کتاب دانشنامه‌ی علم سنجی

دانشنامه علم‌سنجی می‌تواند مدخل ورود مبتدیان و علاقمندان به حوزه علم‌سنجی به مفاهیم این حوزه و حتا انتخاب موضوعی جالب توجه در همین زمینه باشد. علیرغم هیاهویی که بر سر مفاهیم و حوزه های مختلف علمی صورت می‌گیرد، ابعاد علم سنجی مانند بسیاری از حوزه های جدید دانشگاهی تا حدودی در ایران ناشناخته مانده است. برخی ممکن است تنها اسمی از آن در ذهن خود داشته باشند. حتی برای بسیاری از متخصصان حوزه های دانشگاهی و به طور خاص حوزه کتابداری و علم اطلاعات، جامعه شناسی علم و دانش، ارتباطات علمی، و به طور کلی مطالعات علم و دانش، ابعاد و پیچیدگیهای این موضوع به خوبی روشن نشده است. تعدادی مقاله و تعداد انگشت شماری کتاب در این مورد به زبان فارسی ترجمه یا تدوین شده است، اما هیچیک از این آثار به خوبیِ این دانشنامه نمی¬تواند ابعاد و کلیت علم‌سنجی را یکجا در اختیار مخاطبان قرار دهد. بهترین و شناخته شده ترین اصطلاحات مورد استفاده در حوزه علم سنجی، کتاب‌سنجی و اطلاع سنجی و واژگانی مانند استناد و انواع آن، کهنگی و انواع آن، قوانین علم سنجی، شاخص‌های علم سنجی و غیر آن در این کتاب به تفصیل ارائه شده است. افراد سرشناس این حوزه و حتی آثارشان در قالب نمونه های آثار و استنادها معرفی شده است. با این که از تاریخ تدوین این اثر حدود ۱۷ سال می گذرد هنوز خیلی از مدخلهای آن برای جامعه ما جدید است و موضوعات طرح شده می تواند مبنای پژوهش باشد؛ به‌طوری که خیلی از مدخلها سرچشمه ایده نو برای پژوهش در این حوزه است. برای مثال مدخلهای خوشه بندی و شبکه های استنادی اکنون از موضوعات روز علم سنجی در ایران است. استفاده از این دانشنامه بسیار آسان و به ترتیب الفبای انگلیسی است. در برابر هر مدخل، به طور خلاصه و با بیانی ساده و قابل درک هریک از واژگان و عبارات توصیف و سپس با مثالها و نمونه های کاربردی و پژوهشهای مرتبط غنی سازی شدند؛ به طوری که نمونه‌هایی از مهمترین نوشته های حوزه کتابداری و علم اطلاعات و به طور خاص علم‌سنجی، کتابسنجی و اطلاع سنجی معرفی و ذکر شدند که در زیر عبارت "منبع نمونه" ذکر شده‌اند. بدین ترتیب مخاطب را به اطلاعات بیشتر درباره هر مدخل راهنمایی و هدایت ¬می‌کند. در آخر کتاب دو واژه نامه انگلیسی به فارسی و برعکس آمده است که باعث تسهیل دسترسی به اطلاعات می شود. این واژه نامه ها، مراجعه کننده را در کوتاه ترین زمان به پاسخ سؤال مورد نظر می رساند. در صورت نیاز به شرح و توصیف بیشتر برای واژه یا عبارت مورد نظر، استفاده کنندگان باید به مدخل اصلی و مورد نظر در متن دانشنامه مراجعه نمایند. از دیگر نکات قابل ذکر، مدخل‌های انگلیسی است که در متن اصلی کتاب در محل الفبایی خود با فونت سیاه (Bold) تایپ شده¬اند. معادل انگلیسی اسامی و برخی از واژه‌ها فقط در همان بار اول در پانویس ذکر شده است. دکتر حیدری، مدرس و محقق در همین زمینه است. وی در حوزه مسائل نظری و علم و دانش آثار جالب توجهی دارد. حیدری عضو هیات علمی دانشگاه شهید چمران اهواز با همکاری آقای خادمی این اثر مهم را ترجمه کرده اند.