کتاب مخاطرات طبیعی؛ فرایندهای زمین و تاثیرات آن بر محیط و انسان (جلد اول)

کتاب مخاطرات طبیعی؛ فرایندهای زمین و تأثیرات آن بر محیط و انسان (جلد اول) نوشته ادوارد کلر و دوان دوکیو و ترجمه ابوالقاسم گورابی است. این کتاب را انتشارات دانشگاه تهران منتشر کرده است. این جلد به سراغ فرایندهای درونی و سطحی زمین می‌رود و نشان می‌دهد پدیده‌هایی مثل زمین‌لرزه، سونامی، آتشفشان، زمین‌لغزش و فرونشست فقط رخدادهای طبیعی نیستند، بلکه در پیوند با تصمیم‌های انسانی می‌توانند به بحران‌های بزرگ تبدیل شوند. کتاب از همان فصل‌های آغازین، رابطه‌ی میان علم، پیش‌بینی، ریسک و سازگاری را در مرکز بحث قرار می‌دهد.
نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مخاطرات طبیعی؛ فرایندهای زمین و تاثیرات آن بر محیط و انسان (جلد اول)

کتاب مخاطرات طبیعی؛ فرایندهای زمین و تأثیرات آن بر محیط و انسان (جلد اول) نوشته ادوارد کلر و دوان دوکیو، اثری آموزشی و تحلیلی درباره‌ی سازوکارهای زمین و پیامدهای آن‌ها در زندگی انسان است. محور اصلی این جلد، مخاطرات زمین‌زاد است؛ یعنی پدیده‌هایی که از فرایندهای درونی و سطحی زمین سرچشمه می‌گیرند و وقتی با سکونت، زیرساخت، تراکم جمعیت و انتخاب‌های انسانی تلاقی پیدا می‌کنند، به مسئله‌ای اجتماعی و محیطی بدل می‌شوند. نویسندگان از همان ابتدا یک فرض مهم را روشن می‌کنند: خودِ فرایند طبیعی لزوماً فاجعه نیست، بلکه نوع مواجهه‌ی انسان با آن است که دامنه‌ی خسارت را تعیین می‌کند.

این کتاب در ۷ فصل تنظیم شده است و از مقدمه‌ای کلی درباره‌ی مفهوم مخاطره، ریسک، پیش‌بینی و هشدار آغاز می‌شود. سپس به ساختار درونی زمین و زمین‌ساخت ورقه‌ای می‌رسد تا پایه‌ی علمی فصل‌های بعدی روشن شود. بعد از آن، فصل‌های جداگانه‌ای به زمین‌لرزه‌ها، سونامی، آتشفشان‌ها، حرکات توده‌ای و فرونشست و تغییر حجم خاک‌ها اختصاص یافته است. در هر فصل، فقط با تعریف پدیده روبه‌رو نیستیم؛ کتاب نواحی در معرض خطر، اثرات مستقیم و زنجیره‌ای، پیوند هر مخاطره با مخاطرات دیگر، نقش فعالیت‌های انسانی و شیوه‌های کاهش خسارت را هم کنار هم می‌گذارد.

این کتاب فقط به توصیف رویدادها بسنده نمی‌کند و یک چارچوب فکری تکرارشونده در اختیار می‌گذارد. این چارچوب بر ۵ ایده استوار است: علم می‌تواند به پیش‌بینی کمک کند، آگاهی از ریسک در تصمیم‌گیری اثر دارد، مخاطرات به هم پیوسته‌اند، انسان‌ها گاهی یک رویداد خطرناک را به فاجعه‌ای گسترده تبدیل می‌کنند و پیامدها را می‌توان تا حدی تعدیل کرد. وجود مطالعه‌های موردی، پرسش‌های انتقادی، خودآزمایی‌ها و پیوست‌های آموزشی هم نشان می‌دهد که این کتاب فقط برای انتقال اطلاعات نوشته نشده، بلکه می‌خواهد شیوه‌ی فکر کردن درباره‌ی رابطه‌ی زمین و جامعه را شکل دهد.

خلاصه کتاب مخاطرات طبیعی؛ فرایندهای زمین و تاثیرات آن بر محیط و انسان (جلد اول)

کتاب از یک پرسش پایه شروع می‌کند: چرا بعضی رویدادهای طبیعی به بحران‌های انسانی تبدیل می‌شوند؟ پاسخ را در چند لایه پیش می‌برد. نخست، مفاهیم اصلی مثل مخاطره، ریسک، فاجعه، پیش‌بینی و هشدار را توضیح می‌دهد. سپس با شرح ساختار درونی زمین و زمین‌ساخت ورقه‌ای، زمینه‌ی علمی لازم را برای فهم زمین‌لرزه، سونامی و آتشفشان فراهم می‌کند. در ادامه، هر فصل نشان می‌دهد که هر پدیده چگونه شکل می‌گیرد، در چه نواحی بیشتر رخ می‌دهد، چه اثراتی بر محیط و جامعه می‌گذارد و انسان‌ها چگونه می‌توانند با شناخت بهتر، برنامه‌ریزی دقیق‌تر و سازگاری سنجیده‌تر از شدت خسارت کم کنند. بخش پایانی جلد هم به زمین‌لغزش، فرونشست و تغییر حجم خاک‌ها می‌پردازد.

چرا باید کتاب مخاطرات طبیعی؛ فرایندهای زمین و تاثیرات آن بر محیط و انسان (جلد اول) را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مخاطرات طبیعی؛ فرایندهای زمین و تأثیرات آن بر محیط و انسان (جلد اول) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب پیوند میان فرایندهای زمین و پیامدهای انسانی آن‌ها را به‌صورت مرحله‌به‌مرحله توضیح می‌دهد.
• خواننده با مفاهیمی مثل مخاطره، ریسک، پیش‌بینی، هشدار و سازگاری در یک بستر واقعی آشنا می‌شود.
• فصل‌های کتاب از زمین‌ساخت ورقه‌ای تا زمین‌لرزه، سونامی، آتشفشان و فرونشست را در یک زنجیره‌ی مفهومی کنار هم قرار می‌دهند.
• مطالعه‌های موردی و پرسش‌های انتقادی کمک می‌کنند موضوع فقط در حد تعریف باقی نماند.
• کتاب نشان می‌دهد تصمیم‌های انسانی چگونه می‌توانند شدت یک رویداد طبیعی را بیشتر یا کمتر کنند.
• پیوست‌ها و خودآزمایی‌ها آن را به منبعی مناسب برای مطالعه‌ی درسی و مرور مفاهیم تبدیل کرده‌اند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب مخاطرات طبیعی؛ فرایندهای زمین و تأثیرات آن بر محیط و انسان (جلد اول) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان علوم زمین، جغرافیا، محیط‌زیست و رشته‌های نزدیک به آن که به مبانی مخاطرات زمین‌زاد نیاز دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند رابطه‌ی میان زمین‌لرزه، سونامی، آتشفشان، زمین‌لغزش و فرونشست را دقیق‌تر بفهمند.
• کسانی که درباره‌ی ریسک، مدیریت بحران و اثر تصمیم‌های انسانی بر شدت خسارت‌ها سؤال دارند.
• پژوهشگرانی که به‌دنبال یک منبع آموزشی همراه با مطالعه‌ی موردی، خودآزمایی و پرسش‌های تحلیلی هستند.
• خوانندگانی که می‌خواهند از زاویه‌ی علوم زمین، تصویر روشن‌تری از پیوند محیط فیزیکی و زندگی اجتماعی به دست آورند.