کتاب حماسه قلندران

کتاب حماسه قلندران (ملحمة الحرافيش) نوشته نجیب محفوظ، روایتی بلند از زندگی مردم فرودست محله‌ای در قاهره است که سرنوشت‌شان در طول ۱۰ نسل به هم گره می‌خورد. این کتاب فقط قصه‌ی چند شخصیت نیست، بلکه کشمکش همیشگی میان قدرت، فقر، عدالت، وسوسه و وفاداری را در فضایی آمیخته به حال‌وهوای تکیه، زاویه و کوچه‌های پرآشوب دنبال می‌کند. این رمان را انتشارات صبا و بهار با ترجمه سیدمحسن جلالی موسوی منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب حماسه قلندران

کتاب حماسه قلندران نوشته‌ی نجیب محفوظ از دل یک محله‌ی فقیر در قاهره آغاز می‌شود و زندگی مردمانی را دنبال می‌کند که میان تنگدستی، زورگویی، آرزو و ایمان روزگار می‌گذرانند. محور اصلی اثر بر نسل‌های پیاپی یک خاندان استوار است؛ خاندانی که نام عاشور ناجی در آغاز آن می‌ایستد و سایه‌اش بر سرنوشت دیگران باقی می‌ماند. فضای اثر فقط اجتماعی نیست. تکیه، زاویه، گورستان، قهوه‌خانه، میخانه و گذرهای محله هر یک بخشی از جهان کتاب را می‌سازند و نشان می‌دهند که زندگی این مردم همزمان با خشونت، نیاز، اشتیاق و جست‌وجوی معنا پیش می‌رود.

کتاب از ۱۰ بخش یا داستان پی‌درپی شکل گرفته است؛ از عاشور ناجی و شمس‌الدین تا بخش‌هایی مانند عشق و نرده‌های پنجره، فراری، نورچشمم، شهد الملکه، اعلیحضرت جلال، اشباح، دزد ترانه، نوت و چوب‌دست و شجره‌نامه. این تقسیم‌بندی باعث شده هر بخش هویت مستقل خود را داشته باشد و در عین‌ حال به یک رشته‌ی بزرگ‌تر وصل بماند. درون‌مایه‌های اصلی اثر عدالت، قدرت، خیانت، وفاداری، میل، تنهایی و نسبت انسان با مرگ است. نزدیکی محله به گورستان و حضور مداوم تکیه، به روایت حالتی می‌دهد که در آن زندگی روزمره با اندیشه‌های سنگین‌تر درهم می‌آمیزد.

کتاب حماسه قلندران از نظر حال‌وهوا نیز اثری پرتنش است. شخصیت‌های نجیب محفوظ فقط با دشمنان بیرونی دست‌وپنجه نرم نمی‌کنند، بلکه با ضعف‌ها، خشم، حسد، شهوت، ترس و امید خودشان هم درگیرند. نتیجه، روایتی است که هم به نبرد بر سر نان و قدرت نزدیک می‌شود و هم به سؤالاتی در مورد سرنوشت، اختیار و معنای زیستن.

خلاصه داستان حماسه قلندران

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

داستان حماسه قلندران با پیدا شدن نوزادی رهاشده در سپیده‌دم آغاز می‌شود؛ کودکی که شیخ عفره زیدان او را می‌یابد و نامش عاشور گذاشته می‌شود. عاشور در محله‌ای پرآشوب بزرگ می‌شود؛ جایی که فقر، زورگویی، وسوسه و بی‌پناهی همیشه حاضرند. او نیروی بدنی زیادی دارد، اما بیش از هر چیز با این پرسش روبه‌رو است که این نیرو باید در خدمت چه چیزی قرار بگیرد. 

کتاب از همین نقطه، مسیر یک زندگی و سپس چندین نسل را دنبال می‌کند؛ نسلی که میان آرزوی دادگری و فشار قلدران، میان پاک‌ماندن و لغزش و میان عشق و خشونت مدام در نوسان است.

چرا باید کتاب حماسه قلندران را بخوانیم؟

دلایل خواندن حماسه قلندران را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تصویری گسترده از زندگی مردم فرودست یک محله و رابطه‌ی آن‌ها با قدرت، فقر و عدالت ارائه می‌دهد.
• خواننده با سرگذشتی چندنسلی روبه‌رو می‌شود که تغییر آدم‌ها و تکرار کشمکش‌ها را در گذر زمان نشان می‌دهد.
• اثر فقط بر رویدادهای بیرونی تکیه ندارد و درگیری‌های درونی شخصیت‌ها را هم جدی می‌گیرد.
• حضور تکیه، زاویه و سرودهای رازآلود، به فضای داستان بُعدی معنوی و تأمل‌برانگیز می‌دهد.
• تقسیم کتاب به ۱۰ داستان پیوسته، امکان دنبال‌کردن شخصیت‌ها و دگرگونی‌های نسل‌ها را روشن‌تر می‌کند.
• این کتاب برای کسانی که به پیوند میان زندگی روزمره، اخلاق، قدرت و سرنوشت علاقه دارند، مواد فکری زیادی فراهم می‌کند.

خواندن کتاب حماسه قلندران را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن حماسه قلندران به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به رمان‌های اجتماعی که زندگی مردم محله‌ها و طبقات فرودست را دنبال می‌کنند.
• خوانندگانی که به داستان‌های چندنسلی و سرگذشت خاندان‌ها علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند کشمکش میان عدالت‌خواهی و زورگویی را در قالب یک روایت بلند ببینند.
• مخاطبانی که از فضاهای آمیخته به تکیه، گورستان، قهوه‌خانه و حال‌وهوای پررمزوراز لذت می‌برند.
• خوانندگانی که به شخصیت‌های درگیر با وسوسه، ترس، ایمان و انتخاب‌های دشوار توجه دارند.

درباره نجیب محفوظ

نجیب محفوظ (Naguib Mahfouz) (۱۹۱۱-۲۰۰۶)، رمان‌نویس و نمایش‌نامه‌نویس اهل مصر بود. او پس از تحصیل در رشته‌ی فلسفه در دانشگاه قاهره، سال‌ها در بخش‌های فرهنگی خدمات دولتی مصر به کار اداری پرداخت و همزمان به نگارش داستان و رمان روی آورد. محفوظ در سال ۱۹۸۸ به عنوان نخستین نویسنده‌ی عرب‌زبان، جایزه‌ی نوبل ادبیات را دریافت کرد. بخش عمده‌ی آثار محفوظ به بازنمایی دگرگونی‌های اجتماعی، فرهنگی و سیاسی جامعه‌ی مدرن مصر، به‌ویژه در محله‌های قدیمی قاهره، اختصاص دارد. از میان کتاب‌ها و مجموعه‌داستان‌های او می‌توان به «سه‌گانه‌ی قاهره»، «بچه‌های محله‌ی ما»، «خان‌الخلیلی»، «شبگرد»، «آسمان هفتم»، «حضرت والا»، «خانه‌ی بدنام» و «زیر سایبان» اشاره کرد. نوشته‌های او به زبان‌های گوناگون ترجمه شده و در آثار موسیقایی و اقتباس‌های سینمایی متعددی مورد استفاده قرار گرفته است.

چه نسخه‌های دیگری از کتاب حماسه قلندران منتشر شده است؟

• کتاب حماسه‌ی قلندران، ترجمه‌ی یدالله گودرزی، نشر چشمه