کتاب ارزشیابی برنامه های آموزشی

کتاب ارزشیابی برنامه های آموزشی (ارزشیابی اثربخشی آموزش‌های رسمی و سازمانی) نوشته نادر برزگر و زهره نادری توسط انتشارات چاپ و نشر دادنامه منتشر شده است. این کتاب به یکی از مسئله‌های مهم آموزش می‌پردازد: اینکه یادگیری و سنجش نباید از هم جدا باشند و ارزشیابی فقط به آزمون پایانی محدود نماند. نویسندگان از مفاهیم پایه شروع می‌کنند و سپس به الگوها، ارزشیابی توصیفی، ابزارهای سنجش و انواع آزمون‌ها می‌رسند تا تصویری روشن از ارزیابی در آموزش رسمی و سازمانی بسازند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ارزشیابی برنامه های آموزشی

کتاب ارزشیابی برنامه های آموزشی نوشته‌ی نادر برزگر و زهره نادری، به موضوع سنجش و ارزیابی در آموزش از زاویه‌ای گسترده نگاه کرده است، هم در فضای آموزش رسمی مانند مدرسه و دانشگاه و هم در آموزش‌های سازمانی و کارکنان. نویسندگان از همان ابتدا نشان می‌دهند که ارزشیابی فقط ابزار نمره‌دادن نیست، بلکه بخشی از فرایند یاددهی و یادگیری است و می‌تواند در تصمیم‌گیری درباره‌ی ادامه، اصلاح، تعدیل یا توسعه‌ی برنامه‌های آموزشی نقش داشته باشد. به همین دلیل، بحث کتاب فقط به تعریف چند اصطلاح محدود نمی‌شود و به رابطه‌ی میان آموزش، یادگیری، بازخورد، اثربخشی و کیفیت برنامه‌های آموزشی گسترش پیدا می‌کند.

کتاب ارزشیابی برنامه های آموزشی در ۵ فصل تنظیم شده است و مسیر آن از مبانی به کاربرد می‌رسد. فصل نخست به مفهوم‌شناسی اختصاص دارد و واژه‌هایی مانند اندازه‌گیری، آزمون، سنجش، ارزیابی، ارزشیابی، ممیزی، برنامه آموزشی، یادگیرنده و مهارت را توضیح می‌دهد تا خواننده با زبان تخصصی این حوزه آشنا شود. فصل دوم سراغ تاریخچه، نظریه‌ها و الگوهای ارزشیابی می‌رود و از کارکردهای ارزشیابی آموزشی، ویژگی‌های ارزشیابی مطلوب و مراحل ارزشیابی پیشرفت تحصیلی سخن می‌گوید. در همین بخش، الگوهایی مانند رویکرد مبتنی‌بر هدف، مصرف‌کننده، متخصصان، مشارکت‌کنندگان و مدیریت مطرح می‌شوند و الگوی سیپ نیز جایگاه مهمی پیدا می‌کند.

کتاب ارزشیابی برنامه های آموزشی در فصل‌های بعدی تمرکز خود را بر ارزشیابی توصیفی و ابزارهای اجرای آن می‌گذارد. نادر برزگر و زهره نادری به سیر شکل‌گیری ارزشیابی کیفی، دلایل فاصله‌گرفتن از نمره‌محوری، چالش‌های پیاده‌سازی این شیوه و نقش معلم در این فرایند پرداخته‌اند، سپس ابزارهایی مانند آزمون‌های عملکردی، بازخوردهای کلاسی، تکالیف درسی، مشاهده، کارپوشه و شیوه‌های مختلف طراحی سؤال را بررسی کرده‌اند.این کتاب هم به مبانی نظری توجه دارد و هم به جزئیات اجرا، بنابراین برای کسانی که می‌خواهند بفهمند ارزشیابی چگونه می‌تواند از یک ابزار صرفاً قضاوتگر به بخشی رشددهنده در آموزش تبدیل شود، منبعی متمرکز و پرنکته به‌ شمار می‌آید.

خلاصه کتاب ارزشیابی برنامه های آموزشی

کتاب ارزشیابی برنامه های آموزشی نشان می‌دهد که ارزیابی آموزشی فقط در پایان دوره و برای ثبت نمره معنا پیدا نمی‌کند، بلکه باید در تمام مسیر آموزش حضور داشته باشد. نویسندگان ابتدا مفاهیم پایه را از هم تفکیک می‌کنند تا تفاوت اندازه‌گیری، سنجش، ارزیابی و ارزشیابی روشن شود، سپس به تاریخچه و الگوهای مهم ارزشیابی می‌رسند و توضیح می‌دهند که هر رویکرد با چه هدفی طراحی شده است. بخش مهمی از کتاب به ارزشیابی توصیفی، بازخورد مستمر، آزمون‌های عملکردی و شیوه‌های سنجش پیشرفت تحصیلی اختصاص دارد. در مجموع، حرف اصلی کتاب این است که ارزشیابی وقتی مؤثر است که به بهبود یادگیری، اصلاح تدریس و تصمیم‌گیری دقیق‌تر در برنامه‌های آموزشی کمک کند.

چرا باید کتاب ارزشیابی برنامه های آموزشی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب ارزشیابی برنامه های آموزشی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تفاوت مفاهیم نزدیک به هم مانند اندازه‌گیری، سنجش، ارزیابی و ارزشیابی را روشن می‌کند.
• خواننده با ۵ فصل کتاب، از مبانی نظری تا ابزارهای اجرای ارزشیابی را به‌صورت پیوسته دنبال می‌کند.
• این کتاب جایگاه ارزشیابی مستمر، تکوینی، تشخیصی و پایانی را در فرایند آموزش از هم تفکیک می‌کند.
• بخش مربوط به ارزشیابی توصیفی، تصویری مشخص از منطق، هدف‌ها و چالش‌های این شیوه ارائه می‌دهد.
• کتاب به ابزارهایی مانند آزمون عملکردی، مشاهده، بازخورد کلاسی و تکالیف درسی پرداخته است که در فهم اجرای ارزشیابی نقش دارند.
• طرح الگوهای مختلف ارزشیابی، ازجمله الگوی سیپ، به درک بهتر تصمیم‌گیری در برنامه‌های آموزشی کمک می‌کند.
• این کتاب فقط به آموزش رسمی محدود نمی‌ماند و ارزشیابی آموزش‌های سازمانی و کارکنان را هم در نظر می‌گیرد.

خواندن کتاب ارزشیابی برنامه های آموزشی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب ارزشیابی برنامه های آموزشی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان علوم تربیتی، روان‌شناسی، مدیریت آموزشی و برنامه‌ریزی درسی که به مبانی و الگوهای ارزشیابی علاقه دارند.
• معلمان و آموزگارانی که می‌خواهند درباره‌ی ارزشیابی تکوینی، تشخیصی و توصیفی شناخت دقیق‌تری به دست آورند.
• مدیران آموزشی و کارشناسانی که با سنجش اثربخشی برنامه‌های درسی و آموزشی سروکار دارند.
• فعالان حوزه‌ی آموزش کارکنان و منابع انسانی که به ارزیابی آموزش‌های سازمانی نیاز دارند.
• پژوهشگرانی که می‌خواهند با ابزارها، معیارها و شیوه‌های مختلف سنجش پیشرفت تحصیلی آشنا شوند.