کتاب عدم جریان حق حبس در نکاح

کتاب عدم جریان حق حبس در نکاح نوشته احمدرضا موسوی مصباح الشریعه و پژوهشی فقهی و حقوقی درباره‌ی یکی از بحث‌برانگیزترین مسائل مهریه و تمکین در نکاح دائم است. نویسنده در این اثر به‌سراغ این پرسش رفته است که آیا حق حبس زوجه در نکاح، آن‌گونه که مشهور دانسته شده است، مبنایی استوار دارد یا ندارد. این کتاب با بررسی مفاهیم پایه، آرای فقهی، مواد قانونی و نمونه‌هایی از اختلاف‌نظرهای قضایی، مسئله را از چند زاویه تبیین می‌کند. کتاب حاضر را انتشارات دانشگاه امام صادق (ع) منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب عدم جریان حق حبس در نکاح اثر احمدرضا موسوی مصباح الشریعه

کتاب عدم جریان حق حبس در نکاح، اثر احمدرضا موسوی مصباح الشریعه، به یکی از گره‌های مهم در فقه و حقوق خانواده پرداخته است؛ جایی که مسئله‌ی مهریه، تمکین و امکان امتناع زوجه از ایفای وظایف زوجیت به هم می‌رسند. نویسنده ابتدا نشان می‌دهد که موضوع فقط یک حکم فرعی محدود نیست؛ بلکه با تفسیر عقد نکاح، جایگاه مهر، حدود تعهدات زوجین و حتی آثار اجتماعی و قضایی این برداشت‌ها پیوند دارد. کتاب بر این محور پیش می‌رود که حق حبس در نکاح، برخلاف نظر مشهور، حکمی بدیهی و بی‌چالش نیست و مبانی آن باید دوباره سنجیده شود.

کتاب عدم جریان حق حبس در نکاح در سه فصل تنظیم شده است. فصل اول به مفاهیم و مبانی اختصاص دارد و اصطلاحاتی مانند حق حبس، تمکین، نشوز و عقد معاوضی را توضیح می‌دهد و سپس مبانی جریان حق حبس در معاملات را بررسی می‌کند. فصل دوم به‌سراغ شرایط ایجاد حبس در نکاح می‌رود و موضوعاتی مانند تعیین مهر، حال‌بودن مهر، مهر موجل و مهریه‌ی عندالاستطاعه را پیش می‌کشد. فصل سوم نیز مبانی مشهورِ پذیرش حق حبس در نکاح را نقد می‌کند؛ از روایات گرفته است تا معاوضی یا شبه‌معاوضی‌دانستن نکاح و ادعای اجماع.

کتاب عدم جریان حق حبس در نکاح اختلاف دیدگاه فقها، حقوق‌دانان و رویه‌ی قضایی را در کنار هم می‌گذارد. یکی از بخش‌های قابل‌توجه این اثر بررسی تأثیر اعسار زوج و تقسیط مهریه بر حق حبس زوجه است که با اشاره به آرای متعارض دادگاه‌ها و رأی وحدت رویه نشان می‌دهد این بحث چه اندازه در عمل اثرگذار بوده است. حال‌وهوای اثر استدلالی و مسئله‌محور است و بیش از آنکه بخواهد حکم نهایی را از پیش مفروض بگیرد، سعی می‌کند پایه‌های استدلال مشهور را وارسی کند.

خلاصه کتاب عدم جریان حق حبس در نکاح

آیا زوجه در نکاح دائم می‌تواند تا زمان دریافت مهر از تمکین خودداری کند یا نمی‌تواند؟ نویسنده ابتدا مفهوم حق حبس و جایگاه آن را در عقود معاوضی توضیح می‌دهد و سپس نشان می‌دهد که تعمیم این نهاد به نکاح، محل اختلاف است. در ادامه شرایطی مانند تعیین مهر، حال یا موجل‌بودن آن، عندالاستطاعه‌بودن مهریه و اعسار زوج بررسی می‌شود. بخش پایانی کتاب به نقد مهم‌ترین دلایل موافقان جریان حق حبس در نکاح اختصاص دارد؛ ازجمله روایات، ادعای اجماع و تلقی نکاح به‌عنوان عقدی معاوضی یا شبه‌معاوضی. حاصل، بازبینی جدی مبانی نظری این حق در فقه و حقوق است.

چرا باید کتاب عدم جریان حق حبس در نکاح را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب عدم جریان حق حبس در نکاح را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب یکی از مسائل مهم حقوق خانواده را از زاویه‌ی فقهی و حقوقی بررسی می‌کند.
• خواننده با معنای دقیق حق حبس و تفاوت آن در معاملات و نکاح آشنا می‌شود.
• کتاب نشان می‌دهد که تعیین مهر، حال‌بودن آن و وضعیت‌هایی مثل اعسار یا تقسیط مهریه چه اثری بر این بحث دارند.
• بخش مربوط به آرای قضایی و رأی وحدت رویه، پیوند میان بحث نظری و عمل حقوقی را روشن می‌کند.
• کتاب استدلال‌های مشهور درباره‌ی حق حبس در نکاح را یک‌به‌یک طرح و نقد می‌کند و امکان مقایسه‌ی دیدگاه‌ها را فراهم می‌سازد.

خواندن کتاب عدم جریان حق حبس در نکاح را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب عدم جریان حق حبس در نکاح به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان فقه و حقوق که می‌خواهند بحث مهریه، تمکین و حق حبس را دقیق‌تر دنبال کنند.
• پژوهشگرانی که به اختلاف‌نظرهای فقهی در باب نکاح و آثار حقوقی آن علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند نسبت میان قانون مدنی، آرای فقها و رویه‌ی قضایی را در یک مسئله‌ی مشخص بررسی کنند.
• مخاطبانی که درمورد مهریه‌ی عندالاستطاعه، مهر موجل و اثر اعسار زوج بر حقوق زوجه سؤال دارند.
• علاقه‌مندان به مباحث تخصصی حقوق خانواده که از متون استدلالی استقبال می‌کنند.