ‍رخ‍ه‌ اخ‍ت‍لاف‌ و ک‍ن‍ت‍رل‌ ت‍رج‍مه‌ی م‍ه‍ش‍ی‍د ی‍اس‍ای‍ی‌، نشر ق‍ق‍ن‍وس‌‏‫، ۱۳۸۳.‬

بخشی از کتاب نوجوان در خانواده درمانی

«حتی قبل از شروع جلسه، رُزا به خاطر تقلایش برای کنترل ۶ فرزندش در اتاق انتظار خسته به نظر می‌رسید. در دفتر من نیز به‌سختی می‌توانست جملاتش را بدون سرزنش کردن یکی از فرزندان تمام کند. او که مادری مجرد بود، از سوی سازمان حمایت از کودکان به دلیل گزارش مدرسه از کبودی‌های مشکوک بر پاهای دختر ۱۱ ساله‌اش، به ما ارجاع داده شده بود. در بررسی‌های اولیه، رُزا اقرار کرد که به بچه‌هایش سیلی می‌زند، اما از آن‌ها سوءاستفاده نمی‌کند. مددکار اجتماعی رُزا را به‌عنوان «مادر خطرناک» ارزیابی کرد و گفت که او باید تحت مراقبت باشد و در جلساتی درمانی حضور یابد.

۶ فرزند او در گروه‌های سنی ۲ تا ۱۳ ساله بودند. بزرگ‌ترین فرزند او ریمون، پسری ۱۳ ساله بود. زمانی که مشخص شد ریمون توسط نامزد سابق رُزا مورد سوءاستفاده جنسی قرار گرفت، چند جلسه مشاوره داشت. ریمون به‌طور دائم کابوس می‌دید، همه درس‌ها را رد می‌شد و از مدرسه فرار می‌کرد. اینز دانش‌آموز خوبی بود، اما خیلی کم‌حرف و آرام بود، کارلوس فرزند سوم خانواده، هنوز سه ماه از شروع مدرسه نگذشته، ۳ بار اخراج موقت شد. او بعدها به کلاس‌های خاص فرستاده شد. انریکو کلاس اول بود، ازنظر من «مشکل یادگیری» داشت و مشاورهٔ مدرسه او را در اولویت‌های ارزیابی روان‌شناختی قرار داد. دو فرزند دیگر، کارمن ۴ ساله و روزیتا ۲ ساله بودند. رُزا اعتراف کرد به‌سختی فرزندانش را در خانه کنترل می‌کند و اینکه یک‌بار بازی کارمن با کبریت منجر به حادثه‌ای شده بود.»