کتاب ذهن این چنین کار نمی کند

کتاب ذهن این‌ چنین کار نمی‌ کند، با عنوان انگلیسی The mind doesnʼt work that way: The scope and limits of computational psychology، نوشته جری فودور و ترجمه صالح طباطبایی، تحلیلی انتقادی از نظریه‌ی رایانشی ذهن و جایگاه آن در علوم شناختی ارائه می‌دهد.  نشر نی در سال ۱۴۰۴ این کتاب را منتشر کرده است. فودور که از چهره‌های اثرگذار فلسفه‌ی ذهن و نظریه‌ی پودمانگی است، در این کتاب به‌سراغ محدودیت‌های جدی انگاره‌ی ذهن به‌مثابه رایانه می‌رود و آن را در برابر دیدگاه‌هایی چون پیوندگرایی، روان‌شناسی فرگشتی و فطری‌گرایی نوترکیب قرار می‌دهد. پیش‌گفتار، پی‌نوشت‌های توضیحی و یک پیوست اصطلاح‌شناسیْ متن را برای خواننده‌ی فارسی‌زبان روشن‌تر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ذهن این چنین کار نمی کند اثر جری فودور

کتاب ذهن این‌ چنین کار نمی‌ کند (گستره و حدود روان‌شناسی رایانشی) با طرح پرسش از اینکه نظریه‌ی رایانشی ذهن تا کجا می‌تواند کارکردهای ذهن را توضیح دهد، به مرکز بحث‌های معاصر علوم شناختی می‌رود. جری فودور در آغاز، پیشینه‌ی همراهی خود با این نظریه را یادآوری می‌کند و توضیح می‌دهد که چرا دیگر نمی‌تواند آن را تصویر کامل یا حتی غالب از ذهن بداند. او نشان می‌دهد که چگونه استدلال‌های فطری‌گرایانه، برداشت تورینگی از محاسبه و ایده‌ی زبان ذهن در کنار هم قرار گرفته‌اند تا چهارچوبی نوترکیب بسازند.

جری فودور در ادامه‌ی کتاب، میان فطری‌گرایی چامسکیایی و فطری‌گرایی رایانشیِ پینکر و پلاتکین تمایز می‌گذارد و نشان می‌دهد که اولی بیشتر به منشأ معرفت و دومی به سازوکارهای فرایندهای ذهنی مربوط است. او با مرور مفاهیمی مانند پودمانگی، فرایندهای موضعی و فراگیر، مسئله‌ی چهارچوب در هوش مصنوعی و نقش «سادگی» و «محافظه‌گری» در استدلال، به این نتیجه می‌رسد که بسیاری از جنبه‌های تفکر انسانی را نمی‌توان صرفاً با عملیات نحوی روی بازنمایی‌های ذهنی توضیح داد.

کتاب ذهن این‌ چنین کار نمی‌ کند شامل مقدمه‌ای مفصل و پنج فصل است که جری فودور در آن‌ها ابتدا گونه‌های مختلف فطری‌گرایی و سپس حدود نظریه‌ی نحوی/ رایانشی را بررسی کرده است. مترجم در پیش‌گفتار، جایگاه این اثر را در میان متون علوم شناختی و فلسفه‌ی ذهن توضیح داده و پی‌نوشت‌ها و پیوست اصطلاحات نیز خواندن کتاب را برای دانشجویان و علاقه‌مندان آسان‌تر کرده است.

خلاصه کتاب ذهن این چنین کار نمی کند

کتاب ذهن این‌ چنین کار نمی‌ کند به این پرسش می‌پردازد که آیا می‌توان ذهن را به‌طور کامل با نظریه‌ی رایانشی و معماری تورینگی توضیح داد یا نه. جری فودور از یک‌سو بر دستاوردهای این نظریه در تبیین زایایی، نظام‌مندی و صورت منطقی افکار تأکید می‌کند و از سوی دیگر نشان می‌دهد که فرایندهای شناختی فراگیر، استنتاج‌های فرابُردی و حساسیت باورها به بافت و کل سامانه‌ی باور از چهارچوب صرفاً نحوی فراتر می‌روند.

جری فودور در کتاب ذهن این‌ چنین کار نمی‌ کند، با مقایسه‌ی فطری‌گرایی چامسکیایی و فطری‌گرایی نوترکیبِ پینکر/ پلاتکین و با تحلیل مفاهیمی چون پودمانگی، سادگی و محافظه‌گری در بازنگری باور، استدلال می‌کند که هرچند نظریه‌ی رایانشی «بخشی از حقیقت» درباره‌ی ذهن است، نمی‌تواند تصویر کاملی از شناخت انسانی به دست دهد و به‌ویژه در توضیح جنبه‌های پیچیده‌تر تفکر دچار محدودیت است.

چرا باید کتاب ذهن این چنین کار نمی کند را بخوانیم؟

کتاب ذهن این‌ چنین کار نمی‌ کند فرصتی فراهم می‌کند تا خواننده با مناقشه‌ی معاصر علوم شناختی روبه‌رو شود: اینکه نظریه‌ی رایانشی و معماری پودمانی تا کجا پیش می‌روند و کجا متوقف می‌شوند. این کتاب هم تاریخچه‌ی فکری این رویکردها را روشن می‌کند هم نقاط ضعف آن‌ها را نشان می‌دهد و ذهن را به بازاندیشی در مدل‌های رایج وامی‌دارد.

خواندن کتاب ذهن این چنین کار نمی کند را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب ذهن این‌ چنین کار نمی‌ کند به دانشجویان و پژوهشگران فلسفه‌ی ذهن، علوم شناختی، زبان‌شناسی، هوش مصنوعی و روان‌شناسی نظری پیشنهاد می‌شود. همچنین به کسانی توصیه می‌شود که درگیر پرسش‌هایی درباره‌ی ماهیت تفکر، فطری‌گرایی و حدود شبیه‌سازی رایانشی ذهن هستند.

درباره جری فودور

جری فودور فیلسوف و دانشمند علوم شناختی آمریکایی، در سال ۱۹۳۵ در نیویورک متولد شد و در سال ۲۰۱۷ درگذشت. او از چهره‌های برجسته‌ی فلسفه‌ی ذهن و علوم شناختی بود و سال‌ها در دانشگاه راتگرز تدریس کرد.

فودور تحصیلات خود را در دانشگاه‌های کلمبیا، پرینستون و آکسفورد گذراند. در سال ۱۹۵۶ مدرک کارشناسی خود را با عالی‌ترین درجه از دانشگاه کلمبیا دریافت کرد و در سال ۱۹۶۰ زیر نظر هیلاری پاتنم دکتری فلسفه گرفت. او از سال ۱۹۶۱ تا ۱۹۸۶ استاد فلسفه در مؤسسه‌ی فناوری ماساچوست بود و سپس در مرکز تحصیلات تکمیلی دانشگاه شهری نیویورک و بعد دانشگاه راتگرز تدریس کرد. فودور در سال ۱۹۸۷ به عضویت آکادمی هنرها و علوم آمریکا درآمد و در سال ۱۹۹۳ جایزه‌ی Prix Jean Nicod را دریافت کرد.

فودور بیشتر با نظریه‌ی «بازنمودی ذهن»، ایده‌ی «زبان ذهن» و «ماژولاربودن ذهن» شناخته می‌شود. او در مباحث زبان و شناخت تحت‌تأثیر و هم‌سو با نوآم چامسکی بود و از ذاتی‌بودن بسیاری از توانایی‌های زبانی دفاع می‌کرد. فودور همچنین با انتشار کتاب What Darwin Got Wrong در سال ۲۰۱۰، برخی جنبه‌های نظریه‌ی انتخاب طبیعی داروین را به چالش کشید. آثار او تأثیر زیادی بر فلسفه‌ی ذهن، زبان‌شناسی و علوم شناختی معاصر گذاشته‌اند.

«افسانه‌ی معنا» دیگر کتاب ترجمه‌شده از جری فودور به فارسی است.

بخشی از کتاب ذهن این چنین کار نمی کند

«بنابراین، استدلالی که چامسکی سال‌ها پیش اقامه کرد همچنان با همان قوّت بر جاست. گمان کنم خطوط کلی آن آشنا باشد، و قصد ندارم آن‌ها را این‌جا باز تکرار کنم. آنچه برای مقصودمان از همه بیشتر جالب است نکته‌ای دربارهٔ دیدگاه چامسکی است که خود او نیز اغلب بر آن تأکید کرده است: از آن‌جا که این دیدگاه به رابطه میان زبان انسان و سرشت انسان مربوط است، موضع او در راستا‌و در واقع، کمابیش عینِ‌موضع فیلسوفان خردگرایی است که قرن‌ها از آن دفاع می‌کردند. به جز یکی‌پنداشتنِ «سرشت انسان» با «آنچه ژن‌نمود انسان مقرر می‌کند» که برداشتی خاصِ دوران مدرن است، اندیشه‌های چامسکی دربارهٔ ذاتی‌بودن ای‌بسا برای فیلسوفی چون افلاطون نیز قابل‌فهم می‌بودند؛ و ای‌بسا با عمدهٔ همین تعابیر معمول در مناقشات کنونی برای او قابل‌فهم می‌بودند.»