کتاب مجموعه مقالات پنجمین همایش ملی آموزش زبان فارسی اسفند ۱۴۰۱

کتاب وقف مجموعه‌ای از مقاله‌های پژوهشی در حوزه‌ی آموزش زبان فارسی است که به کوشش نوید اعطار شرقی فراهم آمده و زهره صدیقی‌فر و نوید اعطار شرقی ویراستاری علمی آن را بر عهده داشته‌اند. این کتاب را انتشارات دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) منتشر کرده است. محور اصلی این اثر، بررسی مسئله‌های واقعی آموزش فارسی به غیرفارسی‌زبانان است؛ از تحلیل خطاهای زبان‌آموزان و سنجش مهارت شنیداری گرفته تا نقد منابع آموزشی و نقش ادبیات و موسیقی در فرایند یادگیری. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مجموعه مقالات پنجمین همایش ملی آموزش زبان فارسی اسفند ۱۴۰۱

کتاب وقف در اصل مجموعه‌ای از مقاله‌های برگزیده‌ی پنجمین همایش ملی آموزش زبان فارسی است و از همان ابتدا روشن می‌کند که با اثری روبه‌رو هستیم که از دل تجربه‌های آموزشی، کلاس‌های درس، آزمون‌ها و پژوهش‌های دانشگاهی بیرون آمده است. در پیشگفتار، بر سابقه‌ی فعالیت مرکز آموزش زبان فارسی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) تکیه شده و توضیح داده شده که این مجموعه از میان مقاله‌های ارائه‌شده در همایش انتخاب شده است. نام نوید اعطار شرقی به‌عنوان گردآورنده در شکل‌گیری این مجموعه نقش محوری دارد و انتخاب مقاله‌ها نیز نشان می‌دهد که تمرکز اصلی بر آموزش فارسی به غیرفارسی‌زبانان، مسئله‌های اجرایی آموزش و ارزیابی کیفیت منابع و روش‌ها بوده است.
کتاب وقف فقط به یک موضوع محدود نمی‌ماند و دامنه‌ی مقاله‌های آن چند محور مهم را دربر می‌گیرد. بخشی از مطالب به تحلیل خطاهای زبان‌آموزان اختصاص دارد؛ مثل بررسی خطاهای فارسی‌آموزان ترکیه‌ای در نوشتار، واژگان و نحو. بخشی دیگر به سنجش و آزمون‌سازی می‌پردازد؛ مانند مقاله‌ی ارزیابی و اعتبارسنجی آزمون مهارت درک شنیداری در سطح فرامیانی. در کنار این‌ها، مقاله‌هایی درباره‌ی نقد کتاب‌های آموزشی، کاربرد محتوای ادبی در آموزش، نقش موسیقی، بررسی حروف اضافه، فعل‌ها، نشانه‌ی مفعولی و حتی کارکرد نمادهای حیوانی در ضرب‌المثل‌های فارسی دیده می‌شود. این تنوع باعث شده مجموعه فقط برای یک گروه محدود از پژوهشگران نباشد و تصویری گسترده از مسئله‌های آموزش زبان فارسی ارائه دهد.
کتاب وقف از نظر حال‌وهوا بیشتر به فضای گفت‌وگوی علمی نزدیک است؛ یعنی مقاله‌ها معمولاً از یک مسئله‌ی مشخص شروع می‌شوند، داده یا نمونه می‌آورند، خطاها یا کاستی‌ها را دسته‌بندی می‌کنند و بعد به پیشنهادهایی برای بهبود آموزش می‌رسند. در این میان، نکته‌ی مهم آن است که بسیاری از مقاله‌ها بر تجربه‌های میدانی تکیه دارند؛ از کلاس‌های دانشگاه تبریز تا آزمون‌های مرکز آموزش زبان فارسی. همین ویژگی باعث می‌شود مطالب مجموعه فقط در سطح بحث نظری نماند و به وضعیت واقعی آموزش فارسی، نیازهای زبان‌آموزان و دشواری‌های تدریس نزدیک شود.

خلاصه کتاب مجموعه مقالات پنجمین همایش ملی آموزش زبان فارسی اسفند ۱۴۰۱

کتاب وقف مجموعه‌ای از ۱۸ مقاله است که هرکدام از زاویه‌ای متفاوت به آموزش زبان فارسی می‌پردازند. در این مجموعه، مسائلی مثل خطاهای املایی، واژگانی و نحوی زبان‌آموزان، شیوه‌های سنجش مهارت شنیداری، نقد منابع آموزشی، نقش ادبیات و موسیقی در یادگیری و بررسی محتوای کتاب‌های درسی مطرح شده است. یکی از مقاله‌های شاخص، خطاهای فارسی‌آموزان ترکیه‌ای را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که تفاوت‌های زبان مادری، روش تدریس و انتخاب مواد آموزشی چگونه بر یادگیری اثر می‌گذارند. مقاله‌ای دیگر نیز با تحلیل یک آزمون شنیداری، به مسئله‌ی دشواری سؤال‌ها، ضریب تمیز و کیفیت گزینه‌ها پرداخته است. در مجموع، این کتاب تصویری از چالش‌ها و امکان‌های آموزش فارسی در محیط‌های آموزشی مختلف به دست می‌دهد.

چرا باید کتاب مجموعه مقالات پنجمین همایش ملی آموزش زبان فارسی اسفند ۱۴۰۱ را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب وقف را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• مجموعه، چند مسئله‌ی اصلی آموزش زبان فارسی را در کنار هم قرار می‌دهد؛ از خطاهای زبانی تا آزمون‌سازی و نقد منابع.
• مقاله‌ها بر نمونه‌ها و تجربه‌های آموزشی تکیه دارند و فقط در سطح بحث کلی باقی نمی‌مانند.
• خواننده با خطاهای رایج فارسی‌آموزان در بخش‌هایی مثل املا، واژگان، نحو و کاربرد حروف اضافه آشنا می‌شود.
• بخشی از مطالب، معیارهای سنجش کیفیت آزمون‌های شنیداری را روشن می‌کند و برای طراحی آزمون مفید است.
• کتاب نشان می‌دهد ادبیات، موسیقی و محتوای فرهنگی چگونه می‌توانند در آموزش فارسی نقش داشته باشند.
• تنوع موضوعی مقاله‌ها امکان می‌دهد تصویر نسبتاً گسترده‌ای از وضعیت آموزش فارسی به غیرفارسی‌زبانان به دست آید.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب وقف به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• مدرسان آموزش زبان فارسی که با خطاهای رایج زبان‌آموزان و مسئله‌های کلاس درس سروکار دارند.
• پژوهشگرانی که در حوزه‌ی آموزش فارسی به غیرفارسی‌زبانان، آزمون‌سازی یا تحلیل خطا کار می‌کنند.
• دانشجویان زبان و ادبیات فارسی، زبان‌شناسی و آموزش زبان که می‌خواهند با نمونه‌های پژوهشی این حوزه آشنا شوند.
• طراحان مواد آموزشی و آزمون که به ارزیابی کتاب‌ها، تمرین‌ها و سنجش مهارت‌های زبانی علاقه دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند درباره‌ی چالش‌های واقعی آموزش فارسی در محیط‌های دانشگاهی شناخت دقیق‌تری به دست آورند.