کتاب کاربردشناسی

کتاب کاربردشناسی نوشته بتی جی بیرنر و ترجمه مهناز کربلایی صادق، غزاله عزتی و افسانه محمدی شاهرخ‌آبادی است که نشر نویسه پارسی آن را منتشر کرده است. این کتاب به یکی از پرسش‌های مهم زبان می‌پردازد: چرا آنچه گفته می‌شود همیشه با آنچه منظور است یکی نیست؟ نویسنده از دل مثال‌های روزمره و بحث‌های زبان‌شناختی، رابطه‌ی میان معنا، بافت، نیت گوینده و برداشت شنونده را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد فهم گفتار فقط به واژه‌ها محدود نمی‌شود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب کاربردشناسی

کتاب کاربردشناسی نوشته بتی جی بیرنر درآمدی آموزشی و دقیق به یکی از شاخه‌های مهم زبان‌شناسی است؛ شاخه‌ای که به بررسی معنای گفتار در بافت می‌پردازد. محور اصلی اثر این است که میان معنای لفظی جمله و مقصود واقعی گوینده فاصله‌ای وجود دارد و همین فاصله، بخش بزرگی از ارتباط انسانی را شکل می‌دهد. نویسنده بحث را از تفاوت میان معناشناسی و کاربردشناسی آغاز می‌کند و با طرح نمونه‌هایی ساده، نشان می‌دهد چرا جمله‌ای مثل یک درخواست، گاهی بدون بیان مستقیم هم فهمیده می‌شود.
کتاب کاربردشناسی فقط به تعریف مفاهیم بسنده نمی‌کند و به‌تدریج شبکه‌ای از موضوعات مرتبط را کنار هم می‌گذارد؛ از معنای وابسته به بافت و معنای مستقل از بافت گرفته تا صدق، گزاره، مدل گفتمان، ارجاع، معرفه بودن، ازپیش‌انگاری و ساخت اطلاع. در بخش‌های میانی، بحث‌های مهمی مثل اصل همکاری گرایس، معنی ضمنی مکالمه‌ای، کارگفت‌های مستقیم و غیرمستقیم و تفاوت میان معنای قراردادی و معنای عمدی مطرح می‌شود. همین تنوع موضوعی باعث شده این کتاب هم برای آشنایی مقدماتی مناسب باشد و هم برای کسانی که می‌خواهند پیوند میان نظریه‌های مختلف معنا را بهتر بفهمند.
کتاب کاربردشناسی در فصل‌بندی خود مسیر روشنی را دنبال می‌کند. مترجمان در پیشگفتار توضیح داده‌اند که فصل‌های کتاب به‌ترتیب به معنای لغوی و غیرلغوی، معنای ضمنی، کارگفت، ارجاع و دیکس، معرفه بودن و پیش‌مرجع، ازپیش‌انگاری، ساختارهای اطلاع و در ادامه گرایش‌های تازه در این حوزه می‌پردازند. وجود مثال‌های متعدد، حفظ برخی نمونه‌های انگلیسی در کنار برگردان فارسی و افزودن واژه‌نامه‌ی تخصصی در پایان، به فهم دقیق‌تر اصطلاحات کمک کرده است. فضای اثر بیشتر تحلیلی و آموزشی است و تلاش کرده نشان دهد فهم زبان، فقط با دانستن واژه‌ها و دستور کامل نمی‌شود، بلکه به شناخت موقعیت، رابطه‌ی گوینده و شنونده و لایه‌های پنهان معنا هم نیاز دارد.

خلاصه کتاب کاربردشناسی

کتاب کاربردشناسی توضیح می‌دهد که ارتباط زبانی چگونه فراتر از معنای ظاهری واژه‌ها عمل می‌کند. نویسنده از تفاوت میان معناشناسی و کاربردشناسی شروع می‌کند و نشان می‌دهد چرا یک جمله می‌تواند معنایی قراردادی داشته باشد اما در بافتی خاص، مقصودی متفاوت را منتقل کند. سپس با طرح مفاهیمی مثل صدق، گزاره، معنای ضمنی، اصل همکاری، کارگفت، ارجاع، ازپیش‌انگاری و ساخت اطلاع، مسیر شکل‌گیری معنا در گفت‌وگو را بررسی می‌کند. هسته‌ی اصلی بحث این است که فهم گفتار، حاصل همکاری میان ساخت زبانی، موقعیت، نیت گوینده و استنباط شنونده است.

چرا باید کتاب کاربردشناسی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب کاربردشناسی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تفاوت میان آنچه گفته می‌شود و آنچه منظور است را با مثال‌های روشن توضیح می‌دهد.
• خواننده با مفاهیم پایه‌ی کاربردشناسی مثل معنی ضمنی، کارگفت، ارجاع و ازپیش‌انگاری آشنا می‌شود.
• این اثر پیوند میان معناشناسی، منطق و تحلیل گفت‌وگو را به‌صورت مرحله‌به‌مرحله نشان می‌دهد.
• فصل‌بندی کتاب امکان می‌دهد مباحث از مقدمات تا موضوعات تخصصی‌تر به‌تدریج دنبال شوند.
• وجود نمونه‌های فارسی و انگلیسی به درک بهتر اصطلاحات و تفاوت‌های بافتی کمک می‌کند.
• واژه‌نامه‌ی پایانی کتاب برای مرور اصطلاحات تخصصی و تثبیت مفاهیم سودمند است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب کاربردشناسی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان زبان‌شناسی که می‌خواهند با مبانی کاربردشناسی و نسبت آن با معناشناسی آشنا شوند.
• پژوهشگرانی که درباره‌ی معنا، گفت‌وگو، نیت گوینده و تفسیر شنونده مطالعه می‌کنند.
• مترجمان و مدرسان زبان که به نقش بافت در فهم جمله‌ها و انتقال معنا توجه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند مفاهیمی مثل معنی ضمنی، کارگفت و ازپیش‌انگاری را دقیق‌تر بفهمند.
• علاقه‌مندان به مباحث نظری زبان که از دنبال‌کردن مثال‌های تحلیلی و بحث‌های مفهومی لذت می‌برند.